જો તમે સોના અને ચાંદીમાં ઇન્વેસ્ટ કરવા માંગતા હો, તો ઘરેણાં ખરીદવાનું ટાળો. ગમે તે હોય, ભારતમાં ઇન્વેસ્ટ અને ઘરેણાંની દ્રષ્ટિએ સોનું અને ચાંદી હંમેશા ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ રહ્યું છે. દરેક તહેવાર, લગ્ન અને ખાસ પ્રસંગે સોના અને ચાંદીની માંગ વધે છે. પરંતુ જ્યારે પણ ગ્રાહક સોનું કે ચાંદી ખરીદે છે, ત્યારે તેની કિંમત માત્ર બજાર કિંમત દ્વારા નક્કી થતી નથી, પરંતુ તેના પર લગવવામાં આવતા TAX ની પણ સીધી અસર પડે છે. હાલમાં, સોના અને ચાંદી પર ગુડ્સ એન્ડ સર્વિસ ટેક્સ (GST) લાગુ પડે છે, જે તેમની કિંમતને અસર કરે છે.
સરકારી નિયમો અનુસાર, સોના અને ચાંદી પર 3% GST વસૂલવામાં આવે છે, એટલે કે, જો સોનાની બજાર કિંમત પ્રતિ 10 ગ્રામ 1,00,000 રૂપિયા હોય, તો વધારાના GST તરીકે 3000 રૂપિયા ચૂકવવા પડશે. તેવી જ રીતે, ચાંદી પર પણ 3% GST દર લાગુ પડે છે. આ ઉપરાંત, મેકિંગ ચાર્જ તરીકે ઘરેણાં પર 5% GST અલગથી વસૂલવામાં આવે છે. આ કારણે, ગ્રાહકોને સોના અને ચાંદીના ઘરેણાં ખરીદતી વખતે વાસ્તવિક કિંમત કરતાં વધુ ચૂકવણી કરવી પડે છે.
સોના-ચાંદી પર લાગુ થતો GST દર
સોના (Gold) પર 3% GST દર વસૂલવામાં આવે છે અને ચાંદી (Silver) પર 3% GST દર વસૂલવામાં આવે છે. ત્યારે જ્વેલરી મેકિંગ ચાર્જ પર 5% GST લાગે છે.
ઉદાહરણ તરીકે, ધારો કે સોનાનો બજાર ભાવ પ્રતિ 10 ગ્રામ ₹1,00,000 છે. આ રીતે તેના પર GST અને મેકિંગ ચાર્જ ઉમેરવામાં આવે છે.
સોનાની બેઝ કિંમત : ₹1,00,000
3% GST : ₹3000
મેકિંગ ચાર્જ (10%): ₹10,000
મેકિંગ ચાર્જ પર 5% GST : ₹500
કુલ કિંમત = ₹1,00,000 + ₹3000 + ₹10,000 + ₹500 = ₹1,13,500
આ મુજબ, ગ્રાહકે 10 ગ્રામ સોનાના દાગીના માટે લગભગ ₹113,500 ચૂકવવા પડશે, જ્યારે સોનાની મૂળ કિંમત ફક્ત ₹100,000 છે.
સોના અને ચાંદી પરના ટેક્સેશનથી ઇન્વેસ્ટરો પર પણ અસર પડે છે. ભારત સોનાનો સૌથી મોટો ગ્રાહક હોવાથી, સરકાર અહીંથી મોટી ટેક્સ આવક મેળવે છે. જોકે, ઉદ્યોગ લાંબા સમયથી માંગ કરી રહ્યો છે કે સોના પરનો GST દર 3% થી ઘટાડીને 1% કરવામાં આવે, જેથી વપરાશ અને રોકાણ બંનેને પ્રોત્સાહન મળી શકે.
સરકારી આંકડા મુજબ, ભારત દર વર્ષે લગભગ 800 થી 900 ટન સોનાની આયાત કરે છે. તેના પર લાદવામાં આવતી કસ્ટમ ડ્યુટી અને GSTને કારણે, ગ્રાહકને ખૂબ ઊંચા ભાવે સોનું ખરીદવું પડે છે.
હાલમાં સોના અને ચાંદી પર 3% GST અને મેકિંગ ચાર્જ પર 5% GST વસૂલવામાં આવે છે. આ કર માળખું ગ્રાહકોના ખિસ્સા પર વધારાનો બોજ નાખે છે, પરંતુ તે સરકાર માટે એક મહત્વપૂર્ણ આવકનો સ્ત્રોત છે.
