ઉત્તર પ્રદેશના બસ્તી જિલ્લામાં કૃષિ વિભાગે 4 હેક્ટર જમીન પર એક અનોખી સુધારેલી ચોખાની જાતની ખેતી શરૂ કરી છે. આ પાકનો ઉપયોગ પાયાના બીજ તરીકે કરવામાં આવશે, જે દેશભરમાં તેની ખેતીને પ્રોત્સાહન આપવા માટે ખેડૂતોમાં વહેંચવામાં આવશે. ઉત્તર પ્રદેશનો બસ્તી જિલ્લો હવે તેના સુગંધિત કલાનામક ચોખાને રાષ્ટ્રીય સ્તરે માન્યતા પ્રાપ્ત ચોખા તરીકે સ્થાપિત કરવાની તૈયારી કરી રહ્યો છે. કૃષિ વિભાગે પોતાના ખેતરમાં સુધારેલી કલાનામક ચોખાની જાતની ખેતી શરૂ કરી દીધી છે. નોંધપાત્ર રીતે, બસ્તી હવે ખેડૂતોને વધુ સારા અને શુદ્ધ બીજ પૂરા પાડવા માટે પાયાના બીજનું ઉત્પાદન કરી રહ્યું છે. આ વખતે, આશરે 80 ક્વિન્ટલ બીજનું ઉત્પાદન થવાની અપેક્ષા છે, જે આગામી સિઝનમાં ખેડૂતોને વહેંચવામાં આવશે.
ખેતીને પ્રોત્સાહન
કાલનામક ચોખા મુખ્યત્વે સિદ્ધાર્થનગર જિલ્લાનો ટ્રેડમાર્ક છે, પરંતુ હવે તેની સુગંધ બસ્તીમાં પણ ફેલાવા માટે તૈયાર છે. પૂર્વાંચલના અન્ય જિલ્લાઓમાં તેની ખેતીને પ્રોત્સાહન આપવા માટે કૃષિ વિભાગે આને એક મુખ્ય પ્રોજેક્ટ તરીકે અપનાવ્યું છે. ખાસ કરીને એવા વિસ્તારોમાં જ્યાં પાણી ભરાઈ જવાથી ખેડૂતો ખરીફ સિઝન દરમિયાન ખેતી કરતા રોકાય છે, કલાનામક ચોખા એક ઉત્તમ વિકલ્પ સાબિત થઈ શકે છે.
કલાનામક ચોખાની ખેતી
બસ્તી જિલ્લાના સિસાઈ અને અમરડીહા ફાર્મહાઉસમાં કુલ ૪ હેક્ટર જમીન પર સુધારેલ કલાનામક ચોખાની ખેતી કરવામાં આવી રહી છે. કૃષિ અધિકારીઓના જણાવ્યા અનુસાર, પાક ઉત્તમ સ્થિતિમાં છે અને તેમાંથી આશરે ૮૦ ક્વિન્ટલ પાયાના બીજનું ઉત્પાદન થવાની અપેક્ષા છે. આ બીજને સંપૂર્ણ પ્રમાણિત કરવામાં આવશે અને આગામી પાક માટે ખેડૂતોને વિતરણ કરવામાં આવશે.
પાયાના બીજનું ઉત્પાદન કરવા પહેલ
પહેલાં, ખેડૂતોને બહારથી બીજ ખરીદવા પડતા હતા, પરંતુ આ વખતે કૃષિ વિભાગ પોતે બીજનું ઉત્પાદન કરી રહ્યું છે. આને 'પાયાના બીજ' કહેવામાં આવે છે, જે ઉચ્ચ ગુણવત્તાવાળા બીજ છે અને આગામી પેઢી માટે વધુ સારું ઉત્પાદન સુનિશ્ચિત કરે છે. વિભાગનો ઉદ્દેશ્ય ખેડૂતોને શુદ્ધતા અને ઉત્પાદનની ગુણવત્તા સુનિશ્ચિત કરવા માટે પોતાના જિલ્લાઓમાંથી પોતાના બીજની ખેતી કરવા માટે પ્રોત્સાહિત કરવાનો છે.ખેડૂતોને ફાયદો થશે, ખેતી કરવા માટે પ્રોત્સાહિત કરવામાં આવશે, બિયારણ તૈયાર થતાં જ, તે બસ્તીના ખેડૂતોમાં વહેંચવામાં આવશે. કૃષિ વિભાગ ખેડૂતોને કલાનામક ચોખાની ખેતી કરવા માટે પણ પ્રોત્સાહિત કરશે. વિભાગ માને છે કે આ ચોખા અપનાવનારા ખેડૂતોને સારો નફો મળશે. કલાનામક ચોખાની સુગંધ અને સ્વાદને કારણે બજારમાં તેની માંગ ખૂબ છે, અને તે સ્વાસ્થ્ય માટે પણ ફાયદાકારક માનવામાં આવે છે.
એક જ પાક ઉગાડી શકાય
ખરીફ ઋતુમાં એક જ પાક ધરાવતી જમીન પર તેનો વધુ સારી રીતે ઉપયોગ કરવામાં આવશે, બસ્તી જિલ્લામાં ઘણા એવા વિસ્તારો છે જ્યાં ખરીફ ઋતુમાં ફક્ત એક જ પાક ઉગાડી શકાય છે, અને તે પણ પાણી ભરાવાથી પ્રભાવિત થાય છે. કૃષિ વિભાગની યોજના આ વિસ્તારોમાં કલાનામક ચોખાની ખેતીને પ્રોત્સાહન આપવાની છે. આ જાત પાણી ભરાયેલી સ્થિતિમાં પણ સારી ઉપજ આપે છે, જેનાથી ખેડૂતો એક જ પાકમાંથી સારો નફો મેળવી શકે છે. જો આ પ્રયોગ સફળ થશે, તો ભવિષ્યમાં તેને અન્ય જિલ્લાઓમાં પણ લાગુ કરી શકાય છે.
કૃષિ વિભાગ દ્વારા સમગ્ર કાર્યનું નિરીક્ષણ
બસ્તી જિલ્લા કૃષિ અધિકારી ડૉ. બાબુરામ મૌર્ય વ્યક્તિગત રીતે પાકનું નિરીક્ષણ કરી રહ્યા છે. તેમણે સમજાવ્યું કે આ વર્ષે વિભાગે બીજની શુદ્ધતા સુનિશ્ચિત કરવા અને ખેડૂતો સુધી સમયસર પહોંચ સુનિશ્ચિત કરવા માટે પાયાના બીજ તૈયાર કરવાની જવાબદારી લીધી છે. તેઓ કહે છે કે આ પહેલ બસ્તીમાં કાલા નમક ચોખાની ખેતી માટે એક નવી દિશા છે, જે ભવિષ્યમાં જિલ્લાનો સિગ્નેચર પાક બની શકે છે.
