દિવાળીના તહેવાર પહેલા દેશના 2 કરોડ ખેડૂતો માટે ખુશખબર આવી છે. પ્રધાનમંત્રી નરેન્દ્ર મોદી દિલ્હીના પુસા ઇન્સ્ટિટ્યૂટ કેમ્પસ ખાતે "કઠોળ સ્વ-નિર્ભરતા મિશન 2025-26 થી 2030-31"ની શરૂઆત કરશે. આ મિશનનો મુખ્ય હેતુ ભારતને કઠોળના ઉત્પાદનમાં આત્મનિર્ભર બનાવવાનો છે, જેનાથી ખેડૂતોની આવકમાં વધારો થશે, આ યોજનાની વિગતો રજૂ કરવા માટે કેન્દ્રીય કૃષિ મંત્રી શિવરાજ સિંહ ચૌહાણ એક પ્રેસ કોન્ફરન્સ યોજશે.
ખેડૂતોને વાજબી ભાવ
આ મિશન હેઠળ તુવેર, અડદ અને મસૂર જેવા કઠોળના ઉત્પાદનને પ્રોત્સાહન આપવામાં આવશે. ખેડૂતોને તેમના પાક માટે લઘુત્તમ ટેકાના ભાવ (MSP) પર 100% ખરીદીની ખાતરી આપવામાં આવશે. આ માટે સરકારે ₹11,440 કરોડનું બજેટ ફાળવ્યું છે. આ ઉપરાંત, દેશની વધતી માંગને પહોંચી વળવા ₹47,000 કરોડની કઠોળની આયાતનું આયોજન કરવામાં આવ્યું છે, જે ખેડૂતોને સ્થિર ભાવની ખાતરી આપશે.
2 કરોડ ખેડૂતોને સીધો લાભ
આ યોજના લગભગ 2 કરોડ ખેડૂતોને સીધો લાભ પહોંચાડશે. સરકાર 8.8 મિલિયન ખેડૂતોને મફત અદ્યતન બીજ કીટ વિતરણ કરશે. વધુમાં, પાકના બગાડને રોકવા અને ખેડૂતોની આવક વધારવા માટે 1,000 નવા પ્રોસેસિંગ એકમો સ્થાપવામાં આવશે. આ મિશન દેશના 416 જિલ્લાઓમાં 37 મિલિયન હેક્ટર જમીન પર કઠોળની ખેતીને પ્રોત્સાહન આપશે, જેમાં 12.6 મિલિયન ક્વિન્ટલ પ્રમાણિત બીજનું વિતરણ કરવામાં આવશે.
MSP ખરીદી અને વૈશ્વિક દેખરેખ
ખેડૂતોના પાકની 100% ખરીદી MSP પર થશે, પરંતુ તેમણે NAFED અને NCCF જેવી સરકારી એજન્સીઓમાં નોંધણી કરાવવી પડશે. આ એજન્સીઓ આગામી ચાર વર્ષ સુધી કઠોળની સીધી ખરીદી કરશે. વૈશ્વિક બજારમાં કઠોળના ભાવ પર નજર રાખવા એક ખાસ દેખરેખ પ્રણાલી વિકસાવવામાં આવશે, જે દેશમાં ભાવની સ્થિરતા જાળવશે.
પર્યાવરણ અને ખેતીને ફાયદો
આ મિશન માત્ર ખેડૂતોની આવક અને ઉત્પાદનમાં વધારો નહીં, પરંતુ પર્યાવરણને પણ લાભ આપશે. કઠોળના પાક જમીનની ફળદ્રુપતા વધારે છે અને રાસાયણિક ખાતરોનો ઉપયોગ ઘટાડે છે. આ યોજના ટકાઉ ખેતી અને આબોહવા પરિવર્તન સામે લડવામાં પણ મદદ કરશે, કારણ કે તે ઉજ્જડ જમીનનો વધુ સારો ઉપયોગ અને ટકાઉ ખેતી પ્રણાલીને પ્રોત્સાહન આપશે.આ મિશન ખેડૂતોની આર્થિક સ્થિતિને મજબૂત કરવા સાથે દેશને કઠોળના ઉત્પાદનમાં આત્મનિર્ભર બનાવવાની દિશામાં એક મહત્વપૂર્ણ પગલું છે.
