ઇતિહાસની દ્રષ્ટિએ 24 ફેબ્રુઆરીનો દિવસ ભારત અને વિશ્વ માટે અનેક મહત્વની ઘટનાઓનો સાક્ષી રહ્યો છે. આજના દિવસે ભારત તેના આર્થિક માળખાના મહત્વના સ્તંભ સમાન સેન્ટ્રલ એક્સાઇઝ ડેની ઉજવણી કરે છે. સાથે જ ગુજરાત માટે આ દિવસ ગૌરવશાળી છે, કારણ કે વર્ષ 1822માં આજના દિવસે અમદાવાદમાં વિશ્વના પ્રથમ સ્વામીનારાયણ મંદિરનું ઉદ્ઘાટન કરવામાં આવ્યું હતું. આ ઉપરાંત, રાજકારણ અને સિનેમા જગતની અનેક હસ્તીઓના નામ પણ આ તારીખ સાથે જોડાયેલા છે.
કેમ ઉજવાય છે સેન્ટ્રલ એક્સાઇઝ ડે?
ભારતમાં દર વર્ષે 24 ફેબ્રુઆરીને Central Excise Day તરીકે મનાવવામાં આવે છે.
ઉદ્દેશ્ય: આ દિવસ ઉજવવાનો મુખ્ય હેતુ સેન્ટ્રલ બોર્ડ ઓફ પરોક્ષ વેરા અને કસ્ટમ્સ (CBIC) ના યોગદાનને બિરદાવવાનો છે.
ઇતિહાસ: 24 ફેબ્રુઆરી, 1944 ના રોજ 'સેન્ટ્રલ એક્સાઇઝ એન્ડ સોલ્ટ એક્ટ' અમલમાં આવ્યો હતો, જેની યાદમાં આ દિવસની ઉજવણી કરવામાં આવે છે. આ સંસ્થા દેશના અર્થતંત્રને મજબૂત કરવા અને ભ્રષ્ટાચાર રોકવામાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે.
અમદાવાદમાં વિશ્વનું પ્રથમ સ્વામીનારાયણ મંદિર
સ્વામીનારાયણ સંપ્રદાયના ઇતિહાસમાં 24 ફેબ્રુઆરીનો દિવસ સુવર્ણ અક્ષરે લખાયેલો છે.
સ્થાપના: વર્ષ 1822 માં અમદાવાદના કાલુપુર વિસ્તારમાં સહજાનંદ સ્વામી (ભગવાન સ્વામીનારાયણ) દ્વારા નિર્મિત વિશ્વના પ્રથમ સ્વામીનારાયણ મંદિરનું ઉદ્ઘાટન થયું હતું.
વિશેષતા: આ મંદિર તેની અદભૂત કાષ્ઠકલા (લાકડા પરની કોતરણી) અને સ્થાપત્ય માટે જાણીતું છે. બ્રિટિશ સરકાર દ્વારા મળેલી જમીન પર આ ભવ્ય મંદિરનું નિર્માણ કરવામાં આવ્યું હતું.
24 ફેબ્રુઆરી: મહત્વપૂર્ણ ઘટનાઓ એક નજરે
1739: કરનાલના યુદ્ધમાં નાદિરશાહે મુઘલ સેનાને હરાવી ભારત પર આક્રમણ કર્યું.
1821: મેક્સિકોએ સ્પેનથી પોતાની સ્વતંત્રતા જાહેર કરી.
1882: વૈજ્ઞાનિકોએ જીવલેણ રોગ ટીબી (Tuberculosis) ના બેક્ટેરિયાની ઓળખ કરી.
2008: મુંબઈની શગુન સારાભાઈએ જોહાનિસબર્ગમાં 'મિસ ઈન્ડિયા વર્લ્ડ વાઈડ' નો તાજ જીત્યો.
પ્રખ્યાત વ્યક્તિઓ: જન્મ અને અવસાન
જન્મ: તમિલનાડુના પૂર્વ મુખ્યમંત્રી અને પ્રભાવશાળી નેતા જયલલિતાનો જન્મ 1948માં થયો હતો. તેમજ પ્રખ્યાત મુસાફર ઇબન બતૂતા (1304) અને પ્રથમ મુઘલ શાસક બાબર (1483) નો પણ આજે જન્મદિવસ છે.
અવસાન: બોલીવુડની પ્રથમ લેડી સુપરસ્ટાર શ્રીદેવીનું વર્ષ 2018માં આજના દિવસે નિધન થયું હતું. આ ઉપરાંત પ્રખ્યાત અભિનેત્રી લલિતા પવાર અને હૈદરાબાદના અંતિમ નિઝામ ઓસ્માન અલીએ પણ આ દિવસે વિદાય લીધી હતી.
