દેશમાં દ્વેષ ભર્યા ભાષણો અંગે સુપ્રીમ કોર્ટે સ્પષ્ટ કરી છે કે આ પ્રકારના ગુનાઓ સામે કાર્યવાહી કરવા માટે હાલના કાયદા પૂરતા છે અને તેમાં કોઈ “કાયદાકીય ખાલીપો” નથી. અદાલતે આ મુદ્દે નવી માર્ગદર્શિકા અથવા દિશાનિર્દેશો જાહેર કરવાની માંગને નકારી કાઢી છે. સ્પષ્ટ કરાયું કે આ વિષયમાં વધુ કાયદાકીય વ્યવસ્થા કરવી સંસદનો વિષય છે.
આ સ્પષ્ટતા હેટ સ્પીચને રોકવા માટે કડક પગલાં લેવા અને નવી માર્ગદર્શિકા બનાવવાની માંગ સાથે દાખલ થયેલી અરજીઓ પર કરવામાં આવી છે. અદાલતે સ્પષ્ટ કર્યું કે ન્યાયપાલિકા કાયદાની વ્યાખ્યા કરી શકે છે પરંતુ નવા ગુનાઓ બનાવવાની કે સજા નક્કી કરવાની સત્તા વિધાનસભા પાસે છે.
'કાયદા પૂરતા છે'
સુપ્રીમ કોર્ટની બેન્ચે જણાવ્યું કે હાલના ફોજદારી કાયદાઓમાં હેટ સ્પીચ સામે કાર્યવાહી કરવાની પૂરતી જોગવાઈઓ છે. અદાલતે આ વાત પર ભાર મૂક્યો કે સમસ્યા કાયદાના અભાવે નથી, પરંતુ તેના યોગ્ય અમલમાં છે. એટલે કે, જો કાયદાનો કડક અમલ થાય તો હેટ સ્પીચ જેવી પ્રવૃત્તિઓને અસરકારક રીતે રોકી શકાય છે.
ન્યાયમૂર્તિઓએ કહ્યું કે ભારતીય દંડ સંહિતા અને અન્ય કાયદાઓમાં સામાજિક દ્વેષ ફેલાવવું, સમુદાય વચ્ચે વિખવાદ ઊભો કરવો અને જાહેર શાંતિ ભંગ કરવી જેવી પ્રવૃત્તિઓ સામે કાર્યવાહી માટે જોગવાઈઓ પહેલેથી જ છે.
ન્યાયપાલિકા અને વિધાનપાલિકાની સીમાઓ સ્પષ્ટ
અદાલતે સંવિધાનના “પાવર સેપરેશન” સિદ્ધાંતનો ઉલ્લેખ કરતા જણાવ્યું કે ન્યાયપાલિકા નવા ગુનાઓ સર્જી શકતી નથી અથવા કાયદાની વ્યાપકતા વધારી શકતી નથી. આ કાર્ય સંપૂર્ણપણે સંસદ અને વિધાનસભાઓનું છે.
આ સાથે જ અદાલતે કહ્યું કે જો સમય અને પરિસ્થિતિ અનુસાર નવા કાયદાની જરૂરિયાત જણાય, તો કેન્દ્ર સરકાર અથવા સંબંધિત વિધાનસભાઓ યોગ્ય સુધારા અંગે વિચાર કરી શકે છે. પરંતુ તે નિર્ણય ન્યાયપાલિકા દ્વારા લેવામાં આવી શકતો નથી.
આ પણ વાંચો: પશ્ચિમ બંગાળ ચૂંટણીના બીજા તબક્કામાં હિંસા : ભાજપ-TMC સામસામે; સુરક્ષાદળોએ કર્યો લાઠીચાર્જ!, જાણો કારણ
હેટ સ્પીચ મુદ્દે ચિંતા વ્યક્ત થઈ હતી
સુપ્રીમ કોર્ટ અગાઉના કેટલાક કેસોમાં હેટ સ્પીચને ગંભીર સમસ્યા ગણાવી ચૂકી છે અને સરકારને કડક કાર્યવાહી કરવા પણ સૂચન આપ્યું હતું. પરંતુ તાજેતરના આ ચુકાદામાં અદાલતે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે સમસ્યા માટે નવો કાયદો બનાવવાની જરૂરિયાત કરતાં વર્તમાન કાયદાનો અસરકારક અમલ વધુ મહત્વપૂર્ણ છે.
આ ચુકાદો એ પણ સૂચવે છે કે હેટ સ્પીચ જેવી સંવેદનશીલ બાબતોમાં કાયદા અને સ્વતંત્ર અભિવ્યક્તિ વચ્ચે સંતુલન જાળવવું જરૂરી છે. અતિ કડક કાયદા બનાવવાથી અભિવ્યક્તિ સ્વાતંત્ર્ય પર અસર પડી શકે છે, તેથી આ મુદ્દે સંસદ દ્વારા સંવેદનશીલ અને વ્યાપક વિચારણા જરૂરી બની રહે છે.
આ ચુકાદા બાદ હવે નજર કેન્દ્ર સરકાર અને વિધાનસભાઓ પર રહેશે કે તેઓ હેટ સ્પીચ મુદ્દે કોઈ નવા કાયદા કે સુધારા લાવે છે કે નહીં. હાલ માટે, અદાલતે સ્પષ્ટ સંદેશ આપ્યો છે કે કાયદાકીય માળખું ઉપલબ્ધ છે. મુખ્ય જરૂરિયાત તેના અસરકારક અમલની છે.
