દેશભરના કરોડો વાહનચાલકો માટે મહત્વપૂર્ણ સમાચાર સામે આવ્યા છે. કેન્દ્ર સરકાર હવે પેટ્રોલ પંપ પર ‘સુપરમાર્કેટ સ્ટાઇલ ચોઇસ’ મોડલ લાવવાની તૈયારીમાં છે, જેના હેઠળ ગ્રાહકો પોતાની કાર અથવા બાઈકની ક્ષમતા પ્રમાણે અલગ-અલગ Ethanol Blend વાળું પેટ્રોલ પસંદ કરી શકશે. સરકાર Oil Marketing Companies ને E20, E22, E25 અને E30 જેવા ફ્યુઅલ વેરિઅન્ટ માટે અલગ ડિસ્પેન્સિંગ સિસ્ટમ તૈયાર કરવાની સલાહ આપી રહી છે. આ પગલું ભારતને ક્રૂડ ઓઇલ આયાત પરની નિર્ભરતા ઘટાડવામાં અને પ્રદૂષણ ઘટાડવામાં મદદરૂપ બની શકે છે.
શું છે સરકારનો નવો પ્લાન?
માહિતી અનુસાર પેટ્રોલિયમ અને નેચરલ ગેસ મંત્રાલય ઝડપથી એવા નિયમો પર કામ કરી રહ્યું છે જેમાં દેશના પેટ્રોલ પંપો પર અલગ-અલગ Ethanol Blend વાળું પેટ્રોલ ઉપલબ્ધ કરાવવામાં આવશે. હાલ દેશમાં E20 પેટ્રોલનો ઉપયોગ શરૂ થઈ ચૂક્યો છે, એટલે કે પેટ્રોલમાં 20 ટકા સુધી Ethanol મિશ્રણ કરવામાં આવે છે.
હવે સરકાર આગામી વર્ષોમાં આ પ્રમાણ વધારીને E25 અને E30 સુધી લઈ જવા માંગે છે. એટલે કે ભવિષ્યમાં પેટ્રોલમાં 25 થી 30 ટકા સુધી Ethanol મિશ્રણ જોવા મળી શકે છે. આ માટે ગ્રાહકોને વિકલ્પ આપવામાં આવશે કે તેઓ પોતાની ગાડીના એન્જિન મુજબ કયું ફ્યુઅલ પસંદ કરવા માંગે છે.
આ મોડલને ‘સુપરમાર્કેટ સ્ટાઇલ ચોઇસ’ તરીકે જોવામાં આવી રહ્યું છે, જ્યાં જેમ ગ્રાહક પોતાની જરૂરિયાત પ્રમાણે વસ્તુ પસંદ કરે છે, તેવી જ રીતે હવે પેટ્રોલ પંપ પર પણ Fuel Blend પસંદ કરી શકાશે.
E20, E25 અને E30 શું છે?
Ethanol Blended Fuelમાં “E”નો અર્થ Ethanol અને તેની પાછળનો નંબર એ પેટ્રોલમાં ભળેલા Ethanolનું ટકા પ્રમાણ દર્શાવે છે.
ઉદાહરણ તરીકે:
E20 એટલે 20 ટકા Ethanol અને 80 ટકા પેટ્રોલ
E25 એટલે 25 ટકા Ethanol
E30 એટલે 30 ટકા Ethanol Blend
હાલમાં ભારત E20 પર કામ કરી રહ્યું છે, પરંતુ સરકાર હવે વધુ ઊંચા બ્લેન્ડિંગ ટાર્ગેટ તરફ આગળ વધી રહી છે.
સરકાર આ પગલું કેમ લઈ રહી છે?
ભારત વિશ્વના સૌથી મોટા ક્રૂડ ઓઇલ આયાતકાર દેશોમાં સામેલ છે. દેશને પોતાની ઊર્જાની જરૂરિયાત માટે મોટી માત્રામાં વિદેશથી કાચું તેલ ખરીદવું પડે છે. જેના કારણે દર વર્ષે અબજો ડોલરનો ખર્ચ થાય છે.
Ethanol Blend વધારવાથી પેટ્રોલમાં કાચા તેલનો ઉપયોગ ઘટશે અને દેશની આયાત પરની નિર્ભરતા ઓછી થશે. સરકારનું માનવું છે કે જો E25 અને E30 જેવા વિકલ્પો સફળ થાય તો આગામી વર્ષોમાં મોટા પાયે વિદેશી ચલણની બચત થઈ શકે છે. સરકાર 2027-28 સુધી Ethanol Blendને વધુ વધારવાનો રોડમૅપ તૈયાર કરી રહી છે.
ખેડૂતો અને શુગર મિલોને પણ થશે મોટો ફાયદો
Ethanol મુખ્યત્વે શેરડીના રસ, મકાઈ અને બગડેલા અનાજમાંથી બનાવવામાં આવે છે. એટલે તેની માંગ વધતા ખેડૂતોને સીધો ફાયદો થશે.
જો પેટ્રોલ પંપો પર Ethanol Blend ફ્યુઅલની માંગ વધશે તો સરકાર અને Oil Companies ને વધુ Ethanol ખરીદવું પડશે. જેના કારણે:
શેરડી ઉત્પાદક ખેડૂતોને સારો ભાવ મળશે
મકાઈ અને અનાજના ઉત્પાદકોને નવો બજાર મળશે
શુગર મિલો માટે વધારાની આવક ઊભી થશે
વિશેષજ્ઞો માને છે કે આ યોજના કૃષિ અને ઊર્જા ક્ષેત્રને જોડતી મોટી આર્થિક નીતિ બની શકે છે.
પ્રદૂષણ ઘટાડવામાં પણ મળશે મદદ
Ethanolનો સૌથી મોટો ફાયદો એ છે કે તે પરંપરાગત પેટ્રોલની સરખામણીએ ઓછું પ્રદૂષણ ફેલાવે છે. Ethanol Blend વાપરવાથી કાર્બન મોનોક્સાઇડ અને અન્ય હાનિકારક ગેસનું ઉત્સર્જન ઘટે છે.
સરકાર લાંબા સમયથી ગ્રીન એનર્જી અને ક્લીન ફ્યુઅલ તરફ આગળ વધી રહી છે. ઇલેક્ટ્રિક વાહનો સાથે Ethanol Fuelને પણ ભવિષ્યના વિકલ્પ તરીકે જોવામાં આવી રહ્યું છે.
જો મોટા પાયે E25 અને E30 ફ્યુઅલનો ઉપયોગ શરૂ થશે તો શહેરોમાં વાયુ પ્રદૂષણ ઘટાડવામાં મદદ મળી શકે છે.
ઓટોમોબાઇલ કંપનીઓ માટે પણ નવા નિયમો
સરકારે ઓટોમોબાઇલ કંપનીઓને પણ સૂચના આપી છે કે તેઓ હવે એવા એન્જિન વિકસાવે જે વધુ Ethanol Blend સહન કરી શકે.
હાલમાં ઘણી જૂની કાર અને બાઈક E20 સુધી માટે ડિઝાઇન કરવામાં આવી છે, પરંતુ ભવિષ્યમાં E25 અને E30 માટે ખાસ ટેક્નોલોજીની જરૂર પડી શકે છે.
તેના કારણે આગામી સમયમાં:
Flex Fuel Vehiclesની માંગ વધી શકે
નવી કારોમાં અપગ્રેડેડ એન્જિન આવશે
Fuel Compatibility મહત્વપૂર્ણ મુદ્દો બનશે
પેટ્રોલ પંપ પર શું બદલાશે?
નવી નીતિ લાગુ થયા બાદ પેટ્રોલ પંપ પર અલગ-અલગ Fuel Dispenser જોવા મળી શકે છે. ગ્રાહકોને સ્પષ્ટ રીતે બતાવવામાં આવશે કે કયું ફ્યુઅલ કેટલા ટકા Ethanol Blend ધરાવે છે.
માહિતી મુજબ:
દરેક પંપ પર અલગ લેબલિંગ કરાશે
ગ્રાહકોને Fuel Type વિશે માહિતી આપવામાં આવશે
Fuel Quality Monitoring સિસ્ટમ વિકસાવવામાં આવશે
આ ઉપરાંત સ્ટોરેજ ટેન્ક, ડિસ્પેન્સિંગ મશીન અને બ્લેન્ડિંગ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરમાં પણ મોટા રોકાણની જરૂર પડશે.
સામાન્ય વાહનચાલકો માટે શું રહેશે અસર?
આ નીતિ અમલમાં આવ્યા બાદ વાહનચાલકો માટે સૌથી મહત્વપૂર્ણ બાબત પોતાની ગાડીની Fuel Compatibility રહેશે. દરેક વાહન E25 અથવા E30 માટે યોગ્ય ન હોઈ શકે.
તેથી ભવિષ્યમાં:
કાર મેન્યુઅલ તપાસવું મહત્વપૂર્ણ બનશે
કંપનીઓ Fuel Compatibility સ્પષ્ટ જણાવશે
ગ્રાહકોને યોગ્ય Fuel પસંદ કરવું પડશે
જો ખોટો Blend વપરાશે તો એન્જિન પર અસર પડી શકે છે. તેથી સરકાર Fuel અંગે સ્પષ્ટ માર્ગદર્શિકા જાહેર કરી શકે છે.
