સંયુક્ત રાષ્ટ્ર (UN) જેવી વૈશ્વિક સંસ્થાઓના ભવિષ્ય પર હવે સવાલો ઉઠી રહ્યા છે કારણ કે અમેરિકાએ 'બોર્ડ ઓફ પીસ' (Board of Peace) નામની એક નવી આંતરરાષ્ટ્રીય પહેલની જાહેરાત કરી છે. ભારતમાં અમેરિકાના રાજદૂત સર્જિયો ગોરે તાજેતરમાં જણાવ્યું કે, વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીને આ નવા સંગઠનમાં જોડાવા માટે સત્તાવાર આમંત્રણ આપવામાં આવ્યું છે. ગાઝામાં શાંતિ અને પુનઃનિર્માણ માટેના મિકેનિઝમ તરીકે રજૂ કરવામાં આવેલું આ બોર્ડ વાસ્તવમાં સંયુક્ત રાષ્ટ્ર સુરક્ષા પરિષદ (UNSC)ના શક્તિશાળી વિકલ્પ તરીકે જોવામાં આવી રહ્યું છે.
શું છે અમેરિકી બોર્ડ ઓફ પીસ?
અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ દ્વારા 15 જાન્યુઆરી 2026 ના રોજ આ સંગઠનની જાહેરાત કરવામાં આવી હતી. તેના ડ્રાફ્ટ ચાર્ટર મુજબ શરૂઆતમાં આ સંસ્થા ગાઝામાં સંઘર્ષવિરામ, માનવીય સહાય અને પુનઃનિર્માણના કાર્યો પર દેખરેખ રાખશે. જોકે, તેનો લાંબાગાળાનો ઉદ્દેશ્ય ઘણો મોટો છે. એવું માનવામાં આવે છે કે જ્યાં સંયુક્ત રાષ્ટ્ર વીટો પાવરની રાજનીતિ અને વહીવટી વિલંબને કારણે નિષ્ફળ રહ્યું છે, ત્યાં આ બોર્ડ ઝડપી નિર્ણયો લેવા સક્ષમ બનશે.
UNSC થી કેટલું અલગ છે આ બોર્ડ?
સંયુક્ત રાષ્ટ્ર સુરક્ષા પરિષદમાં પાંચ સ્થાયી સભ્યો પાસે વીટો પાવર હોય છે અને નિર્ણયો સામૂહિક મતદાનથી લેવાય છે. તેની સામે 'બોર્ડ ઓફ પીસ' એક કેન્દ્રિય સત્તા મોડેલ (Centralized Authority Model) પર કામ કરશે. આ બોર્ડના અધ્યક્ષ તરીકે ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ પાસે સર્વોપરી શક્તિઓ હશે. તેઓ નવા સભ્યોને આમંત્રિત કરવા, જૂના સભ્યોને હટાવવા અને કોઈપણ નિર્ણય પર અંતિમ વીટો વાપરવાનો અધિકાર ધરાવશે. ટૂંકમાં, સંયુક્ત રાષ્ટ્ર નિયમ આધારિત સંસ્થા છે, જ્યારે બોર્ડ ઓફ પીસ માત્ર આમંત્રણ આધારિત અને નેતા સંચાલિત હશે.
સભ્યપદ માટે ચૂકવવી પડશે મોટી કિંમત
આ સંગઠનનું આર્થિક માળખું ખૂબ જ ખર્ચાળ છે. અહેવાલો મુજબ, બોર્ડ ઓફ પીસમાં સ્થાયી સભ્યપદ મેળવવા માંગતા દેશે મોટું આર્થિક યોગદાન આપવું પડશે. બોર્ડની સ્થાપનાના પ્રથમ 3 વર્ષ બાદ સભ્ય તરીકે ચાલુ રહેવા માટે દેશે 1 બિલિયન ડોલર (આશરે 8500 કરોડ રૂપિયાથી વધુ) ચૂકવવા પડશે. મતદાનના અધિકાર અને બોર્ડના નિર્ણયોમાં ભાગીદારી જાળવી રાખવા માટે આ તોતિંગ રકમ અનિવાર્ય ગણાશે.
બોર્ડ ઓફ પીસના મુખ્ય ચહેરાઓ
ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ આ બોર્ડના પ્રમુખ સ્થાને છે. એક્ઝિક્યુટિવ બોર્ડમાં રાજકીય નેતાઓ અને બિઝનેસ જગતના દિગ્ગજોનો સમાવેશ કરાયો છે. જેમાં બ્રિટનના ભૂતપૂર્વ વડાપ્રધાન સર ટોની બ્લેયર, અમેરિકી વિદેશ મંત્રી માર્કો રુબિયો, જેરેડ કુશનર, વર્લ્ડ બેંકના પ્રમુખ અજય બંગા અને અબજોપતિ રોકાણકાર માર્ક રોમન જેવા મોટા નામો સામેલ છે.
