કેન્દ્રિય નાણામંત્રી નિર્મલા સીતારમણએ પશ્ચિમ એશિયામાં વધતા ભૂરાજકીય તણાવ અને એનર્જી માર્કેટમાં ચાલી રહેલી અનિશ્ચિતતા વચ્ચે દેશની આર્થિક સ્થિતિ અંગે મહત્વપૂર્ણ સંકેત આપ્યા છે. મુંબઈમાં યોજાયેલા એક કાર્યક્રમ દરમિયાન તેમણે “3F”નો મંત્ર આપતાં કહ્યું કે હાલ દેશ માટે સૌથી વધુ મહત્વના ત્રણ ક્ષેત્ર છે – Fuel (ઇંધણ), Fertilizer (ખાતર) અને Foreign Exchange (વિદેશી મુદ્રા ભંડાર).
નિર્મલા સીતારમણે જણાવ્યું કે વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી દ્વારા તાજેતરમાં પેટ્રોલ-ડીઝલનો મિતવ્યયી ઉપયોગ કરવા, વિદેશી મુદ્રાની બચત કરવા અને સોના જેવા ગેરજરૂરી આયાતથી દૂર રહેવાની કરાયેલી અપીલને વર્તમાન વૈશ્વિક આર્થિક દબાણના સંદર્ભમાં જોવાની જરૂર છે.
ક્રૂડ ઓઇલ, ખાતર અને સોનાના ભાવથી દબાણ
નાણામંત્રીએ સ્પષ્ટ કહ્યું કે ભારત સામે ઉભા પડકારોમાં મોટાભાગના પડકારો “બાહ્ય” છે. ખાસ કરીને ક્રૂડ ઓઇલ, ફર્ટિલાઇઝર અને ગોલ્ડની આયાત માટે મોટા પ્રમાણમાં ફોરેન એક્સચેન્જ ખર્ચવો પડે છે. હાલમાં વૈશ્વિક બજારમાં ક્રૂડ ઓઇલના વધતા ભાવ અને હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ વિસ્તારમાં સર્જાયેલા તણાવને કારણે ભારત પર વધારાનું દબાણ ઊભું થયું છે.
ભારત વિશ્વનો ત્રીજો સૌથી મોટો ક્રૂડ ઓઇલ આયાતકાર અને વપરાશકર્તા દેશ છે. દેશ પોતાની ઊર્જાની મોટી જરૂરિયાત માટે આયાત પર આધારિત હોવાથી આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ભાવ વધે તો તેની સીધી અસર સ્થાનિક અર્થતંત્ર અને મોંઘવારી પર પડે છે.
સીતારમણે જણાવ્યું કે ક્રૂડ ઓઇલ, ખાતર અને સોનાના ભાવમાં આવેલી તેજી દેશના એક્સટર્નલ સેક્ટર પર ભાર મૂકી રહી છે. ખાસ કરીને ડૉલર સામે રૂપિયો નબળો પડે ત્યારે આયાત ખર્ચ વધુ વધી જાય છે.
આ પણ વાંચો: CNG, LNG અને હાઈડ્રોજન ફ્યુલ પર સરકારે લીધો મોટો નિર્ણય! : લાગુ કર્યો આ નવો નિયમ, શું ગ્રાહકોને થશે ફાયદો?
પેટ્રોલ-ડીઝલમાં સતત વધારો
વૈશ્વિક બજારમાં ક્રૂડના વધતા ભાવનો સીધો પ્રભાવ દેશના ઇંધણ બજારમાં પણ જોવા મળી રહ્યો છે. સોમવારે પેટ્રોલ અને ડીઝલના ભાવમાં સતત ચોથી વખત વધારો નોંધાયો છે. છેલ્લા કેટલાક દિવસોમાં થયેલા વધારા બાદ પેટ્રોલ અને ડીઝલ બંનેના ભાવમાં કુલ મળીને આશરે ₹7.5 પ્રતિ લિટરનો વધારો થયો છે.
તેલ માર્કેટિંગ કંપનીઓનું કહેવું છે કે વધતા આયાત ખર્ચ અને આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં મોંઘા થતા ક્રૂડ ઓઇલને કારણે તેમને ભારે નુકસાન સહન કરવું પડી રહ્યું છે. પરિણામે રિટેલ ફ્યુઅલ ભાવમાં વધારો અનિવાર્ય બન્યો છે.
આ વધારાની સીધી અસર ટ્રાન્સપોર્ટ, ખેતી, મેન્યુફેક્ચરિંગ અને ઘરેલુ ખર્ચ પર પડી શકે છે. અર્થશાસ્ત્રીઓના મતે, ડીઝલ મોંઘું થવાથી સપ્લાય ચેઇન ખર્ચ વધશે અને શાકભાજી, દૂધ, અનાજ સહિતની આવશ્યક ચીજવસ્તુઓના ભાવમાં વધારો થઈ શકે છે.
એક્સાઇઝ ડ્યૂટી ઘટાડાથી સરકારને મોટું નુકસાન
નાણામંત્રીએ વધુમાં જણાવ્યું કે પેટ્રોલ અને ડીઝલ પર એક્સાઇઝ ડ્યૂટીમાં ઘટાડો કરવાના નિર્ણયથી સરકારને નાણાકીય વર્ષ 2027 દરમિયાન અંદાજે ₹1 લાખ કરોડની આવકમાં ઘટાડો સહન કરવો પડશે.
આ નિવેદન દર્શાવે છે કે કેન્દ્ર સરકાર એક તરફ મોંઘવારી નિયંત્રણમાં રાખવા માંગે છે તો બીજી તરફ આવક અને રાજકોષીય ખાધ વચ્ચે સંતુલન જાળવવાનો પડકાર પણ મોટો છે.
આ પણ વાંચો: 119 કરોડના બેંક કૌભાંડમાં ત્રાટક્યું CBI! : અમદાવાદ સહિત 7 સ્થળોએ દરોડા, અનેક મહત્વના અને શંકાસ્પદ દસ્તાવેજો
MSME સેક્ટર અંગે પણ ચિંતા
કાર્યક્રમ દરમિયાન MSME સેક્ટરનો મુદ્દો પણ ઉઠાવવામાં આવ્યો હતો. સીતારમણે સરકારી કંપનીઓને સૂચના આપી કે તેઓ 45 દિવસની પેમેન્ટ વિન્ડોનું કડક પાલન કરે. તેમણે કહ્યું કે હાલ આશરે ₹8.1 લાખ કરોડના પેમેન્ટ અટવાયેલા છે, જેના કારણે નાના અને મધ્યમ ઉદ્યોગોની લિક્વિડિટી અને વર્કિંગ કેપિટલ પર ગંભીર અસર પડી રહી છે.
MSME સેક્ટર ભારતીય અર્થતંત્રમાં રોજગાર અને ઉત્પાદનનો મહત્વપૂર્ણ આધાર માનવામાં આવે છે. આવા સમયે પેમેન્ટમાં વિલંબ નાના ઉદ્યોગો માટે વધુ મુશ્કેલી ઊભી કરી શકે છે.
