ડેરી ફાર્મ અને દૂધ ઉત્પાદન માટે શિયાળાની ઋતુને મહત્વપૂર્ણ ગણવામાં આવે છે. ઘણીવાર એવું કહેવાય છે કે ગાય અને ભેંસ શિયાળામાં વધુ દૂધ આપે છે, પરંતુ ડેરી નિષ્ણાતોના મતે આ સંપૂર્ણપણે સાચું નથી. વાસ્તવિકતા એ છે કે શિયાળાની શરૂઆતમાં યોગ્ય કાળજી અને ખાસ પગલાં લેવાથી પ્રાણીઓ સારી માત્રામાં દૂધ ઉત્પન્ન કરી શકે છે.
શિયાળામાં દૂધ ઉત્પાદન વધારવા માટે જરૂરી પગલાં
પશુ શેડની વ્યવસ્થા: શિયાળા દરમિયાન પ્રાણીઓને ઠંડીથી બચાવવા માટે શેડને ગરમ અને સૂકો રાખો. પ્રાણીઓ તણાવમુક્ત રહે તેની ખાતરી કરવી જરૂરી છે.
ગર્ભાધાન અને ગરમીની સંભાળ: શિયાળામાં મોટાભાગની ભેંસ ગરમીમાં આવે છે. આ સમયે કૃત્રિમ બીજદાન મુર્રા જાતિના નર સાથે અથવા નજીકના કેન્દ્રમાં કરાવો. જો ભેંસ જન્મ આપ્યાના 60-70 દિવસ પછી ફરી ગરમીમાં ન આવે, તો તરત તપાસ કરાવો.
ખોરાક અને ખનિજ મિશ્રણ: પ્રાણીઓને ઝડપથી ગરમીમાં લાવવા અને સ્વાસ્થ્ય જાળવવા માટે ખનિજ મિશ્રણ ખવડાવો.
રક્ષણ અને દવા: બાહ્ય જંતુઓથી બચાવવા સમયાંતરે જંતુનાશક છંટકાવ કરો. દૂધાળ પ્રાણીઓને માસ્ટાઇટિસ અને આંતરડાના કૃમિથી બચાવવા ડૉક્ટરની ભલામણ મુજબ દવા આપો.
ચારા વ્યવસ્થાપન: બર્સીમ ચારો વધારવા તેને સરસવ, ચાઇનીઝ કોબી અથવા ઓટ્સ સાથે વાવો. બર્સીમ સાથે રાઈ ભેળવવાથી પોષણ અને ઉપજ વધે છે. નવા ખેતરોમાં બર્સીમ વાવતા પહેલા રાઈઝોબિયમ કલ્ચર વાપરો. ઓટ ચારા માટે ઓક્ટોબર મધ્યમાં OS 6, OL 9 અને કેન્ટ વાવો.
વાછરડાની સંભાળ: છ મહિનાની ઉંમરે વાછરડાને કાસ્ટ્રેટ કરો જેથી તે બળદ બને.
શિયાળામાં યોગ્ય કાળજી અને પોષણથી ગાય-ભેંસ પુષ્કળ દૂધ આપી શકે છે. નિષ્ણાતોની આ ટિપ્સ અનુસરીને તમારા ડેરી ફાર્મને વધુ લાભદાયી બનાવો!
