વિશ્વભરના દેશો બ્રાઝિલના બેલેમ શહેરમાં યોજાનારી COP30 આબોહવા પરિષદ માટે તૈયારીઓ કરી રહ્યા છે, ત્યારે એક નવો વૈજ્ઞાનિક અહેવાલ પૃથ્વી માટે ગંભીર ચેતવણી લઈને આવ્યો છે. રિપોર્ટ મુજબ 2025માં ફોસિલ ઇંધણમાંથી થતું CO2 ઉત્સર્જન અત્યાર સુધીના સર્વોચ્ચ સ્તરે પહોંચશે, અને પેરિસ કરારમાં નક્કી કરાયેલ 1.5°C ગરમીની મર્યાદા હવે હકીકતમાં લગભગ અપ્રાપ્ય બની ગઈ છે.
1.5°C લક્ષ્ય શું છે
આબોહવા પરિવર્તન અટકાવવા માટે પેરિસ કરારમાં વિશ્વના દેશોએ સંકલ્પ કર્યો હતો કે વૈશ્વિક સરેરાશ તાપમાનને પૂર્વ-ઔદ્યોગિક સ્તર કરતાં વધુમાં વધુ 1.5°C સુધી જ વધવા દેવું. આ મર્યાદા લાંઘવાથી દૂષ્કાળ, અતિકુંઠિત ગરમી, પૂર અને વાવાઝોડાં જેવા હવામાન પ્રહારોની સંભાવના ઘણો વધી જાય છે.
નવો અહેવાલ શું કહે છે
વાર્ષિક Global Carbon Budget Report માનવસર્જિત CO2 ઉત્સર્જનનો આંકડો રજૂ કરે છે. આ ઉત્સર્જનમાં ફોસિલ ફ્યુઅલ બળતણ, સિમેન્ટ ઉત્પાદન અને વનવિનાશ જેવી પ્રવૃત્તિઓનો સમાવેશ થાય છે.
આ વર્ષે કરવામાં આવેલા વિશ્લેષણમાં જાણવા મળ્યું છે કે
2025માં CO2 ઉત્સર્જન 2024 કરતાં 1.1% વધુ રહેશે
કુલ ઉત્સર્જનનો આંકડો 38.1 billion tonnes CO2 સુધી પહોંચી શકે
નવીનીકરણીય ઊર્જાની વૃદ્ધિ છતાં ઊર્જા માંગ વધુ ઝડપથી વધી રહી છે
સંશોધનનું નેતૃત્વ કરનાર યુનિવર્સિટી ઓફ એક્સેટર ના પીئر ફ્રિડલિંગસ્ટેઇનએ જણાવ્યું કે 1.5°C લક્ષ્ય હાંસલ કરવા માટે માત્ર 170 billion tonnes CO2 નું જ બજેટ બચ્યું છે, જે વૈશ્વિક ઉત્સર્જનના હિસાબે માત્ર ચાર વર્ષ જેટલું છે.
તેમણે કહ્યુ કે “આ દરે ગ્લોબલ વોર્મિંગને 1.5°Cની લાલ રેખા નીચે રાખવાની શક્યતા હવે લગભગ નામાત્ર છે.”
શા માટે સ્થિતિ ચિંતાજનક?
નવી ટેકનોલોજી અને રિન્યુએબલ ઊર્જાનો વ્યાપ વધ્યો છે, છતાં
તેલ, ગેસ અને કોલસાનું ઉપયોગ હજુ ઘટાડાયો નથી
નવીનીકરણીય સ્ત્રોતો કુલ ઊર્જા માંગ પૂરવામાં અસમર્થ છે
વનવિનાશ અને જમીન ઉપયોગ બદલાવથી વધારાના ઉત્સર્જન વધી રહ્યા છે
COP30 સમિટનું મહત્વ હવેથી વધુ
આ ચેતવણી એવા સમયે આવી છે જ્યારે વિશ્વ COP30માં ભાવિ નીતિ ઘડતર માટે મળે છે. પર્યાવરણ નિષ્ણાતો હવે કહે છે કે:
પરિસ્થિતિ બદલવા માટે તરત અને તીવ્ર પગલાં લેવાની જરૂર છે
માત્ર રિન્યુએબલ ઊર્જા નહીં, પરંતુ ફોસિલ ફ્યુઅલ વપરાશમાં સીધો ઘટાડો જરૂરી
ડેવલપિંગ દેશોને નાણાકીય અને તકનીકી સહાય વિના આ લક્ષ્ય શક્ય નહીં
