દિવાળી અને કરવા ચોથ જેવા તહેવારોની શરૂઆત સાથે બજારમાં દૂધ, ખોયા, પનીર, ઘી અને મીઠાઈઓની માંગમાં ભારે વધારો થાય છે. આ સમયે ઘણા લોકો ઘરે મીઠાઈઓ બનાવે છે અથવા બજારમાંથી ખરીદે છે. પરંતુ, બજારમાં વેચાતી આ વસ્તુઓમાં ભેળસેળનું પ્રમાણ પણ વધી જાય છે, જે સ્વાસ્થ્ય માટે જોખમી હોઈ શકે છે. નકલી અને ભેળસેળયુક્ત ખાદ્ય પદાર્થો ઓળખવાની સરળ રીતો જાણીએ, જેથી તમે અને તમારું પરિવાર સુરક્ષિત રહે.
નકલી ખોયા (માવા) ઓળખવાની રીત
ઘસવાની પદ્ધતિ: ખોયાને હાથમાં લઈને ઘસો. જો તેમાંથી તેલ નીકળે, તો તે નકલી હોઈ શકે. અસલી ખોયો ઘસતી વખતે દાણાદાર લાગે છે અને થોડું તેલ છોડે છે.
રંગ અને ગંધ: અસલી ખોયો આછો ભૂરો હોય છે અને તેમાં હળવી મીઠાશ સાથે તાજી સુગંધ હોય છે. નકલી ખોયો સફેદ કે પીળાશ પડતો હોય છે અને ગંધહીન કે અતિ મીઠો હોય છે.
નકલી પનીર ઓળખવાની રીત
આયોડિન ટેસ્ટ: એક નાનો પનીરનો ટુકડો ગરમ પાણીમાં નાખો. પાણી ઠંડું થયા બાદ તેમાં 2-3 ટીપાં આયોડિન ટિંકચર ઉમેરો. જો પાણીનો રંગ બદલાય, તો પનીરમાં ભેળસેળ છે.
નકલી ઘી ઓળખવાની રીત
આયોડિન ટેસ્ટ: એક ચમચી ઘીમાં આયોડિનના થોડા ટીપાં ઉમેરો. જો રંગ વાદળી થાય, તો ઘી નકલી છે.
નકલી મીઠાઈ ઓળખવાની રીત
આયોડિન ટેસ્ટ: મીઠાઈનો નાનો ટુકડો ગરમ પાણીમાં નાખો અને થોડું આયોડિન ટિંકચર ઉમેરો. જો પાણીનો રંગ બદલાય, તો મીઠાઈ નકલી છે.
નકલી દૂધ ઓળખવાની રીત
વહેવાની ઝડપ: દૂધને કન્ટેનરમાં રેડો. શુદ્ધ દૂધ ધીમે ધીમે વહે છે અથવા બંધ થઈ જાય છે. પાણી ભેળવેલું દૂધ ઝડપથી વહે છે અને કોઈ નિશાન છોડતું નથી.
ડિટર્જન્ટ ટેસ્ટ: 5-10 મિલી દૂધમાં સમાન માત્રામાં પાણી ઉમેરી હલાવો. જો દૂધમાં ડિટર્જન્ટ હોય, તો તે જાડું ફીણ બનાવશે.
ભેળસેળયુક્ત ખોરાકથી થતા જોખમો
ભેળસેળવાળા ખાદ્ય પદાર્થોનું સેવન કરવાથી પેટની સમસ્યાઓ, ઉલટી, ઝાડા, કિડની અને લીવરને નુકસાન તેમજ આંતરડાના અલ્સર જેવા ગંભીર રોગો થઈ શકે છે. તેથી, તહેવારો દરમિયાન ખાદ્ય પદાર્થો ખરીદતી વખતે સાવચેતી રાખવી જરૂરી છે. વિશ્વસનીય વિક્રેતાઓ પાસેથી જ ખરીદી કરો અને આ ટેસ્ટનો ઉપયોગ કરીને ખાતરી કરો કે તમે અસલી ઉત્પાદનો જ ખરીદો છો. આ રીતે, નાની સાવધાનીઓ અપનાવીને તમે તહેવારોનો આનંદ માણી શકો છો અને તમારા સ્વાસ્થ્યનું રક્ષણ પણ કરી શકો છો!
