Hindu Succession Act Jewellery: ભારતીય પરિવારોમાં સોનાના ઘરેણાં માત્ર સંપત્તિ નથી, પરંતુ પેઢી દર પેઢી ચાલતો એક ભાવનાત્મક વારસો છે. ખાસ કરીને જ્યારે પરિવારમાં સાસુનું અવસાન થાય ત્યારે એક મોટો પ્રશ્ન અને ઘણીવાર વિવાદ ઊભો થાય છે કે તેમના સ્ત્રીધન એટલે કે ઘરેણાં પર પહેલો હક કોનો ગણાય? સામાજિક રીતે ભલે વહુને ઘરની લક્ષ્મી માનીને ઘરેણાં સોંપવાની પરંપરા હોય, પરંતુ કાયદાકીય દ્રષ્ટિએ સ્થિતિ તદ્દન અલગ છે. હિન્દુ ઉત્તરાધિકાર અધિનિયમ (Hindu Succession Act) મુજબ આ બાબતે સ્પષ્ટ અને કડક નિયમો બનાવવામાં આવ્યા છે, જે જાણવા દરેક પરિવાર માટે અનિવાર્ય છે.
વસીયત (Will): કાયદાની નજરમાં સૌથી ઉપર
કોઈપણ મિલકત કે ઘરેણાંની વહેંચણીમાં સૌથી પહેલું મહત્વ 'વસીયત'ને આપવામાં આવે છે. જો સાસુએ પોતાના જીવનકાળ દરમિયાન કાયદેસરની વસીયત બનાવી હોય અને તેમાં સ્પષ્ટ ઉલ્લેખ કર્યો હોય કે તેમના ઘરેણાં કોને મળવા જોઈએ (પછી તે વહુ હોય, દીકરી હોય કે અન્ય કોઈ), તો કાયદો તે વસીયત મુજબ જ અમલ કરે છે. આ કિસ્સામાં વસીયતમાં જેનું નામ હોય તે જ ઘરેણાંનો સાચો માલિક ગણાય છે.
આ પણ વાંચો: WhatsApp પર મેસેજ ડિલીટ કરવાનું ટેન્શન હવે ખતમ! : આવી રહ્યું છે આ જોરદાર ફીચર, જાણો કેવી રીતે કરશે કામ
હિન્દુ વારસાગત કાયદો 1956: કોણ છે અસલી વારસદાર?
જો સાસુએ કોઈ પણ પ્રકારની વસીયત બનાવી નથી, તો ઘરેણાંની વહેંચણી હિન્દુ ઉત્તરાધિકાર અધિનિયમ, 1956 મુજબ થાય છે. આ કાયદા હેઠળ મિલકત પર સૌથી પહેલો હક 'Class-1' વારસદારોનો હોય છે:
દીકરીનો હક: કાયદા મુજબ દીકરી એ તેની માતાની સીધી વારસદાર છે. પુત્રની જેમ જ દીકરીને પણ તેની માતાના ઘરેણાંમાં સમાન હિસ્સો મેળવવાનો સંપૂર્ણ કાયદેસરનો અધિકાર છે.
વહુની સ્થિતિ: કાયદાકીય રીતે વહુ તેની સાસુની સીધી વારસદાર (Direct Heir) ગણાતી નથી. એટલે કે, સાસુના મૃત્યુ પછી વહુ સીધી રીતે ઘરેણાં પર પોતાનો માલિકી હક જમાવી શકતી નથી. જો વિવાદ કોર્ટમાં જાય, તો કાયદો દીકરીના પક્ષમાં વધુ મજબૂત રહે છે.
વહુને કયા સંજોગોમાં ઘરેણાં મળી શકે?
વહુને સાસુના ઘરેણાં પર સીધો હક નથી, પરંતુ તેના પતિ (સાસુના પુત્ર) દ્વારા તેને હિસ્સો મળી શકે છે. જો સાસુના વારસદારોમાં પુત્રને હિસ્સો મળે, તો તે મિલકતમાં તેની પત્ની એટલે કે વહુનો ભાગ હોઈ શકે છે. આ ઉપરાંત, જો સસરા જીવિત હોય, તો તેમને પણ પત્નીના ઘરેણાંમાં સમાન હિસ્સો મળે છે. ટૂંકમાં, સામાજિક પરંપરામાં ભલે વહુ આગળ હોય, પણ કાયદામાં દીકરીનો પક્ષ પ્રથમ આવે છે.
