અમદાવાદ: સામાન્ય રીતે આપણે જ્યારે સવારે પાર્કમાં ફરવા જઈએ છીએ, ત્યારે કેટલાક લોકોને પાછળની તરફ એટલે કે ઊંધા ચાલતા જોઈએ છીએ. પહેલી નજરે આ દ્રશ્ય થોડું વિચિત્ર લાગી શકે છે, પરંતુ વિજ્ઞાન કહે છે કે આ 'રેટ્રો વોકિંગ' સ્વાસ્થ્ય માટે કોઈ વરદાનથી ઓછું નથી. ચાલવું એ પોતે એક શ્રેષ્ઠ કાર્ડિયો કસરત છે, પરંતુ જ્યારે તમે તમારી દિશા બદલો છો, ત્યારે તમારા સ્નાયુઓ અને મગજ માટે તે એક નવો પડકાર બની જાય છે.
રિસર્ચ અનુસાર, જ્યારે આપણે સીધા ચાલીએ છીએ ત્યારે શરીરનું તમામ વજન એડી (Heels) પર આવે છે, પરંતુ પાછળની તરફ ચાલતી વખતે આ દબાણ હિપ્સ અને ઘૂંટણ પર સ્થાનાંતરિત થાય છે. આ પ્રક્રિયાથી માત્ર સ્નાયુઓ જ મજબૂત નથી થતા, પરંતુ સામાન્ય ચાલવાની સરખામણીએ શરીર લગભગ 40% વધુ ઊર્જા વાપરે છે. જો તમે પણ જિમ ગયા વગર વજન ઉતારવા માંગતા હોવ, તો રેટ્રો વોકિંગ તમારા માટે બેસ્ટ વિકલ્પ સાબિત થઈ શકે છે.
પેટની ચરબી ઓગળવા માટે શ્રેષ્ઠ ઉપાય
જો તમે વધતા વજન અને પેટની ચરબીથી પરેશાન છો, તો રેટ્રો વોકિંગ તમારા માટે જ છે. અમેરિકન કોલેજ ઓફ સ્પોર્ટ્સ મેડિસિન (ACSM) ના રિપોર્ટ અનુસાર, પાછળ ચાલવાથી સામાન્ય ચાલવાની તુલનામાં 40% વધુ કેલરી બર્ન થાય છે. આંકડાકીય રીતે જોઈએ તો, સીધા ચાલવાથી જો 4.3 METs ઊર્જા વપરાય છે, તો ઊંધા ચાલવાથી તે વધીને 6.0 METs સુધી પહોંચી શકે છે, જે વજન ઘટાડવાની પ્રક્રિયાને ઝડપી બનાવે છે.
ઘૂંટણના દુખાવામાં આપે છે રાહત
ઘૂંટણના દુખાવા કે ઓસ્ટિયોઆર્થરાઈટિસથી પીડાતા લોકો માટે રેટ્રો વોકિંગ આશીર્વાદરૂપ છે. પાછળ ચાલવાથી ઘૂંટણના સાંધા અને હાડકાં પરનું સીધું દબાણ ઘટે છે. તે ક્વાડ્રિસેપ્સ અને જાંઘના સ્નાયુઓને મજબૂત બનાવે છે, જે ઘૂંટણને પૂરતો સપોર્ટ પૂરો પાડે છે. ઘણા ફિઝિયોથેરાપિસ્ટ ઈજામાંથી રિકવરી મેળવવા માટે દર્દીઓને આ કસરત કરવાની સલાહ આપે છે.
માનસિક એકાગ્રતા અને શારીરિક સંતુલન
જ્યારે તમે પાછળ ચાલો છો, ત્યારે તમારું મગજ 'ઓટોપાયલટ' મોડમાંથી બહાર આવે છે. તમારે દરેક પગલા પર ધ્યાન આપવું પડે છે, જેનાથી એકાગ્રતા વધે છે અને શરીરનું સંતુલન (Balance) સુધરે છે. એક અભ્યાસ મુજબ, આ પ્રક્રિયા મગજને સક્રિય રાખીને ટૂંકા ગાળાની યાદશક્તિમાં પણ સુધારો કરી શકે છે.
સ્નાયુઓની ફ્લેક્સિબિલિટી અને મજબૂતી
સામાન્ય ચાલમાં પહેલા એડી જમીનને અડકે છે, પરંતુ રેટ્રો વોકિંગમાં પહેલા પંજો અથવા અંગૂઠો જમીનને સ્પર્શે છે. આ ફેરફારને કારણે હેમસ્ટ્રિંગ્સ અને પીઠના નીચેના ભાગના સ્નાયુઓ વધુ સક્રિય થાય છે, જે કરોડરજ્જુને મજબૂત બનાવવામાં મદદરૂપ થાય છે.
ટ્રેડમિલ પર રેટ્રો વોક કરવાની સાચી રીત
જો તમે જિમમાં ટ્રેડમિલ પર આ પ્રયોગ કરવા માંગતા હોવ, તો નીચેની બાબતો ધ્યાનમાં રાખો:
શરૂઆતમાં સ્પીડ ખૂબ જ ધીમી (1 માઈલ પ્રતિ કલાક) રાખો.
ચાલતી વખતે સાઈડમાં આપેલી રેલિંગને મજબૂત રીતે પકડી રાખો.
સેફ્ટી ક્લિપને તમારા કપડાં સાથે જરૂર બાંધો જેથી પડવાનો ભય ન રહે.
શરૂઆતમાં માત્ર 5 મિનિટ કરો અને ધીમે-ધીમે સમય વધારીને 15-20 મિનિટ સુધી લઈ જાઓ.
કોણે આ કસરત ટાળવી જોઈએ?
રેટ્રો વોકિંગ દરેક માટે સલામત નથી. નીચેના લોકોએ ડોક્ટરની સલાહ વગર આ ન કરવું જોઈએ:
પાર્કિન્સન રોગ અથવા સંતુલન જાળવવામાં ગંભીર સમસ્યા હોય.
જેમને વારંવાર ચક્કર આવવાની સમસ્યા હોય.
તાજેતરમાં કોઈ સર્જરી કે ગંભીર ઈજા થઈ હોય.
