EPFO New Scheme: અત્યાર સુધી કર્મચારી ભવિષ્ય નિધિ સંગઠન (EPFO)નો લાભ મુખ્યત્વે સંગઠિત ક્ષેત્રમાં નોકરી કરતા પગારદાર કર્મચારીઓને જ મળતો હતો. પરંતુ હવે દેશના લાખો એવા લોકો માટે મોટી આશા ઉભી થઈ છે, જેઓ પોતાનું કામ કરે છે અથવા ગિગ અર્થવ્યવસ્થાનો ભાગ છે. દુકાનદારો, કેબ ડ્રાઇવર, ડિલિવરી પાર્ટનર, ફ્રીલાન્સર અને અન્ય સ્વરોજગારી લોકો પણ હવે ભવિષ્ય માટે PF ફંડ બનાવી શકે તેવી યોજના પર EPFO કામ કરી રહ્યું છે. જો આ પ્રસ્તાવને મંજૂરી મળી જાય છે, તો ભારતના સામાજિક સુરક્ષા માળખામાં મોટો બદલાવ આવી શકે છે.
EPFOનો નવો પ્લાન શું છે?
કર્મચારી ભવિષ્ય નિધિ સંગઠન (EPFO) એક એવા નવા માળખા પર વિચાર કરી રહ્યું છે, જેમાં હાલના PF કવરેજની બહાર રહેલા લોકો પોતાની ઇચ્છાથી PF યોજનામાં જોડાઈ શકે. આ પ્રસ્તાવ હેઠળ સ્વરોજગારી કરનારા લોકો, ફ્રીલાન્સર, ગિગ વર્કર, કન્સલ્ટન્ટ, અસંગઠિત ક્ષેત્રના કામદારો અને કેટલાક છૂટછાટ ધરાવતા સંગઠનોના કર્મચારીઓને પણ PF બચત યોજનામાં જોડાવાની તક મળી શકે છે.
હાલના નિયમો અનુસાર સામાન્ય રીતે 20 કે તેથી વધુ કર્મચારીઓ ધરાવતી સંસ્થાઓમાં કામ કરતા કર્મચારીઓને EPFનો લાભ મળે છે. પરંતુ ભારતના શ્રમબજારનો મોટો હિસ્સો એવો છે, જે પોતાની આવક માટે કોઈ કંપની અથવા સંસ્થા પર નિર્ભર નથી. આવા લોકો માટે નિયમિત નિવૃત્તિ બચતનું કોઈ મજબૂત માધ્યમ ઉપલબ્ધ નથી.
EPFOની નવી પહેલનો હેતુ આવા લોકો સુધી સામાજિક સુરક્ષા પહોંચાડવાનો છે.
કોને મળી શકે છે PF ખાતું ખોલવાની તક?
જો નવી યોજના અમલમાં આવે છે તો નીચેના વર્ગના લોકોને સૌથી મોટો લાભ મળી શકે છે:
ફ્રીલાન્સ કામ કરનારા લોકો
કેબ અને ટેક્સી ડ્રાઇવર
ફૂડ ડિલિવરી પાર્ટનર
ઓનલાઈન પ્લેટફોર્મ સાથે જોડાયેલા ગિગ વર્કર્સ
નાના વેપારીઓ અને દુકાનદારો
કન્સલ્ટન્ટ અને સ્વતંત્ર પ્રોફેશનલ્સ
અસંગઠિત ક્ષેત્રના કામદારો
આ લોકો હાલમાં પોતાની આવકમાંથી બચત તો કરે છે, પરંતુ EPF જેવી લાંબા ગાળાની સુરક્ષિત નિવૃત્તિ યોજના સાથે જોડાયેલા નથી.
અનિયમિત આવક ધરાવતા લોકો માટે વધુ લવચીક સિસ્ટમ
ગિગ વર્કર અને ફ્રીલાન્સરની સૌથી મોટી સમસ્યા એ હોય છે કે તેમની આવક દર મહિને સમાન હોતી નથી. ક્યારેક વધુ કમાણી થાય છે તો ક્યારેક ઓછી આવક રહે છે.
આ બાબતને ધ્યાનમાં રાખીને નવી PF સિસ્ટમમાં વધુ લવચીકતા આપવામાં આવી શકે છે. પ્રસ્તાવિત યોજના મુજબ સભ્યો પોતાની આર્થિક સ્થિતિ પ્રમાણે યોગદાન આપી શકે તેવી વ્યવસ્થા બનાવવામાં આવી રહી છે.
એટલે કે લોકો:
દરરોજ યોગદાન આપી શકે,
મહિને એક વખત રકમ જમા કરી શકે,
અથવા પોતાની સુવિધા મુજબ વર્ષમાં પણ યોગદાન કરી શકે.
આવી વ્યવસ્થા અનિયમિત આવક ધરાવતા લોકો માટે PF યોજનાને વધુ ઉપયોગી બનાવી શકે છે.
ટેક્સમાં પણ મળી શકે છે લાભ
પ્રસ્તાવિત યોજના હાલની EPF વ્યવસ્થા જેવી જ હોઈ શકે છે. તેમાં યોગદાન કરનાર સભ્યોને ટેક્સ લાભ મળવાની પણ શક્યતા છે.
અહેવાલો અનુસાર, વાર્ષિક ચોક્કસ મર્યાદા સુધીના યોગદાન પર ટેક્સ છૂટ આપવામાં આવી શકે છે. EPFની જેમ જ તેમાં મળતા વ્યાજને પણ ટેક્સ લાભ મળવાની સંભાવના છે.
આનો અર્થ એ થયો કે લોકો એક તરફ નિવૃત્તિ માટે મોટું ફંડ તૈયાર કરી શકશે અને બીજી તરફ ટેક્સ બચતનો લાભ પણ મેળવી શકશે.
સરકાર નહીં આપે સીધો ફાળો, સભ્યોએ જાતે બનાવવું પડશે ફંડ
આ પ્રસ્તાવિત PF યોજના સરકાર દ્વારા નાણાકીય સહાય આપવામાં આવતી અન્ય પેન્શન યોજનાઓથી અલગ હોઈ શકે છે.
અહેવાલ મુજબ, આ યોજનામાં સરકાર સીધો ફાળો નહીં આપે. સભ્યોએ પોતાની આવકમાંથી જ PF ખાતામાં યોગદાન કરવાનું રહેશે અને લાંબા ગાળે પોતાની નિવૃત્તિ બચત તૈયાર કરવાની રહેશે.
આ મોડલનો ઉદ્દેશ લોકોને પોતાની આર્થિક સુરક્ષા માટે સક્ષમ બનાવવાનો છે.
નવા ડિજિટલ માળખા પર કામ શરૂ
EPFO આ નવી વ્યવસ્થા માટે જરૂરી ટેક્નોલોજી અને IT ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર તૈયાર કરવાની દિશામાં આગળ વધી રહ્યું છે. આ માટે જરૂરી સિસ્ટમ વિકસાવવા ટેન્ડર પ્રક્રિયા પણ શરૂ કરવામાં આવી હોવાનું જાણવા મળે છે.
જોકે, આ યોજના હજુ અંતિમ મંજૂરીના તબક્કામાં નથી. સરકાર તરફથી સત્તાવાર મંજૂરી મળ્યા બાદ જ તેની અમલવારી અંગે સ્પષ્ટતા થશે.
આ પણ વાંચો: EPFO અને UMANGના નામે મોટું ફ્રોડ! : આ એક ભૂલ તમારા PF ખાતાને કરી શકે છે ખાલી, EPFOએ આપી મોટી ચેતવણી
ગિગ ઇકોનોમી માટે બની શકે છે મોટું પગલું
છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં ભારતમાં ગિગ ઇકોનોમી ઝડપથી વધી રહી છે. લાખો લોકો ઓનલાઈન પ્લેટફોર્મ મારફતે રોજગાર મેળવી રહ્યા છે. પરંતુ આ વર્ગને આરોગ્ય, પેન્શન અને નિવૃત્તિ જેવી સામાજિક સુરક્ષાનો અભાવ રહે છે.
જો EPFOની આ યોજના અમલમાં આવે છે તો આવા કામદારો માટે આર્થિક સુરક્ષાનું નવું દ્વાર ખુલી શકે છે. દુકાનદાર હોય કે કેબ ડ્રાઇવર, ફ્રીલાન્સર હોય કે ડિલિવરી વર્કર — દરેક વ્યક્તિ પોતાના ભવિષ્ય માટે નિયમિત બચત કરી શકે તે દિશામાં આ એક મહત્વપૂર્ણ પગલું સાબિત થઈ શકે છે.
