General Knowledge: વર્તમાન સમયમાં મિડલ-ઈસ્ટમાં ચાલી રહેલા સૈન્ય સંઘર્ષને કારણે ઈરાન, ઈઝરાયેલ અને અમેરિકા સમગ્ર વિશ્વમાં ચર્ચાનું કેન્દ્ર બન્યા છે. દરરોજ સમાચારમાં આ દેશોના નામ સાંભળતી વખતે ક્યારેક એવો પ્રશ્ન ચોક્કસ થાય કે આખરે આ દેશોની ઓળખ કેવી રીતે નક્કી થઈ હશે? શું આ નામો માત્ર ભૌગોલિક સીમાઓ દર્શાવે છે કે પછી તેની પાછળ કોઈ ઊંડો સાંસ્કૃતિક કે ધાર્મિક ઈતિહાસ છુપાયેલો છે? હકીકતમાં, આ ત્રણેય દેશોના નામો પાછળ હજારો વર્ષ જૂની સંસ્કૃતિઓ, પવિત્ર ગ્રંથોની માન્યતાઓ અને સાહસિક મુસાફરોની રોમાંચક વાર્તાઓ જોડાયેલી છે.
જેમ કે, આજે જે દેશને આપણે ઈરાન તરીકે ઓળખીએ છીએ, તે એક સમયે પશ્ચિમી જગત માટે 'પર્શિયા' હતો. તેવી જ રીતે, અમેરિકાનું નામ કોઈ સ્થાનિક રાજાના નામ પરથી નહીં, પણ એક મુસાફરના નામ પરથી પડ્યું છે. બીજી તરફ, ઈઝરાયેલના નામનું મૂળ હજારો વર્ષ જૂના ધાર્મિક સંદર્ભોમાં રહેલું છે. ચાલો, આજના જ્ઞાનવર્ધક લેખમાં જાણીએ આ ત્રણેય શક્તિશાળી દેશોના નામકરણનો રસપ્રદ અને જ્ઞાનસભર ઇતિહાસ.
ઈરાન: 'આર્યોની ભૂમિ' અને પર્શિયાથી ઈરાન સુધીની સફર
ઈરાન નામનો ઈતિહાસ ઘણો પ્રાચીન અને ગૌરવશાળી છે.
મૂળ અર્થ: 'ઈરાન' શબ્દ મૂળ મધ્ય ફારસી શબ્દ 'Ērān' પરથી ઉતરી આવ્યો છે. તેનો સંસ્કૃત શબ્દ 'આર્ય' સાથે પણ સીધો સંબંધ છે, જેનો અર્થ 'આર્યોની ભૂમિ' અથવા 'ઉમદા લોકોનો દેશ' થાય છે.
પર્શિયાથી મુક્તિ: વર્ષ 1935 પહેલા આખા વિશ્વમાં આ દેશ 'પર્શિયા' (Persia) તરીકે ઓળખાતો હતો. જોકે, સ્થાનિક લોકો તો તેને સદીઓથી ઈરાન જ કહેતા હતા. 21 માર્ચ 1935ના રોજ શાસક રેજા શાહ પહેલવીએ સત્તાવાર રીતે જાહેર કર્યું કે હવે આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે પણ પર્શિયાને બદલે 'ઈરાન' નામનો ઉપયોગ કરવામાં આવે, જેથી દેશની મૂળ ઓળખ પ્રસ્થાપિત થઈ શકે.
ઈઝરાયેલ: બાઈબલના આશીર્વાદ અને સંઘર્ષની ગાથા
ઈઝરાયેલના નામની ઉત્પત્તિ ધાર્મિક માન્યતાઓ અને પ્રાચીન ઇતિહાસ સાથે જોડાયેલી છે.
બાઈબલનું કનેક્શન: બાઈબલ અનુસાર, ઈશ્વરના દૂત સાથેના એક રાત્રિના સંઘર્ષ (કુસ્તી) બાદ યાકૂબ (Jacob) ને 'ઈઝરાયેલ' નામ આપવામાં આવ્યું હતું. હિબ્રૂ ભાષામાં તેનો અર્થ 'જેણે ઈશ્વર સાથે સંઘર્ષ કર્યો છે' અથવા 'ઈશ્વરનો વિજય' તેવો થાય છે.
આધુનિક સ્થાપના: 1948માં જ્યારે આધુનિક યહૂદી રાષ્ટ્રની સ્થાપના થઈ, ત્યારે 'ઝાયન' (Zion) જેવા નામો પણ વિચારણામાં હતા, પરંતુ પ્રાચીન યહૂદી પરંપરા અને 12 જનજાતિઓના ઇતિહાસને માન આપીને 'ઈઝરાયેલ' નામ પર મહોર મારવામાં આવી હતી.
અમેરિકા: એક ઈટાલિયન મુસાફર અને જર્મન નકશાકારની ભૂલ?
અમેરિકાનું નામકરણ કોઈ રાજકીય લડાઈ નહીં, પરંતુ એક ભૌગોલિક શોધનું પરિણામ છે.
અમેરિગો વેસ્પુચી: 15મી સદીના અંતમાં ઈટાલિયન મુસાફર અમેરિગો વેસ્પુચીએ દુનિયાને જણાવ્યું કે કોલમ્બસે શોધેલી ભૂમિ એશિયાનો ભાગ નથી, પરંતુ એક 'નવો ખંડ' છે.
નામનો ઉદય: 1507માં જર્મન નકશાકાર માર્ટિન વાલ્ડસીમુલરે અમેરિગોના માનમાં આ નવી ભૂમિને નકશા પર 'અમેરિકા' નામ આપ્યું.
USA ની રચના: 1776માં આઝાદી બાદ, થોમસ જેફરસને 'ડિક્લેરેશન ઓફ ઇન્ડિપેન્ડન્સ'માં સૌપ્રથમ 'યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ ઓફ અમેરિકા' નામનો સત્તાવાર પ્રયોગ કર્યો હતો.
આમ, આ ત્રણેય દેશોના નામ માત્ર શબ્દો નથી, પરંતુ તે દેશની સંસ્કૃતિ, લોકોની લડત અને ભૌગોલિક ઓળખના પ્રતીક છે. ઈરાન તેની આર્ય સંસ્કૃતિ પર ગર્વ કરે છે, ઈઝરાયેલ તેની ધાર્મિક જડો સાથે જોડાયેલું છે, જ્યારે અમેરિકા તેની શોધખોળ અને આધુનિક લોકશાહીના ઇતિહાસને દર્શાવે છે.
