Karnataka Cyber Command cracks: દેશમાં ઓનલાઈન સટ્ટાબાજી વિરુદ્ધ કરવામાં આવેલી સૌથી મોટી કાર્યવાહીઓમાંથી એકમાં, કર્ણાટક સ્ટેટ સાયબર કમાન્ડે 'ઇન્ડિયન સાયબર ક્રાઇમ કોઓર્ડિનેશન સેન્ટર' (I4C) સાથે મળીને સમગ્ર ભારતમાં કાર્યરત 8,750 સટ્ટાબાજીની વેબસાઇટ્સ, મોબાઇલ એપ્લિકેશન્સ અને ગેરકાયદેસર સટ્ટાબાજીના યુનિફોર્મ રિસોર્સ લોકેટર્સ (URLs) ને શોધી કાઢીને તેને બ્લોક કરી દીધા છે.
ચોક્કસ બાતમીના આધારે કામ કરીને, સાયબર તપાસની વિશેષ ટીમોએ એક સંકલિત ઓનલાઈન ઓપરેશન હાથ ધર્યું હતું અને ગેરકાયદેસર ક્રિકેટ સટ્ટાબાજીના પ્લેટફોર્મ ચલાવતા સંગઠિત જૂથોનો પર્દાફાશ કર્યો હતો. તપાસકર્તાઓને જાણવા મળ્યું કે આ નેટવર્કના ઓપરેટરો પકડાઈ જવાથી બચવા અને પોતાની પ્રવૃત્તિઓ ચાલુ રાખવા માટે મિરર ડોમેન્સ, સબ-ડોમેન્સ અને ક્લોન કરેલા (નકલી) URL નો ઉપયોગ કરી રહ્યા હતા. આ પુરાવાઓના આધારે, સાયબર કમાન્ડે ઇન્ફોર્મેશન ટેક્નોલોજી (IT) એક્ટની કલમ 66C અને 66D તેમજ ભારતીય ન્યાય સંહિતા (BNS) ની કલમ 318(4) અને 319(2) હેઠળ ગુનો નોંધીને આગળની તપાસ હાથ ધરી છે.
અધિકારીઓએ જણાવ્યું હતું કે આ ગેરકાયદેસર સટ્ટાબાજીના નેટવર્કને કારણે હજારો નાગરિકોને મોટું આર્થિક નુકસાન થયું છે, જ્યારે યુઝર્સ ડેટા ચોરી, માનસિક સતામણી અને વધતા જતા દેવાનો ભોગ બન્યા છે. અહેવાલો અનુસાર, ક્રેડિટ-આધારિત (ઉધાર પર રમાતી) સટ્ટાબાજીની યોજનાઓમાં ભાગ લીધા પછી ઘણા નબળા પરિસ્થિતિના લોકોએ પોતાની જીવનભરની બચત ગુમાવી દીધી છે.
IPL ફાઇનલ પહેલાં ચલાવવામાં આવ્યું વિશેષ ઓપરેશન
કર્ણાટક સાયબર કમાન્ડે IPL ફાઇનલ પહેલાં મળેલી ગુપ્ત માહિતીના આધારે વિશેષ તપાસ શરૂ કરી હતી. તપાસ દરમિયાન જાણવા મળ્યું કે અનેક સંગઠિત જૂથો ક્રિકેટ બેટિંગ માટે ગેરકાયદે ડિજિટલ પ્લેટફોર્મ ચલાવી રહ્યા હતા. આ નેટવર્ક મિરર ડોમેન, સબડોમેન અને ક્લોન કરાયેલા URL મારફતે સતત પોતાની ઓળખ છુપાવીને કામગીરી કરતું હતું. સાયબર નિષ્ણાતોની ટીમોએ લાંબા સમય સુધી ઓનલાઈન મોનિટરિંગ અને ટેક્નિકલ વિશ્લેષણ કરીને આ નેટવર્કની ઓળખ કરી હતી. ત્યારબાદ સંબંધિત URL અને પ્લેટફોર્મ્સને બ્લોક કરવાની પ્રક્રિયા હાથ ધરવામાં આવી હતી.
હજારો લોકો આર્થિક નુકસાનનો ભોગ બન્યા
કર્ણાટક સાયબર કમાન્ડ અનુસાર ગેરકાયદે બેટિંગ નેટવર્ક્સના કારણે દેશભરમાં હજારો નાગરિકો આર્થિક નુકસાન, ડેટા ચોરી, માનસિક તણાવ અને દેવાના બોજાનો ભોગ બન્યા છે. ઘણા લોકો સરળ કમાણીના લાલચમાં પોતાની જીવનભરની બચત ગુમાવી બેઠા હતા. કેટલાક કિસ્સાઓમાં લોકો ક્રેડિટ આધારિત બેટિંગ સિસ્ટમમાં ફસાયા અને ભારે દેવામાં ડૂબી ગયા હતા. સાયબર કમાન્ડના ડિરેક્ટર જનરલ પ્રણબ મોહંતીએ જણાવ્યું કે આ કાર્યવાહીથી લોકોને મોટા આર્થિક નુકસાનથી બચાવવામાં મદદ મળી છે અને દેશમાં ગેરકાયદે બેટિંગના ઇકોસિસ્ટમને મોટો ફટકો પડ્યો છે.
‘ત્યાં સુધી નહીં મરું, જ્યાં સુધી….’ : ધરણા પર બેઠાં મમતા બેનર્જી, ભાજપ પર લગાવ્યા ગંભીર આક્ષેપ
કેવી રીતે કામ કરે છે ગેરકાયદે બેટિંગ નેટવર્ક?
તાજેતરના અનેક અહેવાલો દર્શાવે છે કે ગેરકાયદે બેટિંગ પ્લેટફોર્મ્સ હવે અત્યંત ટેક્નોલોજી આધારિત બની ગયા છે. કેટલીક ગેંગ્સ AI આધારિત ડીપફેક વીડિયો, સોશિયલ મીડિયા પ્રચાર અને નકલી સેલિબ્રિટી એન્ડોર્સમેન્ટનો ઉપયોગ કરીને લોકોને આકર્ષે છે. એક સાયબર ઇન્ટેલિજન્સ રિપોર્ટ મુજબ IPL 2026 દરમિયાન 1,200થી વધુ ડોમેન ગેરકાયદે બેટિંગ પ્લેટફોર્મ્સના પ્રચારમાં સક્રિય જોવા મળ્યા હતા. આ પ્રકારની વેબસાઇટ્સ સામાન્ય રીતે વિદેશી સર્વર, નકલી બેંક એકાઉન્ટ્સ અને બહુવિધ ડિજિટલ પેમેન્ટ ચેનલોનો ઉપયોગ કરીને પૈસાની હેરફેર કરે છે. જેના કારણે તપાસ એજન્સીઓ માટે ઓપરેટર્સ સુધી પહોંચવું મુશ્કેલ બની જાય છે.
તપાસ હજુ ચાલુ, નાણાકીય ટ્રેકિંગ પર ભાર
કર્ણાટક પોલીસે આ મામલે IT Act અને ભારતીય ન્યાય સંહિતા (BNS) હેઠળ કેસ નોંધ્યો છે. હાલમાં સાયબર તપાસ ટીમો બેટિંગ પ્લેટફોર્મ્સમાં રોકાયેલા નાણાંના પ્રવાહનું ટ્રેકિંગ કરી રહી છે. સાથે જ આ નેટવર્ક પાછળ રહેલા મુખ્ય ઓપરેટર્સ અને તેમની નાણાકીય ચેનલ્સની ઓળખ કરવાની કાર્યવાહી પણ ચાલુ છે. અધિકારીઓનું માનવું છે કે માત્ર વેબસાઇટ્સ બ્લોક કરવી પૂરતી નથી, પરંતુ આ નેટવર્કના નાણાકીય સ્ત્રોતો સુધી પહોંચીને સંપૂર્ણ ઇકોસિસ્ટમને તોડવું જરૂરી છે.
કેટલીક કાયદેસર વેબસાઇટ્સ પણ થઈ અસરગ્રસ્ત
આ કાર્યવાહી દરમિયાન કેટલીક કાયદેસર ન્યૂઝ અને માહિતીપ્રદ વેબસાઇટ્સ પણ ભૂલથી બ્લોક થઈ ગઈ હોવાનું સામે આવ્યું છે. કર્ણાટક સાયબર કમાન્ડે સ્વીકાર્યું કે ઉપયોગમાં લેવાયેલા એલ્ગોરિધમ દ્વારા કેટલીક વેબસાઇટ્સને ગેરકાયદે બેટિંગ નેટવર્ક સાથે જોડાયેલી ગણવામાં આવી હોઈ શકે છે. ત્યારબાદ આ મુદ્દે સમીક્ષા શરૂ કરવામાં આવી હતી.
અધિકારીઓનું નિવેદન
આ કડક કાર્યવાહીથી ગેરકાયદેસર ઓનલાઈન સટ્ટાબાજીના નેટવર્કને મોટો ફટકો પડ્યો છે અને ભવિષ્યમાં થનારા મોટા આર્થિક નુકસાનને અટકાવી શકાયું છે. સાયબર કમાન્ડે આ પ્લેટફોર્મ્સ પાછળના નાણાકીય વ્યવહારો (Money Trails) ની તપાસ કરવા, સટ્ટાબાજીના ઓપરેટરોની ઓળખ કરવા અને આખા મોટા નેટવર્કનો પર્દાફાશ કરવા માટે અત્યાધુનિક ટેકનિકલ તપાસ શરૂ કરી છે. સાયબર કમાન્ડના ડાયરેક્ટર જનરલ ઓફ પોલીસ (DGP) પ્રણબ મોહંતીએ જણાવ્યું હતું કે, તેમની સંસ્થા નાગરિકોને સાયબર ગુનાઓથી બચાવવા અને સુરક્ષિત ડિજિટલ વાતાવરણ સુનિશ્ચિત કરવા માટે પ્રતિબદ્ધ છે. તેમણે આ સમગ્ર ઓપરેશનમાં સહયોગ આપવા બદલ I4C ની ટીમનો પણ આભાર માન્યો હતો.
