ભારતના ગણતંત્ર દિવસની પરેડ એ માત્ર સૈનિકોની તાકાત અને શસ્ત્રોનું પ્રદર્શન નથી, પરંતુ તે દેશની વિવિધતા, નવીનતા અને અદમ્ય ભાવનાનું પ્રતીક પણ છે. દર વર્ષે 26 જાન્યુઆરીએ રાજપથ પર યોજાતી આ મહાન પરેડમાં ભારતીય સેનાની વિવિધ બટાલિયનો, ફ્લોટ્સ અને અદ્યતન ટેક્નોલોજીનું પ્રદર્શન થાય છે, જે વિશ્વને ભારતની સૈન્ય શક્તિનો પરિચય કરાવે છે. પરંતુ આ વખતે પરેડમાં કંઈક એવું અનોખું અને આશ્ચર્યજનક જોવા મળશે, જે અગાઉ ક્યારેય નહીં જોવા મળ્યું હોય. આ વખતે ભારતીય સેનાના 'સિપાહી' તરીકે ઓળખાતા પ્રાણીઓ અને પક્ષીઓ પણ પરેડમાં ભાગ લેશે, જેમની વિશેષતાઓ અને સેનામાં તેમની ભૂમિકા વિશ્વને આશ્ચર્યમાં મૂકી દેશે.
આ અનોખા 'સિપાહી'માં બે ખૂંધવાળા બેક્ટ્રીયન ઊંટ, લદ્દાખના ઝાંસ્કર પોની (નાના કદના ઘોડા), વિવિધ બ્રીડના આર્મી ડોગ્સ અને દુશ્મનના ડ્રોન પર શાતિર નજર રાખનારા બાજ પક્ષીઓનો સમાવેશ થાય છે. આ પ્રાણીઓ અને પક્ષીઓ સેનાના જવાનો સાથે કદમ મિલાવીને દુર્ગમ અને પડકારજનક વિસ્તારોમાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે. તેઓ માત્ર સહાયક નથી, પરંતુ સેનાની લોજિસ્ટિક્સ, સર્વેલન્સ અને યુદ્ધ ક્ષમતાઓને મજબૂત બનાવે છે. આ વર્ષની પરેડમાં તેમની હાજરી ભારતીય સેનાની આધુનિક અને પરંપરાગત અભિગમનું પ્રતીક બનશે, જે વિશ્વને બતાવશે કે કેવી રીતે પ્રકૃતિના આ અદ્ભુત જીવો માનવીય તાકાત સાથે જોડાઈને રાષ્ટ્રીય સુરક્ષાનું રક્ષણ કરે છે.
બેક્ટ્રીયન ઊંટ: માઈનસ 40 ડિગ્રીમાં પણ અદમ્ય તાકાત
બે ખૂંધવાળા બેક્ટ્રીયન ઊંટ, જેને મંગોલિયન ઊંટ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે, તેમની અનોખી રચના અને અસાધારણ ક્ષમતાઓને કારણે સેનાના અમૂલ્ય સાથી છે. તેમની બે ખૂંધો વાસ્તવમાં કડક ચરબીના સ્ટોરેજ છે, જેમાં તેઓ પાણી અને ખોરાકનો સંગ્રહ કરી શકે છે. આ ક્ષમતા તેમને લાંબા સમય સુધી ખોરાક અને પાણી વિના ટકી રહેવા માટે સક્ષમ બનાવે છે, ખાસ કરીને દુર્ગમ વિસ્તારોમાં જ્યાં સંસાધનોની અછત હોય. તેમના શરીર પરના લાંબા અને જાડા વાળ અત્યંત ઠંડીથી રક્ષણ આપે છે, અને તેઓ માઈનસ 40 ડિગ્રી તાપમાનમાં પણ કાર્યરત રહી શકે છે.તેમના નાકના છિદ્રો ધૂળ અને વાવાઝોડાથી બચાવ માટે સીલ થઈ શકે છે, જ્યારે પહોળા પગ બરફમાં સ્નોશૂઝ જેવું કામ કરે છે. રસપ્રદ વાત એ છે કે જો ખોરાક અને પાણી ખતમ થઈ જાય તો પણ આ ઊંટ બરફ ખાઈને જીવી શકે છે. ભારતીય સેનામાં આ ઊંટ દુર્ગમ પહાડી વિસ્તારોમાં લોજિસ્ટિક્સ માટે અમૂલ્ય છે. તેઓ 15 હજાર ફૂટની ઊંચાઈએ ચઢી શકે છે અને 250 કિલો વજન વહન કરી શકે છે. ચીન સરહદ પર તેમની હાજરીએ સેનાની ક્ષમતાઓને વધુ મજબૂત બનાવી છે.
આર્મી ડોગ્સ: ચતુર અને બહાદુર સાથીઓ જે પોતાના નિર્ણયો લે છે
ભારતીય સેનામાં ડોગ્સને 'કેનાઈન' તરીકે ઓળખવામાં આવે છે અને તેઓ સેનાના અમૂલ્ય ભાગ છે. સેનામાં રિમાઉન્ટ વેટરનરી કોર્પ્સ હેઠળ મુધોલ હાઉન્ડ, રામપુર હાઉન્ડ, રાજપલયમ, કોમ્બાઈ અને ચિપ્પીપરાઈ જેવી ભારતીય બ્રીડ્સના ડોગ્સ સામેલ છે. આમાંથી ચિપ્પીપરાઈ વિસ્ફોટકો શોધવામાં માહેર છે, જ્યારે મુધોલ હાઉન્ડ દોડમાં ચીતા જેવો છે અને બેલ્જિયન શેફર્ડ અત્યંત ચાલાક છે.આ ડોગ્સને વૈજ્ઞાનિક તાલીમ આપવામાં આવે છે, જેમાં તેઓ આદેશની રાહ જોયા વગર પોતાના નિર્ણયો લે છે. સેના પાસે 1 હજારથી વધુ ટ્રેઈન્ડ ડોગ્સ છે, જેઓ લેન્ડમાઈન્સ, બોમ્બ્સ અને ડ્રગ્સ શોધવા, પેટ્રોલિંગ, રક્ષણ અને આતંકવાદીઓના છુપાયેલા સ્થળો શોધવામાં મદદ કરે છે. તેમની તાલીમ સૈનિકો જેવી જ છે, અને તેઓ સેનાના જીવ બચાવે છે. ડોગ્સને પગાર નથી મળતો, પરંતુ તેમના ભોજન અને સંભાળની જવાબદારી સેના ઉઠાવે છે. તેમના હેન્ડલર્સ તેમની સંપૂર્ણ કાળજી લે છે.ડોગ્સ 10-12 વર્ષ પછી નિવૃત્ત થાય છે અને તેમને દત્તક લેવા માટે વ્યક્તિઓને બોન્ડ પર સહી કરવી પડે છે, જેમાં તેઓ તેમની આજીવન સંભાળનું વચન આપે છે. આ વર્ષે પરેડમાં 10 ડોગ્સ પ્રથમ વખત જોવા મળશે.
નાના કદમાં મોટી તાકાત
લદ્દાખની ઝાંસ્કર વેલીમાંથી ઉદ્દભવેલા આ નાના કદના ઘોડા, જેને પોની કહેવાય છે, તેમની અસાધારણ ક્ષમતાઓને કારણે સેનાના મહત્વના સાથી છે. સામાન્ય ઘોડા ઊંચાઈ પર જઈ શકતા નથી, પરંતુ આ પોની 3,000થી 5,000 મીટરની ઊંચાઈએ પણ ઉત્તમ પ્રદર્શન કરે છે. તેઓ માઈનસ 40 ડિગ્રી તાપમાન અને ભારે બરફવર્ષામાં પણ કાર્ગો વહન કરી શકે છે, અને 60 કિલો વજન સરળતાથી લઈ જઈ શકે છે.તેમનું આયુષ્ય 25 વર્ષ જેટલું છે, અને તેમની વસ્તી એક સમયે 20,000ની આસપાસ હતી પરંતુ હવે ઘટી રહી છે. ભારતીય સેના આ પોનીને બચાવવા માટે સરકાર સાથે મળીને કામ કરી રહી છે, જે તેમને લદ્દાખ જેવા દુર્ગમ વિસ્તારોમાં અમૂલ્ય બનાવે છે.
આકાશી શાતિરો જે ડ્રોન પર નજર રાખે છે
ભારતીય સેનામાં 'રેપ્ટર્સ' તરીકે ઓળખાતા આ બાજ પક્ષીઓ આકાશી સુરક્ષા માટે અમૂલ્ય છે. તેમની તીક્ષ્ણ નજર અને ઝડપી ઉડાન (320 કિમી/કલાકથી વધુ) તેમને દુશ્મનના ડ્રોન અને હિલચાલ પર નજર રાખવા માટે આદર્શ બનાવે છે. તેમના માથા પર મિનિયેચર કેમેરા અને શરીરમાં જીપીએસ લગાવવામાં આવે છે, જે તેમને રિયલ-ટાઈમ સર્વેલન્સ માટે સક્ષમ બનાવે છે.તેઓ 1થી 3 હજાર ફૂટ અને જરૂર પડે તો 10થી 20 હજાર ફૂટ ઊંચે ઉડી શકે છે. તેમની તાલીમ મેરઠના રિમાઉન્ટ વેટરનરી કોર્પ્સમાં થાય છે. ઉત્તરાખંડના ઔલીમાં ભારત-અમેરિકા યુદ્ધ અભ્યાસમાં તેમની ક્ષમતા પ્રદર્શિત થઈ હતી, જ્યાં તેઓ ડોગ્સ સાથે મળીને ડ્રોનને શોધી અને નાશ કરવાનું કામ કરે છે. પંજાબ અને જમ્મુ-કાશ્મીરમાં પાકિસ્તાન તરફથી આવતા ડ્રોન્સ સામે તેઓ અસરકારક છે. તેમના પીંછા, પાંખો અને કંદ કોષો તેમને અનોખા બનાવે છે, અને તેઓ ચીન સરહદ પર પણ તહેનાત છે.
