લદ્દાખની પ્રખ્યાત પેંગોંગ તળાવ અને ચાંગથાંગના સંવેદનશીલ વન્યજીવ વિસ્તારમાં નિયમોનું ઉલ્લંઘન કરનારા પ્રવાસીઓ સામે પ્રથમ વખત કડક કાર્યવાહી કરવામાં આવી છે. ઓફ-રોડિંગ, સ્ટંટબાજી અને દુર્લભ તિબેટીયન ગઝેલનો પીછો કરવા બદલ ચાર પ્રવાસીઓ પર કુલ 2 લાખ રૂપિયાનો દંડ ફટકારવામાં આવ્યો છે. સાથે જ તેમની ચાર ગાડીઓ પણ જપ્ત કરવામાં આવી હતી, જેને દંડ ભર્યા બાદ જ મુક્ત કરવામાં આવી હતી.
લદ્દાખમાં પ્રથમ વખત કડક દંડાત્મક કાર્યવાહી
દર વર્ષે હજારો પ્રવાસીઓ લદ્દાખની કુદરતી સુંદરતા, બરફાચ્છાદિત પર્વતો, પેંગોંગ તળાવ અને એડવેન્ચરનો આનંદ માણવા માટે પહોંચે છે. જોકે છેલ્લા કેટલાક સમયથી કેટલાક પ્રવાસીઓ દ્વારા સંરક્ષિત વિસ્તારોમાં ગેરકાયદેસર ઓફ-રોડિંગ, સ્ટંટબાજી અને વન્યજીવોને હેરાન કરવાની ઘટનાઓ સામે આવી રહી હતી. હવે લદ્દાખ પ્રશાસને આવી પ્રવૃત્તિઓ સામે કડક વલણ અપનાવતાં પ્રથમ વખત ચાર પ્રવાસીઓ સામે દંડાત્મક કાર્યવાહી કરી છે. દરેક પ્રવાસી પર 50 હજાર રૂપિયાનો દંડ ફટકારવામાં આવ્યો હતો, એટલે કુલ 2 લાખ રૂપિયાનો દંડ વસૂલવામાં આવ્યો છે.
ચાર ગાડીઓ જપ્ત, દંડ ભર્યા બાદ છોડવામાં આવી
મીડિયા અહેવાલો અનુસાર, છેલ્લા બે અઠવાડિયામાં આ ગેરકાયદેસર પ્રવૃત્તિમાં ઉપયોગમાં લેવાયેલી ચાર ગાડીઓને જપ્ત કરવામાં આવી હતી. આ વાહનો હિમાચલ પ્રદેશ, પંજાબ, ઉત્તર પ્રદેશ અને ચંડીગઢથી આવેલા પ્રવાસીઓના હોવાનું સામે આવ્યું છે. તમામ પ્રવાસીઓએ દંડ ભર્યા બાદ રવિવારે તેમની ગાડીઓ પરત મેળવી હતી. આ કાર્યવાહી અંગે સત્તાવાર રીતે પણ માહિતી જાહેર કરવામાં આવી છે.
વાયરલ વીડિયોથી ખુલ્યો સમગ્ર મામલો
આ કાર્યવાહી પાછળનું સૌથી મોટું કારણ સોશિયલ મીડિયા પર વાયરલ થયેલો એક વીડિયો હતો. વીડિયોમાં એક ટોયોટા ફોર્ચ્યુનર ચાંગથાંગ કોલ્ડ ડેઝર્ટ વાઇલ્ડલાઇફ સૅન્ક્ચુરી વિસ્તારમાં દુર્લભ તિબેટીયન ગઝેલ (તિબેટીયન ચિંકારા)નો પીછો કરતી જોવા મળી હતી. આ પ્રાણી લુપ્તપ્રાય શ્રેણીમાં આવે છે અને મુખ્યત્વે લદ્દાખના ચાંગથાંગ વિસ્તારમાં જ જોવા મળે છે. વન્યજીવ નિષ્ણાતોના જણાવ્યા અનુસાર, આવા પ્રાણીઓને વાહનો દ્વારા ડરાવવાથી તેમના સ્વાભાવિક વર્તન, પ્રજનન અને રહેઠાણ પર ગંભીર અસર પડી શકે છે.
શું છે ઓફ-રોડિંગ અને કેમ છે ગેરકાયદેસર?
ઓફ-રોડિંગ એટલે પક્કા રસ્તા છોડીને બરફ, પથ્થર, ઘાસના મેદાનો, નદીના પટ, જંગલના માર્ગો અથવા અન્ય કુદરતી વિસ્તારોમાં વાહન ચલાવવું. ઘણા એડવેન્ચર પ્રેમીઓ માટે આ રોમાંચક અનુભવ હોઈ શકે છે, પરંતુ સંરક્ષિત વન્યજીવ વિસ્તારો અને નાજુક પર્યાવરણ ધરાવતા પ્રદેશોમાં આવી પ્રવૃત્તિ કાયદેસર નથી. આવા વાહનોના કારણે જમીનની કુદરતી રચના બગડે છે, વનસ્પતિને નુકસાન થાય છે અને વન્યજીવોના રહેઠાણમાં ખલેલ પહોંચે છે.
લદ્દાખ પ્રશાસનનો સ્પષ્ટ સંદેશ
લદ્દાખ પ્રશાસનના પ્રવક્તાએ જણાવ્યું કે પર્યાવરણની દૃષ્ટિએ અત્યંત સંવેદનશીલ તળાવો, નદી-નાળા અને વન્યજીવ વિસ્તારોમાં ગેરકાયદેસર ઓફ-રોડિંગ સામે હવે સખત કાર્યવાહી શરૂ કરવામાં આવી છે. નિયમોનું ઉલ્લંઘન કરનાર સામે દંડ ઉપરાંત વાહન જપ્ત કરવાની કાર્યવાહી પણ કરવામાં આવશે.
આ દરમિયાન લદ્દાખના ઉપરાજ્યપાલે પણ પ્રવાસીઓ, એડવેન્ચર પ્રેમીઓ અને વાહન માલિકોને અપીલ કરી છે કે તેઓ સંરક્ષિત વન્યજીવ વિસ્તારોમાં પ્રવેશ ન કરે, લુપ્તપ્રાય પ્રજાતિઓને પરેશાન ન કરે અને લદ્દાખના નાજુક ઇકોસિસ્ટમને નુકસાન પહોંચાડે તેવી કોઈપણ પ્રવૃત્તિથી દૂર રહે. તેમણે ભારપૂર્વક જણાવ્યું કે લદ્દાખની કુદરતી સંપત્તિ અને જૈવ વૈવિધ્યનું સંરક્ષણ દરેકની જવાબદારી છે.
આ કાર્યવાહી લદ્દાખના ઇતિહાસમાં વન્યજીવ સંરક્ષણ કાયદા હેઠળ પ્રવાસીઓ સામે લેવાયેલ સૌથી કડક પગલાંમાંની એક માનવામાં આવી રહી છે. પ્રશાસનનું માનવું છે કે આ નિર્ણયથી ભવિષ્યમાં ગેરકાયદેસર ઓફ-રોડિંગ અને વન્યજીવોને નુકસાન પહોંચાડતી પ્રવૃત્તિઓ પર અસરકારક નિયંત્રણ મેળવી શકાશે અને પ્રવાસન સાથે પર્યાવરણ સંરક્ષણ વચ્ચે સંતુલન જાળવી શકાશે.
