Why frequent thirst: પાણી પીધા પછી પણ તરસ છીપાતી નથી અને ગળું સતત સુકાઈ જાય છે? આ લક્ષણને નાની વાત માનીને અવગણશો નહીં – આ ઘણી વખત ગંભીર આરોગ્ય સમસ્યાનું સંકેત હોઈ શકે છે.
સૌથી સામાન્ય અને ગંભીર કારણ
ડાયાબિટીસ (મધુપ્રમેહ):
વારંવાર તરસ લાગવી (polydipsia) અને ગળું/મોં સુકાઈ જવું એ ડાયાબિટીસના સૌથી પ્રારંભિક અને સામાન્ય લક્ષણોમાંનું એક છે. જ્યારે લોહીમાં શુગરનું પ્રમાણ વધી જાય છે, ત્યારે કિડની વધારાની ખાંડને બહાર કાઢવા માટે વધુ પેશાબ બનાવે છે. આનાથી શરીરમાં પાણીની ઉણપ થાય છે, જેના કારણે સતત તરસ અને સુકા મોં/ગળાની તકલીફ થાય છે. આને "સાયલન્ટ કિલર" પણ કહેવામાં આવે છે કારણ કે ઘણા લોકોને ખબર પડે ત્યારે સમસ્યા વધી ગઈ હોય છે.
અન્ય સંભવિત કારણો અને રોગો
આ લક્ષણો માત્ર ડાયાબિટીસ સુધી મર્યાદિત નથી. અન્ય કેટલીક સ્થિતિઓમાં પણ આવું થઈ શકે છે.
ડાયાબિટીસ ઇન્સિપિડસ – હોર્મોન સંબંધિત સમસ્યા જેનાથી શરીરમાં પાણીનું સંતુલન બગડે છે અને વધુ પેશાબ-તરસ થાય છે.
હાઇપરથાઇરોઇડિઝમ (થાઇરોઇડ ગ્રંથિ વધુ સક્રિય) – શરીરમાં મેટાબોલિઝમ વધે છે અને તરસ વધુ લાગે છે.
ડિહાઇડ્રેશન અથવા ડ્રાય માઉથ (xerostomia) – દવાઓ, તણાવ, અપચો અથવા મોંમાં લાળ ઓછી બનવાથી.
એનીમિયા, હાયપોકલેમિયા (પોટેશિયમ ઓછું) અથવા અન્ય ઇલેક્ટ્રોલાઇટ અસંતુલન.
ઓટો ઇમ્યુન રોગો જેમ કે Sjogren's syndrome.
જો આ લક્ષણો સાથે આ પણ દેખાય તો તાત્કાલિક ડોક્ટરને મળો
વારંવાર પેશાબ આવવો
અચાનક વજન ઘટવું
સતત ભૂખ લાગવી
થાક, નબળાઈ અથવા ઉર્જાનો અભાવ
ઝાંખું દેખાવું અથવા ઘા ઝડપથી ન ભરાવા
આ લક્ષણો એકસાથે દેખાય તો ડાયાબિટીસ અથવા અન્ય ગંભીર સમસ્યાનું જોખમ વધુ હોય છે. બ્લડ સુગર ટેસ્ટ (FBS, PPBS, HbA1c) કરાવીને તપાસ કરાવો.
સલાહ
જીવનશૈલીમાં સુધારો કરો – સ્વસ્થ આહાર, વ્યાયામ અને પૂરતું પાણી પીવું. પરંતુ લક્ષણો લાંબા સમયથી હોય તો સ્વ-દવા ન કરો. ડોક્ટરની સલાહ લઈને જ સારું નિદાન અને સારવાર શરૂ કરો.
