ગાંધીનગર ખાતે આયોજિત 'સિકલ સેલ એનિમિયા – દર્દી સંવાદ અને માર્ગદર્શન કાર્યક્રમ'માં આરોગ્ય રાજ્ય મંત્રી પ્રફુલ પાનશેરીયાએ સિકલ સેલ જેવા આનુવંશિક રોગોને અટકાવવા માટે લગ્ન પહેલાં 'મેડિકલ કુંડળી' મેળવવાની જરૂરિયાત પર ભાર મૂક્યો હતો. તેમણે જણાવ્યું હતું કે, પરંપરાગત રીતે જેમ લગ્ન સમયે કુંડળી મેળવવામાં આવે છે, તેવી જ રીતે હવે સિકલ સેલનું સ્ટેટસ જાણવું પણ અત્યંત મહત્વનું બની ગયું છે.
આરોગ્ય અને પરિવાર કલ્યાણ વિભાગ તથા રાષ્ટ્રીય સ્વાસ્થ્ય મિશનના સંયુક્ત ઉપક્રમે ગાંધીનગરના સ્વર્ણિમ સંકુલ-૨ ખાતે યોજાયેલા આ કાર્યક્રમમાં રાજ્યના આરોગ્ય ક્ષેત્રના અધિકારીઓ, તબીબો, દર્દીઓ અને તેમના પરિવારજનો મોટી સંખ્યામાં ઉપસ્થિત રહ્યા હતા. કાર્યક્રમનો મુખ્ય ઉદ્દેશ સિકલ સેલ એનિમિયા અંગે જાગૃતિ વધારવાનો અને દર્દીઓને માર્ગદર્શન આપવાનો હતો.
આ પણ વાંચો: આજવાની સપાટી 206 ફૂટે પહોંચતા પાલિકાનો મોટો નિર્ણય : નર્મદા નિગમ પાસેથી 1 મહિના માટે વધારાનું પાણી લેવાશે
2047 સુધી સિકલ સેલ નાબૂદીનું લક્ષ્ય
મંત્રીશ્રીએ જણાવ્યું હતું કે વડાપ્રધાન શ્રી નરેન્દ્ર મોદીએ વર્ષ 2047 સુધી દેશમાંથી સિકલ સેલ એનિમિયાને સંપૂર્ણપણે નાબૂદ કરવાનો સંકલ્પ વ્યક્ત કર્યો છે અને ગુજરાત આ અભિયાનમાં અગ્રેસર ભૂમિકા ભજવી રહ્યું છે. તેમણે કહ્યું કે સિકલ સેલ જેવી આનુવંશિક બીમારીને અટકાવવાનો સૌથી અસરકારક માર્ગ સમયસર તપાસ અને યોગ્ય જાગૃતિ છે.
તેમણે સમજાવ્યું કે જો લગ્ન પહેલાં યુવક અને યુવતી બંનેના સિકલ સેલ સ્ટેટસ અંગે માહિતી ઉપલબ્ધ હોય તો આગામી પેઢીમાં આ રોગના સંક્રમણને નોંધપાત્ર રીતે અટકાવી શકાય છે. આ જ કારણસર ‘મેડિકલ કુંડળી’ની સંકલ્પનાને પ્રોત્સાહન આપવામાં આવી રહ્યું છે.
ગુજરાતે વહેલી તકે શરૂ કરી હતી સ્ક્રીનિંગ કામગીરી
પાનશેરીયાએ યાદ અપાવ્યું કે વર્ષ 2006માં જ્યારે દેશમાં સિકલ સેલ અંગે જાગૃતિ મર્યાદિત હતી, ત્યારે ગુજરાતે રાજ્યવ્યાપી સ્ક્રીનિંગ અભિયાન હાથ ધરીને લાખો લોકોનું પરીક્ષણ કર્યું હતું. તે સમયના મુખ્યમંત્રી અને હાલના પ્રધાનમંત્રી નરેન્દ્ર મોદીના માર્ગદર્શન હેઠળ રાજ્યએ સિકલ સેલના વાહકો અને દર્દીઓનો વ્યાપક ડેટાબેઝ તૈયાર કર્યો હતો.
તેમણે જણાવ્યું કે આરોગ્ય ક્ષેત્રમાં દૃઢ રાજકીય ઇચ્છાશક્તિ અને સામાજિક સહયોગ હોય તો કોઈપણ રોગ સામે સફળતાપૂર્વક લડાઈ લડી શકાય છે. ગુજરાતે પોલિયો નાબૂદીમાં જે સફળતા મેળવી હતી, તે જ રીતે સિકલ સેલ સામે પણ જીત મેળવી શકાય છે.
આ પણ વાંચો: ગુજરાતની 14 હજારથી વધુ પંચાયતોને આત્મનિર્ભર બનાવવા અભિયાન તેજ : 71 પંચાયતોની પ્રાથમિક પસંદગી
દર્દીઓને હિંમત અને આશ્વાસન
કાર્યક્રમ દરમિયાન સિકલ સેલના દર્દીઓ અને તેમના પરિવારજનો સાથે સીધો સંવાદ કરવામાં આવ્યો હતો. મંત્રીશ્રીએ દર્દીઓને સંબોધતા જણાવ્યું કે સિકલ સેલ એવો રોગ નથી કે જેના કારણે જીવનની આશા છોડી દેવી પડે. યોગ્ય સારવાર, નિયમિત ચેકઅપ અને જરૂરી કાળજી રાખવામાં આવે તો દર્દીઓ સામાન્ય અને સક્રિય જીવન જીવી શકે છે.
તેમણે ભારપૂર્વક જણાવ્યું કે સરકારનો હેતુ માત્ર સારવાર પૂરતો મર્યાદિત નથી, પરંતુ દર્દીઓના જીવનની ગુણવત્તા સુધારવાનો પણ છે. વર્ષ 2047ના વિકસિત ભારતના સ્વપ્નને સાકાર કરવા માટે દરેક નાગરિકનું સ્વસ્થ અને નિરોગી હોવું જરૂરી છે.
ગુજરાતમાં 5.5 લાખ કેરિયર્સ અને 30 હજાર દર્દીઓ
આરોગ્ય વિભાગના અધિક મુખ્ય સચિવ શ્રી રાજીવ ટોપનોએ કાર્યક્રમમાં જણાવ્યું હતું કે ગુજરાતમાં હાલમાં અંદાજે 5.5 લાખ લોકો સિકલ સેલ કેરિયર તરીકે ઓળખાયેલા છે, જ્યારે આશરે 30 હજાર સક્રિય દર્દીઓ નોંધાયેલા છે. તેમણે જણાવ્યું કે સિકલ સેલ જેવી જેનેટિક બીમારીઓ સામેની લડાઈ અન્ય ચેપી રોગો કરતાં વધુ પડકારજનક છે.
શીતળા અને પોલિયો જેવા રોગો રસીકરણ દ્વારા નિયંત્રિત થઈ શકે છે, પરંતુ સિકલ સેલમાં જનજાગૃતિ, સ્ક્રીનિંગ અને જેનેટિક કાઉન્સેલિંગ વધુ મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે. તેમણે જણાવ્યું કે આગામી બે દાયકામાં આ રોગની અસર ઘટાડવા માટે સતત અને સંકલિત પ્રયાસો જરૂરી રહેશે.
આ પણ વાંચો: મોરબીના જેતપર ગામે વીજલાઈન કામગીરી અંગે તણાવ : ખેડૂતો અને મહિલાઓ સાથે પોલીસનું થયું ઘર્ષણ
જનજાગૃતિ અને જનભાગીદારી સૌથી મોટું હથિયાર
અધિકારીઓએ સ્પષ્ટ કર્યું કે સિકલ સેલ સામેની લડાઈ માત્ર સરકાર અથવા આરોગ્ય વિભાગની જવાબદારી નથી. સમાજના દરેક વર્ગે તેમાં ભાગીદાર બનવું પડશે. ખાસ કરીને યુવાનોમાં લગ્ન પહેલાં આરોગ્ય તપાસ અંગે જાગૃતિ લાવવી અત્યંત જરૂરી છે.
કાર્યક્રમ દરમિયાન સિકલ સેલથી પીડિત બાળકો દ્વારા તૈયાર કરાયેલ એક ભાવનાત્મક ચિત્ર પણ આરોગ્ય રાજ્ય મંત્રીને અર્પણ કરવામાં આવ્યું હતું, જે રોગથી થતી પીડા અને પડકારોને રજૂ કરતું હતું. આ પ્રસંગે આરોગ્ય વિભાગના અનેક વરિષ્ઠ અધિકારીઓ, તબીબો અને સામાજિક સંસ્થાઓના પ્રતિનિધિઓ પણ ઉપસ્થિત રહ્યા હતા.
ગુજરાત સરકારનું માનવું છે કે સમયસર સ્ક્રીનિંગ, યોગ્ય માર્ગદર્શન, જનજાગૃતિ અને સમાજના સહયોગથી વર્ષ 2047 સુધી સિકલ સેલ એનિમિયા નાબૂદીનું લક્ષ્ય હાંસલ કરી શકાય છે. રાજ્ય હવે માત્ર સારવાર નહીં પરંતુ રોગના મૂળ કારણોને અટકાવવા માટે પણ વધુ સક્રિય અભિગમ અપનાવી રહ્યું છે.
