શું ખરેખર આરોગ્ય મંત્રીએ સિવિલ હોસ્પિટલોમાં રાખ્યા છે ગુપ્ત સૂત્રો? : ‘સિક્રેટ રિપોર્ટિંગ’ સિસ્ટમના ધડાકાથી હોસ્પિટલોમાં હડકંપ

Civil Hospital News: ગુજરાતની સરકારી આરોગ્ય સેવાઓ છેલ્લા ઘણા સમયથી વિવિધ સમસ્યાઓનો સામનો કરી રહી છે. ક્યાંક ડોક્ટરોની અછત છે, ક્યાંક ટેકનિશિયનનો અભાવ છે તો ક્યાંક મોંઘા મેડિકલ સાધનો ઉપયોગ વગર ધૂળ ખાતા જોવા મળે છે. દર્દીઓને સમયસર સારવાર ન મળવી, ટેસ્ટ માટે લાંબી લાઈનો, કેસ કઢાવવા માટે કલાકો સુધી રાહ જોવી અને હોસ્પિટલ સ્ટાફની અછત જેવી ફરિયાદો સામાન્ય બની ગઈ છે. સૂત્રોની માનીએ તો આવા સમયે દર્દીઓને પડતી હાલાકી રોકવા આરોગ્ય મંત્રી પ્રફુલ પાનસેરીયાએ એક સીક્રેટ રિપોર્ટિંગ સિસ્ટમ ઉભી કરી હોવાની વાત સામે આવી રહી છે. જેના દ્વારા તેમને બેઠાં-બેઠાં દરેક સિવિલ હોસ્પિટલની નાનામાં નાની અપડેટ મળી રહે. કારણકે, હવે ભાજપ પરર્ફોમન્સ માંગી રહ્યું છે તેથી દરેક મંત્રીઓ હવે કામે લાગ્યા છે.

"મડદાઘરમાં જે જોયું એ સૌથી મોટો પુરાવો હતો": અમદાવાદ પ્લેન ક્રેશ પર પ્રત્યક્ષદર્શીનો પાયલટ સભરવાલ અંગે ચોંકાવનારો ખુલાસો

હોસ્પિટલોમાં રાખવામાં આવ્યા ‘ગુપ્ત સૂત્રો’

માહિતી મુજબ આરોગ્ય મંત્રીએ સિવિલ અને અન્ય સરકારી હોસ્પિટલોમાં એવા લોકો અથવા સૂત્રો ગોઠવ્યા છે, જે દર્દીઓ અને તેમના સગાંઓને થતી મુશ્કેલીઓ વિશે સીધી માહિતી પહોંચાડશે. દર્દીઓને સમયસર સારવાર મળે છે કે નહીં, સ્ટાફનું વર્તન કેવું છે, દવાઓ ઉપલબ્ધ છે કે નહીં, સફાઈની સ્થિતિ કેવી છે અને કઈ જગ્યાએ સુધારાની જરૂર છે – તે બાબતોની ગુપ્ત રીતે જાણકારી એકત્રિત કરવામાં આવી રહી છે. સરકારનો હેતુ એવો જણાય છે કે કાગળ ઉપર બધું ઠીક દેખાડવાના બદલે હોસ્પિટલોના વાસ્તવિક દૃશ્ય સુધી સીધી પહોંચ બનાવવી. ઘણીવાર અધિકારીઓની મુલાકાત વખતે તાત્કાલિક વ્યવસ્થા ગોઠવાઈ જાય છે, પરંતુ સામાન્ય દિવસોમાં દર્દીઓને કેવી મુશ્કેલીઓનો સામનો કરવો પડે છે તે હકીકત બહાર આવતી નથી. આવી સ્થિતિમાં “ગુપ્ત સૂત્રો” દ્વારા મળતી માહિતી આરોગ્ય વિભાગ માટે મહત્વપૂર્ણ સાબિત થઈ શકે છે.

સુરતમાં ભાજપ યુવા મોરચાના વોર્ડ ઉપપ્રમુખની હત્યા: ધોળા દિવસે તીક્ષ્ણ હથિયારના ઘા ઝીંક્યા

માત્ર ગુપ્તચરોથી સમસ્યા ઉકેલાશે?

આ પહેલને લઈને ચર્ચા એટલા માટે પણ થઈ રહી છે કે આરોગ્ય વિભાગની મૂળ સમસ્યાઓ હજુ યથાવત છે. રાજ્યની અનેક સરકારી હોસ્પિટલોમાં નિષ્ણાત ડોક્ટરોની ખાલી જગ્યાઓ છે. ગ્રામ્ય આરોગ્ય કેન્દ્રોમાં ટેકનિકલ સ્ટાફ મળતો નથી. કરોડો રૂપિયાના સાધનો હોવા છતાં તેને ચલાવવા માટે માનવબળ નથી. કેટલીક હોસ્પિટલોમાં MRI, CT Scan કે અન્ય મશીનો પડ્યા હોય છતાં દર્દીઓને ખાનગી હોસ્પિટલોમાં જવું પડે છે. એટલે સવાલ એ થાય છે કે માત્ર ગુપ્ત માહિતી એકત્રિત કરવાથી સ્થિતિમાં કેટલો ફેરફાર આવશે? જો મળેલી ફરિયાદો ઉપર ઝડપી અને કડક કાર્યવાહી થશે તો જ આ સિસ્ટમ અસરકારક બની શકે.

દર્દીઓ માટે સીધી ફરિયાદ વ્યવસ્થા જરૂરી

લેખમાં ઉલ્લેખ કરાયેલી એક મહત્વની વાત એ છે કે સરકારને માત્ર ગુપ્ત સૂત્રો પર નિર્ભર રહેવાને બદલે સીધી જનસહભાગિતાવાળી ફરિયાદ વ્યવસ્થા ઉભી કરવી જોઈએ.

દરેક સરકારી હોસ્પિટલમાં:

ફરિયાદ અને સૂચન પેટી,

હેલ્પલાઈન નંબર,

વોટ્સઅપ ફરિયાદ સેવા,

QR કોડ આધારિત ફીડબેક સિસ્ટમ

જવી વ્યવસ્થાઓ અમલમાં મૂકી શકાય. આજના ડિજિટલ યુગમાં સામાન્ય માણસ સરળતાથી ફોટો, વીડિયો અથવા મેસેજ દ્વારા પોતાની સમસ્યા સરકાર સુધી પહોંચાડી શકે છે.

અગાઉ પણ આવી પહેલ થઈ હતી

ગુજરાતમાં અગાઉ માર્ગ અને મકાન વિભાગે ચોમાસામાં રસ્તાના ખાડાઓના ફોટા મોકલવા માટે વોટ્સઅપ નંબર જાહેર કર્યો હતો. શરૂઆતમાં લોકોને તેનો સારો પ્રતિસાદ મળ્યો હતો, પરંતુ ફરિયાદોની સંખ્યા વધી જતા તે વ્યવસ્થા ધીમે ધીમે બંધ થઈ ગઈ હતી.

આ અનુભવથી સરકારે શીખવાની જરૂર છે કે માત્ર પ્લેટફોર્મ શરૂ કરવાથી કામ પૂરું થતું નથી. ફરિયાદોનો ઝડપી નિકાલ અને જવાબદારી નક્કી કરવી એટલી જ જરૂરી છે.

પારદર્શકતા અને જવાબદારી વધારવાની જરૂર

સરકારી હોસ્પિટલોમાં લોકોની સૌથી મોટી ફરિયાદ જવાબદારીના અભાવની રહે છે. દર્દીઓ ઘણીવાર કાઉન્ટરથી કાઉન્ટર ધક્કા ખાતા રહે છે. જો ગુપ્ત રિપોર્ટિંગ સિસ્ટમ દ્વારા આવા મુદ્દાઓ સીધા મંત્રી સુધી પહોંચશે તો સ્થાનિક અધિકારીઓ ઉપર દબાણ વધી શકે છે.

પરંતુ સાથે સાથે આ પણ જરૂરી છે કે:

હોસ્પિટલોમાં સ્ટાફ ભરતી ઝડપી થાય,

મેડિકલ સાધનોનો ઉપયોગ વધે,

દર્દી કેન્દ્રિત વ્યવસ્થા ઉભી થાય,

અને જવાબદાર અધિકારીઓ સામે કાર્યવાહી થાય.

શું બદલાશે?

આરોગ્ય મંત્રીની આ પહેલ રાજ્યની આરોગ્ય સેવાઓમાં સુધારાની દિશામાં એક નવો પ્રયોગ કહી શકાય. પરંતુ તેની સફળતા એ ઉપર નિર્ભર રહેશે કે મળતી માહિતીનો ઉપયોગ કેટલો ગંભીરતાથી થાય છે.

જો આ માત્ર દેખાવ પૂરતી વ્યવસ્થા બની રહેશે તો દર્દીઓની મુશ્કેલીઓ યથાવત રહેશે. પરંતુ જો ફરિયાદો પર તરત કાર્યવાહી, જવાબદારી નક્કી કરવી અને પારદર્શક સિસ્ટમ ઉભી કરવામાં આવશે તો સરકારી હોસ્પિટલોમાં લોકોનો વિશ્વાસ ફરી મજબૂત થઈ શકે છે.