ભારતની સૌથી મહત્વપૂર્ણ ડિજિટલ ઓળખ પદ્ધતિ તરીકે કાર્ય કરે છે, તેના સુધારણા અને મેળવવાને હવે મૂળભૂત અધિકાર તરીકે માન્યતા મળી છે. મદુરાઈ બેન્ચના જસ્ટિસ જી.આર. સ્વામીનાથનની અધ્યક્ષતાવાળી સુનાવણીમાં આ ઐતિહાસિક ચુકાદો આપવામાં આવ્યો છે. કોર્ટે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે આધાર દ્વારા સરકારી યોજનાઓ અને લાભો પૂરા પાડવામાં આવે છે, જે નાગરિકોના જીવન અને માનવ અધિકારોના ભાગરૂપે મૂળભૂત છે. તેથી, આધાર કાર્ડ મેળવવું કે તેમાં કોઈપણ ભૂલનું સુધારણું કરવું એ નાગરિકોનો મૂળભૂત અધિકાર છે, અને યુનિક આઈડેન્ટિફિકેશન ઓથોરિટી ઓફ ઈન્ડિયા (UIDAI) આની સુરક્ષા કરવા માટે જવાબદાર છે
આધાર કાર્ડમાં જન્મ તારીખની ભૂલ
આ ચુકાદો 74 વર્ષની એક વિધવા 'પુષ્પમ UIDAI' કેસમાં આપવામાં આવ્યો, જેમાં પુષ્પમ નામની એક વૃદ્ધા પેન્શનરે તેમના આધાર કાર્ડમાં જન્મ તારીખની ભૂલને કારણે પેન્શન મેળવવામાં આવતી મુશ્કેલીની ફરિયાદ કરી હતી. જસ્ટિસ સ્વામીનાથને આ કેસને તકને લઈને આધાર સિસ્ટમની વ્યાપક સમસ્યાઓ પર ચર્ચા કરી અને કહ્યું કે, "આધાર ઘણા ફાયદાઓ પૂરા પાડે છે, જે સરકાર દ્વારા પૂરા પાડવામાં આવે છે. તેથી, આધારમાં સુધારણું કરવાનો અધિકાર માત્ર કાયદાકીય નથી, પરંતુ મૂળભૂત અધિકાર પણ છે."
કોર્ટે UIDAIને આદેશ આપ્યો
આધારમાં ભૂલો (જેમ કે જન્મ તારીખ, સરનામું અથવા નામમાં અંતર) ઘણી સમસ્યાઓ ઊભી કરે છે. પુષ્પમના કેસમાં, ભૂલને કારણે તેમની પેન્શન બંધ થઈ ગઈ હતી, જે તેમના જીવનને અસર કરતી હતી. જસ્ટિસ સ્વામીનાથને કહ્યું કે આવી ભૂલોને સુધારવા માટે UIDAIએ સ્થાનિક સ્તરે સુવિધાઓ વિકસાવવી જોઈએ, જેથી ગરીબ અને વૃદ્ધ લોકોને મુશ્કેલી ન પડે. કોર્ટે મદુરાઈના ડિફેન્સ અને કન્ઝ્યુમર કોર્ટને આદેશ આપ્યો કે પુષ્પમના આધારમાં તાત્કાલિક સુધારણું કરવામાં આવે અને પેન્શન પુનઃશરૂ કરવામાં આવે. કોર્ટે UIDAIને આદેશ આપ્યો કે તેઓ દેશભરમાં આધાર સુધારણા કેન્દ્રોની સંખ્યા વધારે અને તેને સરળ બનાવે, નિષ્ણાતોનું મત છે કે આ ચુકાદો UIDAIને વધુ જવાબદાર બનાવશે અને ડિજિટલ ઈન્ક્લુઝનને મજબૂત કરશે.UIDAIના અધિકારીઓએ ચુકાદાને સ્વાગત કર્યું છે અને કહ્યું છે કે તેઓ સ્થાનિક સ્તરે નવી સુવિધાઓ વિકસાવશે.
