US Iran tensions: અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચેનો નાજુક યુદ્ધવિરામ માત્ર ત્રણ દિવસમાં જ તૂટવાના સંકેતો દેખાઈ રહ્યા છે. અમેરિકી નેવીએ ઓમાનના અખાતમાં ઈરાની માલવાહક જહાજ 'તૌસ્કા' (Touska) પર હુમલો કરીને તેને અટકાવ્યું અને કબજે કર્યું છે. યુએસ રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે સ્વયં સોશિયલ મીડિયા પર આની જાહેરાત કરી હતી.
શું બન્યું?
જહાજ મલેશિયાથી ઈરાનના બંદર અબ્બાસ તરફ જઈ રહ્યું હતું.
યુએસ નેવીના ગાઈડેડ મિસાઈલ ડિસ્ટ્રોયર USS Spruanceએ જહાજને રોકવાનો આદેશ આપ્યો, પરંતુ ઈરાની ક્રૂએ તેનું પાલન ન કર્યું.
અમેરિકી યુદ્ધજહાજે જહાજના એન્જિન રૂમમાં ગોળીબાર કરીને તેને અક્ષમ કર્યું. ત્યારબાદ યુએસ મરીન્સે જહાજનો કબજો લીધો છે અને તેના કાર્ગોની તપાસ ચાલુ છે.
ટ્રમ્પે Truth Social પર લખ્યું: “અમે તેમને ચેતવણી આપી હતી, પરંતુ તેઓએ સાંભળ્યું નહીં. અમારા નેવીએ તેમને એન્જિન રૂમમાં છિદ્ર પાડીને અટકાવ્યા.”
આ કાર્યવાહી યુએસના ઈરાની બંદરો પરના નાકાબંધીના ભાગરૂપે કરવામાં આવી છે, જે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટના વિવાદને કારણે ચાલુ છે.
ઈરાનનો પ્રતિસાદ
ઈરાને આને “સશસ્ત્ર દરોડો” અને યુદ્ધવિરામનું ઉલ્લંઘન ગણાવ્યું છે. તેહરાને બદલો લેવાની ચેતવણી આપી છે. ઈરાનના ઉપરાષ્ટ્રપતિએ કહ્યું કે “હોર્મુઝ સ્ટ્રેટની સુરક્ષા મફત નથી” અને “દરેકને પરિણામ ભોગવવું પડશે”.ઈરાને સ્પષ્ટ કર્યું છે કે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ ફક્ત ત્યારે જ ખુલશે જ્યારે અમેરિકા તેનો નાકાબંધી હટાવશે અને વિસ્તારમાંથી પોતાના સૈનિકો પાછા ખેંચશે. ઈરાને યુએસ યુદ્ધજહાજો પર ડ્રોન હુમલાનો પણ દાવો કર્યો છે, જોકે અમેરિકાએ હજુ તેની પુષ્ટિ કરી નથી.
આ પણ વાંચો: હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાં ફરી ભડકી આગ! : અમેરિકા-ઈરાન તણાવ ચરમસીમાએ, તેલ, વેપાર અને સુરક્ષા પર મોટો ખતરો
વાટાઘાટોની આશા
તમામ તણાવ વચ્ચે વાટાઘાટોનો અવકાશ હજુ છે. ઈસ્લામાબાદમાં યોજાનારી વાટાઘાટો માટે ડ્રાફ્ટ તૈયાર કરવામાં આવ્યો છે.
મુખ્ય મુદ્દાઓ:
અમેરિકા ઈરાનને 20 વર્ષ સુધી યુરેનિયમ સંવર્ધન બંધ કરવા કહે છે.
ઈરાન 5 વર્ષના મોરેટોરિયમ માટે તૈયાર છે અને તમામ સમૃદ્ધ યુરેનિયમ સોંપવાની વાત કરે છે.
બદલામાં ઈરાન 20 અબજ ડોલરની સ્થિર સંપત્તિ મુક્ત કરવા અને આર્થિક પ્રતિબંધો હટાવવાની માંગ કરે છે.
આ ઘટના વૈશ્વિક તેલ બજાર અને શિપિંગ માટે મોટું જોખમ છે, કારણ કે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ વિશ્વના મોટા ભાગના તેલના પરિવહન માટે મહત્વપૂર્ણ છે. સ્થિતિ ઝડપથી બદલાઈ રહી છે અને બંને પક્ષોમાંથી વધુ પ્રતિક્રિયાઓની અપેક્ષા છે.
