ભારતનું સપનું થશે સાકાર. ISRO આ વર્ષે ડિસેમ્બરમાં "Vyommitra" નામનો માનવીય રોબોટ અવકાશમાં મોકલવાની તૈયારી કરી રહ્યું છે. આ પછી, ભારતનો પ્રથમ ગગનયાન અવકાશયાત્રી 2027 માં અવકાશની ઐતિહાસિક યાત્રા પર નીકળશે.
ગગનયાન મિશન
ભારત ટૂંક સમયમાં અવકાશ વિજ્ઞાનમાં વધુ એક મોટી છલાંગ લગાવવા માટે તૈયાર છે. ISROના વડા વી. નારાયણને જાહેરાત કરી છે કે સંગઠન ડિસેમ્બર 2025 માં ગગનયાન મિશન હેઠળ તેની પહેલી ક્રુ વગરની ઉડાન શરૂ કરશે. આ મિશન પર મનુષ્યોને બદલે, વ્યોમમિત્રા નામનો અર્ધ-માનવ-રોબોટ મોકલવામાં આવશે. આ રોબોટ એક મહિલા જેવો આકાર આપવામાં આવ્યો છે અને મિશન દરમિયાન માનવ તરીકે કાર્ય કરશે. આ મિશન ભારતની અવકાશમાં માનવ મોકલવાની તૈયારી દર્શાવશે.
માનવરહિત મિશન
તેનો હેતુ એવી સિસ્ટમોનું પરીક્ષણ કરવાનો છે જેનો ઉપયોગ માનવોને અવકાશમાં મોકલવા અને તેમને સુરક્ષિત રીતે પાછા લાવવા માટે કરવામાં આવશે. નારાયણનના મતે, જો આ ઉડાન સફળ થશે, તો આવતા વર્ષે બે વધુ માનવરહિત મિશન પૂર્ણ થશે. આ પછી, ભારત તેના પ્રથમ અવકાશયાત્રીને અવકાશમાં મોકલશે અને 2027 ની શરૂઆતમાં તેમને સુરક્ષિત રીતે પાછા લાવશે. અવકાશયાત્રીઓની પસંદગી થઈ ચૂકી છે અને તેઓ તાલીમ લઈ રહ્યા છે.
વ્યોમમિત્રાની વિશેષતાઓ
વ્યોમમિત્રા એક અર્ધ-માનવ-રૂપી રોબોટ છે જેના કોઈ નીચલા અંગો નથી. આ AI-સક્ષમ રોબોટ રોકેટ પર ઉડવા માટે રચાયેલ છે, જે ઉડાન દરમિયાન કંપન અને આંચકાને શોષી લે છે. તે ચહેરાના હાવભાવ, વાણી અને દ્રષ્ટિ સાથે માનવ જેવું લાગે છે.
વ્યોમમિત્રા ઇન્ટિગ્રેટેડ એર ડ્રોપ્સ, પેડ એબોર્ટ ટેસ્ટ અને ટેસ્ટ વ્હીકલ ફ્લાઇટ્સના સંચાલનને સમજવામાં મદદ કરશે, અને કોઈપણ ખામીઓને ઓળખવામાં અને સુધારવામાં મદદ કરશે.
વ્યોમમિત્રા મોડ્યુલ ફક્ત પરિમાણોનું નિરીક્ષણ કરી શકતું નથી પણ ચેતવણીઓ પણ મોકલી શકે છે. તે સ્વિચ પેનલ ચલાવવા જેવી પ્રવૃત્તિઓ કરી શકે છે. રોબોટ અવકાશયાત્રીઓ સાથે વાતચીત કરી શકે છે, તેમને ઓળખી શકે છે અને પ્રશ્નોના જવાબ આપી શકે છે.
વિકાસ અને પરીક્ષણ પૂર્ણ
કેન્દ્રીય વિજ્ઞાન અને ટેકનોલોજી રાજ્યમંત્રી ડૉ. જિતેન્દ્ર સિંહે સંસદમાં માહિતી આપી હતી કે ગગનયાન મિશન માટે હ્યુમન રેટેડ લોન્ચ વ્હીકલ (HLVM3) નો વિકાસ અને પરીક્ષણ પૂર્ણ થઈ ગયું છે. વધુમાં, ક્રૂ મોડ્યુલ, સર્વિસ મોડ્યુલ અને ક્રૂ એસ્કેપ સિસ્ટમ સહિત તમામ મુખ્ય ઘટકો પણ પૂર્ણ થઈ ગયા છે. ગગનયાન ફક્ત પહેલું પગલું છે. ભારતનું વિઝન ઘણું આગળ છે. ISRO 2035 સુધીમાં ભારતનું પહેલું અવકાશ મથક બનાવવાની અને 2040 સુધીમાં ચંદ્ર પર ભારતીય મિશન મોકલવાની યોજના ધરાવે છે.
ડિસેમ્બરમાં વ્યોમમિત્રા અવકાશમાં જશે
આ મિશન ફક્ત ટેકનોલોજીનું પ્રદર્શન નથી, પરંતુ ભારતના સપના અને આત્મવિશ્વાસની ઉડાન છે. ડિસેમ્બરમાં જ્યારે વ્યોમમિત્રા અવકાશમાં જશે, ત્યારે તે ભવિષ્યના ભારતીય અવકાશયાત્રીઓ માટે માર્ગ મોકળો કરશે. 2027માં જ્યારે ભારતના પ્રથમ અવકાશયાત્રી અવકાશમાંથી ભારતીય ધ્વજ ફરકાવશે, ત્યારે તે ભારતની શક્તિ અને ક્ષમતાની દુનિયાને સાક્ષી આપવાની ક્ષણ હશે.
