મિર્ઝાપુર: અયોધ્યાના રામ મંદિરના ચઢાવા અને દાન વ્યવસ્થાને લઈને થયેલા વિવાદોની ચર્ચા હજુ શમી નથી ત્યાં ઉત્તર પ્રદેશના મિર્ઝાપુર સ્થિત વિશ્વપ્રસિદ્ધ મા વિંધ્યવાસિની ધામ ફરી એકવાર ચર્ચાના કેન્દ્રમાં આવ્યું છે. દેશના અગ્રણી શક્તિપીઠોમાં સ્થાન ધરાવતા આ ધામમાં શ્રદ્ધાળુઓ દ્વારા દાનમાં અપાતા સોના-ચાંદીના આભૂષણો અને કિંમતી ચીજવસ્તુઓના હિસાબ અંગે ગંભીર સવાલો ઉઠાવવામાં આવ્યા છે. ખાસ વાત એ છે કે આ આક્ષેપો કોઈ બહારના વ્યક્તિએ નહીં, પરંતુ વર્ષો સુધી મંદિર વ્યવસ્થાનો ભાગ રહેલા ‘શ્રી વિંધ્ય પંડા સમાજ’ના પૂર્વ પ્રમુખ દ્વારા કરવામાં આવ્યા છે.
મંદિરમાં દરરોજ હજારો શ્રદ્ધાળુઓ દર્શન કરવા પહોંચે છે અને મોટી સંખ્યામાં રોકડ રકમ ઉપરાંત સોના-ચાંદીના દાગીના પણ અર્પણ કરે છે. આવા સંજોગોમાં દાનની પારદર્શિતા અને તેની યોગ્ય નોંધણી અંગે ફરી એકવાર ચર્ચા શરૂ થઈ છે. પૂર્વ પદાધિકારીઓનો આરોપ છે કે દાન પાત્રોમાંથી મળતા કિંમતી આભૂષણોની વિગતવાર નોંધ રાખવામાં આવતી નથી, જેના કારણે ભવિષ્યમાં ગેરસમજ અને વિવાદ ઊભા થવાની શક્યતા વધી શકે છે.
પીળી ધાતુ અને સફેદ ધાતુ તરીકે જ નોંધ થતી હોવાનો આરોપ
શ્રી વિંધ્ય પંડા સમાજના પૂર્વ પ્રમુખ રાજન પાઠકે મંદિર પ્રશાસન સામે ગંભીર આક્ષેપો કરતાં જણાવ્યું છે કે મા વિંધ્યવાસિની મંદિર, કાલીખોહ મંદિર અને અષ્ટભુજા મંદિર સહિત કુલ 22 દાન પાત્રો સ્થાપિત કરવામાં આવ્યા છે. આ દાન પાત્રોને સામાન્ય રીતે ત્રણથી ચાર મહિનાના અંતરે પ્રશાસનિક દેખરેખ હેઠળ ખોલવામાં આવે છે અને તેમાં મળેલી રકમ તથા દાગીનાની ગણતરી કરવામાં આવે છે.
તેમના જણાવ્યા અનુસાર, દાન પાત્રોમાંથી મળતા સોના-ચાંદીના આભૂષણોની વિગતવાર માહિતી નોંધવામાં આવતી નથી. કયા પ્રકારનો દાગીનો મળ્યો, તેનું વજન કેટલું હતું અથવા તેની અંદાજિત કિંમત કેટલી હતી તે નોંધવાને બદલે રજીસ્ટરમાં માત્ર ‘પીળી ધાતુ’ અને ‘સફેદ ધાતુ’ તરીકે એન્ટ્રી કરવામાં આવે છે. રાજન પાઠકનું માનવું છે કે આ પદ્ધતિ પારદર્શિતાના ધોરણોને પૂર્ણ કરતી નથી અને શ્રદ્ધાળુઓના વિશ્વાસને અસર કરી શકે છે. તેમણે માંગ કરી છે કે મંદિરમાં મળતા દરેક દાગીનાની અલગ ઓળખ સાથે તેની યાદી તૈયાર કરવામાં આવે અને સમયાંતરે તેને જાહેર પણ કરવામાં આવે જેથી દાન પ્રક્રિયા સંપૂર્ણપણે પારદર્શક બની શકે.
આ પણ વાંચો: Pune Murder Case : પુણે પોલીસે મંગેતર સિયા અને તેના પ્રેમીને સામસામે બેસાડીને પૂછપરછ કરી
વર્ષોથી ચાલી રહેલી વ્યવસ્થા છતાં સ્ટોક રજીસ્ટર અંગે પ્રશ્નો
અહેવાલો મુજબ વર્ષ 1982થી ‘વિંધ્ય વિકાસ પરિષદ’ મંદિરની વહીવટી અને આર્થિક વ્યવસ્થાનું સંચાલન કરી રહી છે. ચાર દાયકાથી વધુ સમયથી સંચાલન ચાલતું હોવા છતાં આભૂષણો માટે કોઈ કાયમી જાહેર સ્ટોક રજીસ્ટર અથવા ડિજિટલ ઇન્વેન્ટરી સિસ્ટમ ઉપલબ્ધ નથી હોવાના આક્ષેપો કરવામાં આવ્યા છે.
મંદિર પ્રશાસનના અંદાજ મુજબ, તમામ દાન પાત્રોમાંથી દર વર્ષે આશરે દોઢ કરોડ રૂપિયાથી વધુની રોકડ રકમ પ્રાપ્ત થાય છે. આ ઉપરાંત શ્રદ્ધાળુઓ દ્વારા વિવિધ પ્રકારના સોના-ચાંદીના આભૂષણો પણ અર્પણ કરવામાં આવે છે. જોકે પ્રશાસનનું કહેવું છે કે કિંમતી દાગીનાની સંખ્યા ખૂબ મોટી નથી અને જે કંઈ મળે છે તેને નિયમ મુજબ સુરક્ષિત રીતે સંગ્રહિત કરવામાં આવે છે.
વિશ્લેષકોનું માનવું છે કે દેશના મોટા ધાર્મિક સ્થળોએ હવે ડિજિટલ રેકોર્ડ, જાહેર ઇન્વેન્ટરી અને નિયમિત ઓડિટ જેવી વ્યવસ્થાઓ અપનાવવી જરૂરી બની ગઈ છે. છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં અનેક મોટા મંદિરોમાં ચઢાવા અને દાનની પારદર્શિતા અંગે પ્રશ્નો ઉઠ્યા હોવાથી આવી માંગ વધુ જોર પકડી રહી છે.
પ્રશાસને તમામ આક્ષેપો નકાર્યા
વિવાદને લઈને વિંધ્ય વિકાસ પરિષદના સચિવ અને સિટી મેજિસ્ટ્રેટ અવિનાશ કુમારે સ્પષ્ટતા કરતા જણાવ્યું છે કે દાન પાત્રો ખોલવાની સમગ્ર પ્રક્રિયા સંપૂર્ણપણે વહીવટી નિયંત્રણ હેઠળ થાય છે. તેમની માહિતી મુજબ, દાન પાત્રોની ગણતરી વખતે સત્તાવાર મેજિસ્ટ્રેટ, લેખપાલ અને અન્ય અધિકારીઓ હાજર રહે છે અને દરેક કાર્યવાહી નિયમો અનુસાર કરવામાં આવે છે.
તેમણે જણાવ્યું કે સમગ્ર પ્રક્રિયા સીસીટીવી કેમેરાની દેખરેખ હેઠળ પૂર્ણ થાય છે, જેથી કોઈ પ્રકારની ગેરરીતિની શક્યતા રહેતી નથી. વધુમાં, દાનમાં મળતા સોના-ચાંદીના આભૂષણોને ‘ડબલ લોકર સિસ્ટમ’ હેઠળ સુરક્ષિત રીતે રાખવામાં આવે છે. અવિનાશ કુમારે દાવો કર્યો કે તેમના કાર્યકાળ દરમિયાન દાન અથવા દાન પાત્રોની ગણતરી અંગે કોઈ સત્તાવાર ફરિયાદ પ્રાપ્ત થઈ નથી. પ્રશાસનના મતે હાલની વ્યવસ્થા સંપૂર્ણપણે પારદર્શક અને નિયમબદ્ધ છે.
આ પણ વાંચો: પશ્ચિમ રેલવેનો મહત્વનો નિર્ણય : ભાવનગર-શકૂર બસ્તી સ્પેશિયલ ટ્રેનની સેવા લંબાઈ, જાણો કયા સુધી રહેશે ચાલુ
શ્રદ્ધાળુઓમાં ચર્ચા, પારદર્શિતાની માંગ તેજ
વિંધ્યવાસિની ધામ ઉત્તર ભારતના સૌથી વધુ મુલાકાત લેવાતા ધાર્મિક કેન્દ્રોમાંનું એક છે. દર વર્ષે લાખો શ્રદ્ધાળુઓ અહીં દર્શન માટે પહોંચે છે. આવા સમયમાં દાન અને ચઢાવાની વ્યવસ્થાને લઈને ઊભા થયેલા સવાલોએ ભક્તોમાં પણ ચર્ચા જગાવી છે.
એક તરફ પૂર્વ પદાધિકારીઓ વધુ પારદર્શિતા અને જાહેર રેકોર્ડની માંગ કરી રહ્યા છે, જ્યારે બીજી તરફ મંદિર પ્રશાસન હાલની વ્યવસ્થાને સુરક્ષિત અને વિશ્વસનીય ગણાવી રહ્યું છે. હવે આ મુદ્દે ભવિષ્યમાં કોઈ સ્વતંત્ર તપાસ, ઓડિટ અથવા વહીવટી સમીક્ષા હાથ ધરવામાં આવે છે કે નહીં તેના પર સૌની નજર મંડાઈ છે. હાલ માટે આ સમગ્ર મામલો આક્ષેપો અને સ્પષ્ટતાઓ વચ્ચે અટવાયેલો છે, પરંતુ દેશના મોટા ધાર્મિક સ્થળોએ દાન વ્યવસ્થાની પારદર્શિતા અંગે ફરી એકવાર મહત્વપૂર્ણ ચર્ચા શરૂ થઈ છે.
