IMD warning : દેશમાં મે મહિનો પૂરો થવામાં હવે ગણતરીના બે જ દિવસ બાકી રહ્યા છે. લોકો જેમ તેમ કરીને આ મહિનાની આકરી ગરમી સહન કરી ચૂક્યા છે અને આશા રાખી રહ્યા છે કે, જૂન મહિનો બેસતાં જ કાળઝાળ ગરમીમાંથી મુક્તિ મળશે. પરંતુ ભારતીય હવામાન વિભાગ (IMD) તરફથી જે ચિંતાજનક અહેવાલો સામે આવ્યા છે, તેણે ગરમીથી વહેલી રાહત મેળવવાની આશા પર પાણી ફેરવી દીધું છે. ચોમાસાની રાહ જોઈ રહેલા દેશના કરોડો લોકો અને ખેડૂતો માટે આગામી સમય ભારે મુશ્કેલીભર્યો સાબિત થઈ શકે છે કારણ કે, અસલી ગરમી તો હવે જૂન મહિનામાં પડવાની છે.
ચોમાસા અંગે નબળો સંકેત
ભારતીય હવામાન વિભાગ (IMD) ના જણાવ્યા અનુસાર જૂન 2026 માં દેશના મોટાભાગના વિસ્તારોમાં સામાન્ય કરતાં ઓછો વરસાદ થવાની સંભાવના છે. એટલું જ નહીં સમગ્ર દક્ષિણ-પશ્ચિમ ચોમાસાની સિઝન દરમિયાન પણ કુલ વરસાદ લોન્ગ પીરિયડ એવરેજ (LPA) ના માત્ર 90 ટકા સુધી જ મર્યાદિત રહેવાનું અનુમાન છે. આ સંકેતો સ્પષ્ટ કરે છે કે, ગરમી હજુ લાંબો સમય સુધી પીછો છોડશે નહીં અને દેશના અર્થતંત્રના મુખ્ય આધાર સમાન ચોમાસું આ વખતે નબળું સાબિત થઈ શકે છે.
દેશનું સૌથી ગરમ શહેર બન્યું મહારાષ્ટ્રનું બ્રહ્મપુરી: તાપમાન પહોંચ્યું 47 ડિગ્રીને પાર, હીટવેવથી અનેક રાજ્યોમાં હાલાકી
અલ નીનો અને આબોહવાનું સંકટ
હવામાન વિજ્ઞાનીઓના મતે પ્રશાંત મહાસાગરમાં સક્રિય થઈ રહેલી અલ નીનો (El Nino) ની સ્થિતિ આ નબળા ચોમાસા માટે મુખ્ય જવાબદાર પરિબળ છે. અલ નીનોની અસરને કારણે સમુદ્રી તાપમાનમાં વધારો થાય છે જેના પરિણામે ભારતમાં ચોમાસાની સિસ્ટમ નબળી પડી જાય છે. બીજી તરફ હિન્દ મહાસાગરનો ડાયપોલ (IOD) હાલમાં તટસ્થ સ્થિતિમાં છે જે ચોમાસાને ગતિ આપવા માટે પૂરતો સક્ષમ દેખાતો નથી. આ ભૌગોલિક ફેરફારોને કારણે જૂન મહિનામાં વરસાદની અછત સર્જાશે.
હીટવેવ અને આકરા તાપમાનનો એટેક
ચોમાસાની નબળી શરૂઆતની સાથે જ દેશના અનેક રાજ્યો અત્યારે પણ ભીષણ ગરમી અને લૂનો સામનો કરી રહ્યા છે. ગુજરાત, ઉત્તર પ્રદેશ, બિહાર, પંજાબ અને હરિયાણા જેવા રાજ્યોમાં તાપમાન સતત રેકોર્ડ તોડી રહ્યું છે. જૂન મહિનામાં આ સ્થિતિ વધુ વિકટ બનશે કારણ કે વરસાદની ખેંચની સાથે લૂના દિવસોની સંખ્યામાં મોટો વધારો થવાની સંભાવના છે. ઓડિશા, છત્તીસગઢ અને આંધ્ર પ્રદેશમાં પણ ગરમીનો પ્રકોપ યથાવત રહેશે.
આગામી 5 વર્ષ પૃથ્વી પર માનવ માટે સૌથી ખતરનાક!: ગ્લોબલ વોર્મિંગ પર UN નો ચોંકાવનારો ખુલાસો
કૃષિ અને ગ્રામીણ અર્થતંત્ર પર સંકટ
ઓછા વરસાદની સૌથી ગંભીર અસર દેશના કૃષિ ક્ષેત્ર પર પડવાની આશંકા છે. હવામાન વિભાગે Monsoon Core Zone એટલે કે મુખ્ય કૃષિ આધારિત વિસ્તારોમાં સરેરાશથી ઓછો વરસાદ થવાનો ખતરો વ્યક્ત કર્યો છે. જો જૂન અને જુલાઈના મહત્વના મહિનાઓમાં પૂરતો વરસાદ નહીં થાય તો ખરીફ પાક જેવા કે ડાંગર, કઠોળ અને તલના વાવેતર પર માઠી અસર થશે જેનાથી ખેડૂતોની આર્થિક ચિંતામાં મોટો વધારો થયો છે.
પાણીની અછત અને વીજળીનું સંકટ
દેશના અનેક રાજ્યોમાં જળાશયો અને ડેમોનું જળસ્તર ઉનાળાના કારણે પહેલાથી જ તળિયે પહોંચી ગયું છે. ચોમાસું મોડું પડતાં અથવા ઓછો વરસાદ થતાં પેયજળ એટલે કે પીવાના પાણીનું મોટું સંકટ ઊભું થઈ શકે છે. આ સિવાય જળસ્તર ઘટવાના કારણે હાઇડ્રો પાવર પ્રોજેક્ટ્સ (વીજળી ઉત્પાદન એકમો) માં ઉત્પાદન પ્રભાવિત થશે જે ઉનાળાની આકરી ગરમીમાં વીજળીની કટોકટી સર્જી શકે છે.
વહીવટી તંત્રને સાવચેતીની સલાહ
આગામી ગંભીર પરિસ્થિતિને ધ્યાનમાં રાખીને IMD એ તમામ રાજ્યોને અત્યારથી જ આગોતરી તૈયારીઓ મજબૂત કરવા માટે કડક આદેશ આપ્યા છે. હોસ્પિટલો, વીજળી વિભાગો અને જળ વિતરણ એજન્સીઓને સતત એલર્ટ મોડ પર રાખવામાં આવી છે. ખેડૂતોને પણ હવામાનની રોજબરોજની અપડેટ મેળવતા રહેવા અને ઓછા પાણીની જરૂરિયાતવાળા વૈકલ્પિક પાકો તરફ વળવા માટે કૃષિ વૈજ્ઞાનિકો દ્વારા સલાહ આપવામાં આવી રહી છે.
