પાકિસ્તાન અધિકૃત કાશ્મીર (PoK)માં એક મહિના કરતા પણ ઓછા સમયમાં ફરીથી વિરોધ પ્રદર્શન ભડક્યા છે. આ વખતે આંદોલનનું નેતૃત્વ મુખ્યત્વે યુવા પેઢી — જનરેશન Z —ના વિદ્યાર્થીઓ કરી રહ્યા છે. મુઝફ્ફરાબાદની એક યુનિવર્સિટીમાં શરૂ થયેલા આ વિરોધમાં વિદ્યાર્થીઓએ ફી વધારો અને આધુનિક સુવિધાઓની અછત અંગે શાહબાઝ શરિફ સરકાર સામે ગુસ્સો વ્યક્ત કર્યો.
પ્રારંભિક તબક્કે શાંતિપૂર્ણ રહેલો આ વિરોધ અચાનક હિંસક બન્યો, જ્યારે એક અજાણ્યા વ્યક્તિએ વિદ્યાર્થીઓ પર ગોળીબાર કર્યો. આ ઘટનામાં એક વિદ્યાર્થી ઘાયલ થયો હોવાનું સ્થાનિક સૂત્રો દ્વારા જણાવાયું છે. સોશિયલ મીડિયા પર વાયરલ થયેલા વીડિયોમાં પોલીસના દમનથી બચવા વિદ્યાર્થીઓને દોડતા જોવા મળ્યા હતા. ત્યારબાદ ગુસ્સે ભરાયેલા વિદ્યાર્થીઓએ રસ્તાઓ પર ટાયરો સળગાવ્યા અને શાસકીય મિલકતને નુકસાન પહોંચાડ્યું.
ઇન્ટરમીડિયેટ વિદ્યાર્થીઓ પણ જોડાયા, ઈ-માર્કિંગ સિસ્ટમ સામે વિરોધ
આંદોલનમાં હવે ઇન્ટરમીડિયેટ સ્તરના વિદ્યાર્થીઓ પણ જોડાયા છે. તેમનો મુખ્ય મુદ્દો તાજેતરમાં લાગુ કરાયેલી ઈ-માર્કિંગ અથવા ડિજિટલ મૂલ્યાંકન પ્રણાલી છે. વિદ્યાર્થીઓનો આરોપ છે કે આ નવી સિસ્ટમમાં ગંભીર ખામીઓ છે, જેના કારણે હજારો વિદ્યાર્થીઓને અયોગ્ય રીતે ઓછા ગુણ મળ્યા છે.
30 ઓક્ટોબરના રોજ જાહેર કરાયેલા ઇન્ટરમીડિયેટ પ્રથમ વર્ષના પરિણામો બાદ અનેક વિદ્યાર્થીઓએ દાવો કર્યો કે તેમણે જે વિષયો પસંદ કર્યા ન હતા, તેમાં પણ તેમને પાસ બતાવવામાં આવ્યા છે. વિદ્યાર્થીઓની ફરિયાદો બાદ મીરપુર શિક્ષણ બોર્ડે તપાસ સમિતિની રચના કરી છે. સાથે જ, વિદ્યાર્થીઓએ રિકચેકિંગ ફી માફ કરવાની માંગ પણ કરી છે, કારણ કે હાલમાં દરેક વિષય માટે ₹1,500 ચૂકવવા પડે છે, જે સાત વિષયો માટે ₹10,500 જેટલો ખર્ચ થાય છે.
સરકાર વિરુદ્ધ વધતો ગુસ્સો અને જૂના આંદોલનની છાપ
વિદ્યાર્થીઓએ પાકિસ્તાન સરકાર વિરુદ્ધ સૂત્રોચ્ચાર કર્યા અને શિક્ષણ વ્યવસ્થામાં સુધારાની માંગ ઉઠાવી. આ ચળવળને અનેક વિશ્લેષકો નેપાળ અને બાંગ્લાદેશની જનરેશન Z ચળવળો જેવી ગણાવી રહ્યા છે, જ્યાં યુવાઓએ રાજકીય અને શૈક્ષણિક સુધારાઓ માટે અવાજ ઉઠાવ્યો હતો.
ગયા મહિને પીઓકેમાં થયેલા મોટા આંદોલનમાં 12 નાગરિકોના મોત થયા હતા. તે સમયે પણ નાગરિકો અને વિદ્યાર્થીઓએ 30 માગણીઓ સરકાર સમક્ષ રજુ કરી હતી, જેમાં કરમાં રાહત, લોટ અને વીજળી પર સબસિડી તેમજ વિકાસ પ્રોજેક્ટ્સને સમયસર પૂર્ણ કરવાની માંગણીઓનો સમાવેશ હતો.
પીઓકેમાં વિદ્યાર્થીઓના આંદોલનના વધતા તીવ્ર સ્વરથી સ્પષ્ટ છે કે પ્રદેશમાં શિક્ષણ અને રોજગારીના પ્રશ્નો હવે યુવાનો માટે મુખ્ય રાજકીય મુદ્દો બની રહ્યા છે. વિશ્લેષકો માને છે કે જો પાકિસ્તાન સરકાર તરત જ સુધારાત્મક પગલાં નહીં ભરે, તો આ વિરોધ રાષ્ટ્રીય સ્તરે વધુ વિસ્તરી શકે છે.
