AIR Pollution: દર વર્ષે શિયાળાની ઋતુમાં, દિલ્હી અને ઉત્તર ભારતના કેટલાક અન્ય રાજ્યો ધુમ્મસથી છવાયેલા રહે છે. ઘણા લોકો માને છે કે આ ફેફસાંને નુકસાન પહોંચાડે છે, પરંતુ શું તમે જાણો છો કે પ્રદૂષણ ખરેખર તમારા હૃદયને કોઈ સમસ્યા પેદા કરે છે કે તે હૃદય રોગ તરફ દોરી જાય છે? જો તમને ખબર નથી, તો ચાલો જાણીએ કે સંશોધન અને નિષ્ણાતો અનુસાર, પ્રદૂષણ અને હૃદય રોગ વચ્ચે શું જોડાણ છે.
કેવી રીતે પહોંચી શકે છે હ્રદયને નુકસાન?
New England Journal of Medicine (NEJM) અનુસાર, વાયુ પ્રદૂષણમાં રહેલા નાના કણો (PM₂.₅, PM₁₀), કાર્બન મોનોક્સાઇડ, નાઇટ્રોજન ઓક્સાઇડ અને ઓઝોન જેવા વાયુઓ આપણા શરીરમાં પ્રવેશ કરે છે અને લોહીના પ્રવાહમાં પહોંચે છે, જેના કારણે શરીરને વિવિધ નુકસાન થાય છે. આ કણો આપણા કોષોમાં અસંતુલન બનાવે છે, જેનાથી બળતરા અને ઓક્સિડેટીવ તણાવનું જોખમ વધે છે. વધુમાં, પ્રદૂષણ આપણી ધમનીઓના આંતરિક સ્તરને નબળું પાડે છે, જેનાથી અવરોધોનું જોખમ વધે છે. આ બ્લડ પ્રેશર અને લોહી ગંઠાવાનું જોખમ પણ વધારે છે. ક્યારેક, તેનું સ્તર એટલું વધી શકે છે કે તે હાર્ટ એટેક અથવા સ્ટ્રોક જેવા કેસોને ઉત્તેજિત કરી શકે છે.
કયા રોગોનો ભય રહેલો છે?
New England Journal of Medicine (NEJM) અને Air Pollution and Heart Disease & Stroke – AHA સંશોધનોએ તેનાથી થતા રોગોનો ઉલ્લેખ કર્યો છે. આ સંશોધનો અનુસાર, હૃદયને આના કારણે અનેક પ્રકારની સમસ્યાઓનો સામનો કરવો પડી શકે છે, જેમ કે હાર્ટ એટેક, સ્ટ્રોકનું જોખમ, હૃદયની નિષ્ફળતા, અનિયમિત ધબકારાનો ભોગ બનવું અને હાઈ બ્લડ પ્રેશરની સમસ્યા. પ્રદૂષણ દરમિયાન તમે આ બધી સમસ્યાઓનો સામનો કરી શકો છો. The Lancet Commission on pollution and health (2022) ના અહેવાલમાં જણાવાયું છે કે 2019 માં પ્રદૂષણને કારણે સમગ્ર વિશ્વમાં કુલ 9 મિલિયન અથવા 90 લાખ લોકોએ જીવ ગુમાવ્યા. તેમાંથી લગભગ 62 ટકા મૃત્યુ હાર્ટ એટેક અને સ્ટ્રોકને કારણે થયા હતા.
ભારતમાં શું છે સ્થિતિ?
ભારત વાયુ પ્રદૂષણથી સૌથી વધુ જોખમ ધરાવતા દેશોમાંનો એક છે. WHO ના અહેવાલ મુજબ, દેશના ઘણા મુખ્ય શહેરોમાં હવાની ગુણવત્તા (AQI) સતત નબળી શ્રેણીમાં રહે છે. આ જ કારણ છે કે મોટાભાગના મહાનગરોના રહેવાસીઓમાં હૃદય રોગનું જોખમ ઝડપથી વધી રહ્યું છે, નિષ્ણાતો આ માટે પ્રદૂષણને જવાબદાર ગણાવે છે.
