PoK Protest: પાકિસ્તાનના કબજાવાળા કાશ્મીર (PoK)માં છેલ્લા કેટલાક દિવસોથી રાજકીય અને સામાજિક અશાંતિનું વાતાવરણ વધુ ગંભીર બનતું જઈ રહ્યું છે. સ્થાનિક નાગરિકોના અધિકારો, રાજકીય પ્રતિનિધિત્વ અને આર્થિક સમસ્યાઓને લઈને શરૂ થયેલા વિરોધ પ્રદર્શનો હવે મોટા સંઘર્ષનું સ્વરૂપ ધારણ કરી ચૂક્યા છે. સ્થિતિ એટલી વણસી ગઈ છે કે પાકિસ્તાનની સુરક્ષા એજન્સીઓ અને વિરોધ પ્રદર્શનકારીઓ વચ્ચે હિંસક અથડામણોના અહેવાલો સામે આવી રહ્યા છે. આ દરમિયાન પાકિસ્તાનના સ્થાનિક પ્રશાસને સંયુક્ત અવામી એક્શન કમિટી (JAAC)ના ચાર અગ્રણી નેતાઓની ધરપકડ માટે માહિતી આપનારને 1 કરોડ પાકિસ્તાની રૂપિયાનું ઇનામ જાહેર કર્યું છે. આ પગલાએ વિસ્તારમાં ચાલી રહેલા રાજકીય વિવાદને વધુ ઉગ્ર બનાવ્યો છે અને સ્થાનિક લોકોમાં અસંતોષ વધાર્યો છે.
ચાર નેતાઓ સામે કડક કાર્યવાહી
પાકિસ્તાનના કબજાવાળા કાશ્મીરના પ્રશાસન દ્વારા જાહેર કરાયેલા નોટિફિકેશન અનુસાર JAACના ચાર નેતાઓ – શૌકત નવાઝ મીર, ઉમર નઝીર કાશ્મીરી, ખ્વાજા મેહરાન અર્શદ અને સરદાર અમાન ખાન –ની ધરપકડમાં મદદરૂપ થતી માહિતી આપનાર વ્યક્તિને 10 મિલિયન પાકિસ્તાની રૂપિયા (અંદાજે 1 કરોડ રૂપિયા)નું ઇનામ આપવામાં આવશે. સત્તાવાર જાહેરાતમાં જણાવાયું છે કે માહિતી આપનાર વ્યક્તિની ઓળખ સંપૂર્ણપણે ગુપ્ત રાખવામાં આવશે. પ્રશાસનનું કહેવું છે કે આ નેતાઓ પ્રતિબંધિત સંગઠન સાથે સંકળાયેલા છે અને કાયદો-વ્યવસ્થાને ખોરવી રહ્યા છે.
આ પણ વાંચો: POKમાં 'મુનીર હત્યાકાંડ'!: 12 અનામત બેઠકોનો શું છે વિવાદ, 27 લોકો માર્યા ગયા અને 200 લોકો થયા છે ઈજાગ્રસ્ત
JAAC પર પ્રતિબંધ બાદ વધ્યો વિવાદ
સંયુક્ત અવામી એક્શન કમિટી (JAAC) PoKમાં કાર્યરત એક પ્રભાવશાળી નાગરિક સંગઠન તરીકે ઓળખાય છે. આ સંગઠને આગામી 27 જુલાઈએ યોજાનારી ચૂંટણી પહેલાં 45માંથી 12 વિધાનસભા બેઠકો શરણાર્થીઓ માટે અનામત રાખવાના નિર્ણયનો વિરોધ કર્યો હતો. JAACનો આરોપ છે કે, સ્થાનિક લોકોના રાજકીય અધિકારોને નબળા પાડવા માટે આ પ્રકારના નિર્ણયો લેવામાં આવી રહ્યા છે. સંગઠને આ મુદ્દા ઉપરાંત વીજળીની અછત, મોંઘવારી, બેરોજગારી, ઈન્ટરનેટ પ્રતિબંધ, કુદરતી સંસાધનોના શોષણ અને સ્થાનિક વસ્તીની અવગણના જેવા મુદ્દાઓ પણ ઉઠાવ્યા હતા.ગયા અઠવાડિયે પાકિસ્તાની સત્તાવાળાઓએ જાહેર સુરક્ષા અને કાયદો-વ્યવસ્થાના કારણો દર્શાવી JAAC પર સત્તાવાર પ્રતિબંધ મૂક્યો હતો. જોકે સંગઠનના સભ્યો આ નિર્ણયને રાજકીય દમન ગણાવી રહ્યા છે.
હિંસક અથડામણો અને મોટી જાનહાનિના દાવા
વિસ્તારમાં થયેલી અથડામણોને લઈને વિવિધ દાવાઓ સામે આવી રહ્યા છે. વિરોધ પ્રદર્શનકારીઓ અને કેટલાક સ્થાનિક જૂથોનો આરોપ છે કે સુરક્ષા દળોએ ભીડને કાબૂમાં લેવા માટે અતિશય બળનો ઉપયોગ કર્યો હતો. કેટલાક અહેવાલોમાં 100થી વધુ લોકોના મોત અને સેંકડો લોકો ઘાયલ થયાના દાવા કરવામાં આવ્યા છે, જોકે આ આંકડાઓની સ્વતંત્ર પુષ્ટિ થઈ શકી નથી. સ્થાનિક સૂત્રો મુજબ અનેક વિસ્તારોમાં ધરપકડ અભિયાન ચલાવવામાં આવ્યું છે અને સેંકડો લોકોને કસ્ટડીમાં લેવામાં આવ્યા છે. અનેક સ્થળોએ ઈન્ટરનેટ સેવાઓ પણ બંધ કરવામાં આવી હોવાનું જણાવવામાં આવ્યું છે, જેના કારણે માહિતીના પ્રવાહ પર અસર પડી છે.
આ પણ વાંચો: આસિમ મુનીર બન્યા 'જનરલ ડાયર'!: શોક સભામાં ઉમટેલા PoK ના લોકો પર પાક. સેનાનું અંધાધૂંધ ફાયરિંગ, 27 ના મોત
ભારતની તીવ્ર પ્રતિક્રિયા
PoKની સ્થિતિ અંગે ભારતે પણ ચિંતા વ્યક્ત કરી છે. ભારતના વિદેશ મંત્રાલયના પ્રવક્તા રણધીર જયસ્વાલએ પાકિસ્તાનની કાર્યવાહીની નિંદા કરતાં જણાવ્યું હતું કે આંતરરાષ્ટ્રીય સમુદાયે આ મામલે ધ્યાન આપવું જોઈએ. ભારતનું કહેવું છે કે, શાંતિપૂર્ણ વિરોધ પ્રદર્શનકારીઓ સામે બળપ્રયોગ અને માનવ અધિકારોના સંભવિત ઉલ્લંઘનો અંગે વૈશ્વિક સ્તરે જવાબદારી નક્કી થવી જોઈએ. નવી દિલ્હીએ આંતરરાષ્ટ્રીય સંસ્થાઓને પણ સ્થિતિ પર નજર રાખવા અપીલ કરી છે.
માનવ અધિકાર સંગઠનોની ચિંતા
પાકિસ્તાન માનવ અધિકાર આયોગ (HRCP)એ પણ સમગ્ર ઘટનાક્રમ અંગે ગંભીર ચિંતા વ્યક્ત કરી છે. આયોગે JAAC પર પ્રતિબંધ મૂકવાના નિર્ણય, સુરક્ષા દળો દ્વારા કરવામાં આવેલા બળપ્રયોગ અને ઈન્ટરનેટ બંધ કરવાની કાર્યવાહી અંગે સવાલો ઉઠાવ્યા છે. સંગઠનનું કહેવું છે કે, જ્યાં સુધી વિસ્તારના લોકોને રાજકીય રીતે સશક્ત અને પ્રતિનિધિત્વ આપવામાં નહીં આવે, ત્યાં સુધી સંવાદ દ્વારા ઉકેલ લાવવો મુશ્કેલ રહેશે. HRCPએ શાંતિપૂર્ણ વિરોધના અધિકારનું રક્ષણ કરવાની અને લોકોની ફરિયાદોનું પારદર્શક રીતે નિરાકરણ લાવવાની માંગ કરી છે.
PoKમાં વધતી અસ્થિરતા ચિંતાનો વિષય
વિશ્લેષકોના મતે PoKમાં હાલની સ્થિતિ માત્ર ચૂંટણી કે અનામત બેઠકોના મુદ્દા પૂરતી મર્યાદિત નથી. લાંબા સમયથી ચાલી આવતી આર્થિક મુશ્કેલીઓ, રોજગારનો અભાવ, વધતી મોંઘવારી અને સ્થાનિક વસ્તીમાં અસંતોષે હવે મોટા રાજકીય આંદોલનનું સ્વરૂપ ધારણ કર્યું છે. આગામી દિવસોમાં પાકિસ્તાન સરકાર અને વિરોધી સંગઠનો વચ્ચેના સંબંધો કઈ દિશામાં આગળ વધે છે તેના પર સમગ્ર વિસ્તારની સ્થિરતા નિર્ભર રહેશે. હાલ માટે PoKમાં તણાવ યથાવત છે અને પરિસ્થિતિ પર દેશ-વિદેશના નિરીક્ષકોની નજર ટકેલી છે.
