ભારતની રાજધાની નવી દિલ્હીમાં યોજાયેલી 16મી BRICS રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા સલાહકારોની બેઠક દરમિયાન ભારતના રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા સલાહકાર (NSA) અજિત ડોભાલે ઈરાનની સુપ્રીમ નેશનલ સિક્યોરિટી કાઉન્સિલ (SNSC)ના રક્ષા મામલાઓના ઉપ સચિવ ગદીર નેજામી સાથે મહત્વપૂર્ણ મુલાકાત કરી હતી. આ બેઠક એવા સમયે યોજાઈ છે જ્યારે પશ્ચિમ એશિયામાં ભૌગોલિક અને સુરક્ષા સંબંધિત પડકારો સતત વધી રહ્યા છે. બંને દેશોના અધિકારીઓએ પ્રાદેશિક પરિસ્થિતિ, BRICS હેઠળના સહકાર અને દ્વિપક્ષીય સંબંધોને વધુ મજબૂત બનાવવાના મુદ્દાઓ પર વિગતવાર ચર્ચા કરી હતી.
પશ્ચિમ એશિયાની સ્થિતિ પર થયો ગંભીર વિચારવિમર્શ
ભારતના વિદેશ મંત્રાલયના પ્રવક્તા રણધીર જયસ્વાલે સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ X પર માહિતી આપતા જણાવ્યું હતું કે NSA અજિત ડોભાલ અને ઈરાનના પ્રતિનિધિ ગદીર નેજામી વચ્ચે પશ્ચિમ એશિયાની હાલની પરિસ્થિતિની સમીક્ષા કરવામાં આવી હતી.
તાજેતરના સમયમાં પશ્ચિમ એશિયા ક્ષેત્રમાં અનેક સુરક્ષા અને રાજકીય પડકારો ઉભા થયા છે. વિવિધ દેશો વચ્ચેના તણાવ, પ્રાદેશિક સંઘર્ષો અને સુરક્ષા સંબંધિત મુદ્દાઓ સમગ્ર વિશ્વ માટે ચિંતાનો વિષય બન્યા છે. આવા સમયે ભારત અને ઈરાન વચ્ચે થયેલી આ ઉચ્ચ સ્તરીય બેઠકને મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવી રહી છે.
બંને પક્ષોએ માત્ર વર્તમાન સુરક્ષા પરિસ્થિતિ જ નહીં પરંતુ ભવિષ્યમાં સ્થિરતા અને શાંતિ જાળવવા માટે સંભવિત સહકારના માર્ગો અંગે પણ ચર્ચા કરી હતી.
BRICS હેઠળ સહકાર વધારવા પર ભાર
મુલાકાત દરમિયાન BRICS મંચ હેઠળના સહયોગને વધુ મજબૂત બનાવવાના મુદ્દા પર પણ ચર્ચા કરવામાં આવી હતી. BRICS હાલમાં વિશ્વના મહત્વપૂર્ણ આર્થિક અને વ્યૂહાત્મક જૂથોમાંથી એક માનવામાં આવે છે, જેમાં બ્રાઝિલ, રશિયા, ભારત, ચીન, દક્ષિણ આફ્રિકા સહિત નવા સભ્ય દેશોનો સમાવેશ થાય છે.
વિશ્વભરમાં બદલાતી સુરક્ષા પરિસ્થિતિ અને નવા ઉભા થતા પડકારોને ધ્યાનમાં રાખીને સભ્ય દેશો વચ્ચે સંકલન વધારવાની જરૂરિયાત પર ભાર મૂકવામાં આવ્યો હતો. ખાસ કરીને આતંકવાદ, સાયબર સુરક્ષા, ટેક્નોલોજી આધારિત જોખમો અને પ્રાદેશિક સ્થિરતા જેવા મુદ્દાઓ BRICS માટે મહત્વપૂર્ણ બની રહ્યા છે.
ભારત લાંબા સમયથી BRICS મંચને વૈશ્વિક દક્ષિણના દેશોના હિતો માટે મહત્વપૂર્ણ પ્લેટફોર્મ તરીકે પ્રોત્સાહન આપી રહ્યું છે. આ બેઠક પણ તે દિશામાં એક મહત્વપૂર્ણ પગલું માનવામાં આવી રહી છે.
ભારત-ઈરાન સંબંધો પર પણ થઈ ચર્ચા
બેઠક દરમિયાન ભારત અને ઈરાન વચ્ચેના દ્વિપક્ષીય સંબંધો અંગે પણ વિસ્તૃત ચર્ચા કરવામાં આવી હતી. બંને દેશો વચ્ચે ઐતિહાસિક, સાંસ્કૃતિક અને વ્યૂહાત્મક સંબંધો લાંબા સમયથી મજબૂત રહ્યા છે.
ઊર્જા સુરક્ષા, વેપાર, કનેક્ટિવિટી પ્રોજેક્ટ્સ અને પ્રાદેશિક સહકાર જેવા મુદ્દાઓ બંને દેશોના સંબંધોમાં મહત્વપૂર્ણ સ્થાન ધરાવે છે. ભારત માટે ઈરાન ભૌગોલિક રીતે પણ મહત્વપૂર્ણ ભાગીદાર માનવામાં આવે છે, કારણ કે તે મધ્ય એશિયા અને પશ્ચિમ એશિયા સુધી પહોંચવાના માર્ગમાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવે છે.
નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે વર્તમાન વૈશ્વિક પરિસ્થિતિમાં ભારત અને ઈરાન વચ્ચે સતત સંવાદ બંને દેશોના હિતમાં છે.
ઇથિઓપિયાના પ્રતિનિધિ સાથે પણ મળી ચર્ચા
BRICS બેઠક દરમિયાન અજિત ડોભાલે ઇથિઓપિયાની નેશનલ ઇન્ટેલિજન્સ એન્ડ સિક્યોરિટી સર્વિસના એનાલિસિસ વિભાગના એક્ઝિક્યુટિવ ડિરેક્ટર મિલિયન લેમા ટાડેસે સાથે પણ મુલાકાત કરી હતી.
આ બેઠક દરમિયાન ભારત અને ઇથિઓપિયા વચ્ચે વ્યૂહાત્મક ભાગીદારીને વધુ મજબૂત બનાવવાના મુદ્દાઓ પર ચર્ચા કરવામાં આવી હતી. બંને દેશોએ સુરક્ષા, ગુપ્તચર માહિતીના આદાન-પ્રદાન અને અન્ય સહકારના ક્ષેત્રોમાં સંભાવનાઓ અંગે વિચારવિમર્શ કર્યો હતો.
ભારત છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં આફ્રિકન દેશો સાથેના પોતાના સંબંધોને વધુ મજબૂત બનાવવા માટે સતત પ્રયાસ કરી રહ્યું છે. ઇથિઓપિયા સાથેની આ બેઠક પણ તે જ વ્યૂહરચનાનો એક ભાગ માનવામાં આવી રહી છે.
નવી ટેક્નોલોજી અને સુરક્ષા જોખમો પર વિશેષ ધ્યાન
વિદેશ મંત્રાલયના જણાવ્યા અનુસાર BRICS દેશોના રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા સલાહકારો અને પ્રતિનિધિમંડળના વડાઓ બેઠક દરમિયાન વિશ્વ સામે ઉભા થયેલા બિન-પરંપરાગત સુરક્ષા પડકારો પર પોતાના વિચારો રજૂ કરશે.
આધુનિક યુગમાં સુરક્ષા પડકારો માત્ર પરંપરાગત સૈન્ય જોખમો સુધી મર્યાદિત રહ્યા નથી. સાયબર હુમલા, આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સનો દુરૂપયોગ, ડિજિટલ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર પર હુમલાઓ અને માહિતી સુરક્ષા જેવા મુદ્દાઓ હવે રાષ્ટ્રીય સુરક્ષાના મહત્વપૂર્ણ પાસાઓ બની ગયા છે.
બેઠકમાં અધિકારીઓ નવી ટેક્નોલોજીના ઉપયોગથી ઊભા થતા જોખમો અને તેમને પહોંચી વળવા માટેના ઉપાયો અંગે પણ ચર્ચા કરી રહ્યા છે. સાથે જ આતંકવાદ વિરોધી BRICS સંયુક્ત કાર્યસમૂહ અને માહિતી તથા સંચાર ટેક્નોલોજી (ICT)ના સુરક્ષિત ઉપયોગ સંબંધિત કાર્યસમૂહોની તાજેતરની બેઠકોના પરિણામોની પણ સમીક્ષા કરવામાં આવશે.
