અમરેલી અને ગીર વિસ્તારમાં સિંહોમાં ચેપી રોગના સંભવિત લક્ષણો સામે આવતા વન વિભાગ સતર્ક; જસાધાર એનિમલ કેર સેન્ટરમાં સતત મોનિટરિંગ શરૂ. ગીર અને અમરેલી પંથકમાં એશિયાટિક સિંહોના શંકાસ્પદ મોતની ઘટનાઓને પગલે વન્યજીવ સંરક્ષણ તંત્રમાં ચિંતા વ્યાપી છે. છેલ્લા કેટલાક દિવસોમાં નોંધાયેલા સિંહોના મૃત્યુ પાછળ કોઈ ચેપી રોગ જવાબદાર હોવાની આશંકા વ્યક્ત કરવામાં આવી રહી છે. ખાસ કરીને સિંહોમાં કેનાઇન ડિસ્ટેમ્પર વાયરસ (CDV) જેવા લક્ષણો જોવા મળ્યાની પ્રાથમિક માહિતી બાદ મામલો રાજ્યની સીમા પાર કરીને કેન્દ્ર સરકાર સુધી પહોંચ્યો છે.
ગીરના સિંહો પર હવાથી ફેલનાર જીવલેણ રોગનું સંકટ?: ચોપર અને ટ્રેકર્સ દ્વારા સિંહોની 24 કલાક નિગરાણી, જાણો શું છે CDV અને બેબેસિયા વાયરસ
પરિસ્થિતિની ગંભીરતાને ધ્યાનમાં રાખીને રાજ્ય અને કેન્દ્ર સ્તરે વન્યજીવ નિષ્ણાતો સક્રિય બન્યા છે. અમરેલી જિલ્લાના જસાધાર રેન્જમાં સૌથી વધુ સિંહોના મોત નોંધાયા હોવાના અહેવાલો વચ્ચે વન વિભાગે તાત્કાલિક બચાવ અને દેખરેખના પગલાં ઝડપી બનાવ્યા છે. સિંહોની તબિયત, તેમની હિલચાલ અને અન્ય સંભવિત સંક્રમિત પ્રાણીઓ પર સતત નજર રાખવામાં આવી રહી છે.
જસાધાર બન્યું ચિંતાનું કેન્દ્ર
ગીર પૂર્વ વિભાગ હેઠળ આવતું જસાધાર વિસ્તાર હાલ સમગ્ર ઓપરેશનનું કેન્દ્રબિંદુ બન્યું છે. અહીં સિંહોના સ્વાસ્થ્ય પર વિશેષ નજર રાખવા માટે જસાધાર એનિમલ કેર સેન્ટરમાં સઘન મોનિટરિંગ શરૂ કરવામાં આવ્યું છે. વન વિભાગના અધિકારીઓ, પશુચિકિત્સકો અને ટેક્નિકલ સ્ટાફની ટીમો સતત ફરજ પર તૈનાત રાખવામાં આવી છે. જામનગર સ્થિત વન્યજીવ બચાવ અને સારવાર ક્ષેત્રે કાર્યરત 'વનતારા'ના નિષ્ણાતોની વિશેષ ટીમને પણ જસાધાર મોકલવામાં આવી છે. આ ટીમ સિંહોના આરોગ્યની તપાસ, નમૂનાઓનું વિશ્લેષણ અને સંભવિત રોગચાળાના સ્ત્રોત અંગે માર્ગદર્શન આપશે. સાથે જ કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા પણ નિષ્ણાતોની એક અલગ ટીમ જસાધારની મુલાકાત લે તેવી માહિતી સામે આવી છે.
ગીરમાં બાળસિંહોના શંકાસ્પદ મોત બાદ વન વિભાગ એલર્ટ: 'ડીટીકિંગ' કામગીરી યુદ્ધના ધોરણે શરૂ
CDVને લઈને ફરી ઉઠ્યા પ્રશ્નો
વન્યજીવ વર્તુળોમાં CDV એટલે કે કેનાઇન ડિસ્ટેમ્પર વાયરસનું નામ ફરી ચર્ચામાં આવ્યું છે. વર્ષ 2018માં ગીર વિસ્તારમાં આ વાયરસના કારણે અનેક સિંહોના મોત થયા હતા, જેના કારણે રાજ્ય અને રાષ્ટ્રીય સ્તરે ચિંતા સર્જાઈ હતી. તે સમયે મોટા પાયે મોનિટરિંગ, સારવાર અને સ્થળાંતર જેવા પગલાં લેવામાં આવ્યા હતા. હાલની સ્થિતિમાં સત્તાવાર રીતે કોઈ ચોક્કસ રોગની પુષ્ટિ કરવામાં આવી નથી. જોકે કેટલાક સિંહોમાં જોવા મળેલા લક્ષણોને આધારે ચેપી રોગની શક્યતા નકારી શકાય તેમ નથી. આથી પ્રાથમિક તપાસના નમૂનાઓ લેબોરેટરીમાં મોકલવામાં આવ્યા હોવાનું જાણવા મળે છે. અંતિમ અહેવાલ બાદ જ મોતનું ચોક્કસ કારણ સ્પષ્ટ થઈ શકશે.
ગીરના સિંહો રાષ્ટ્રીય સંપત્તિ
વિશ્વમાં માત્ર ગુજરાતના ગીર અને આસપાસના વિસ્તારોમાં જ એશિયાટિક સિંહોની કુદરતી વસતી જોવા મળે છે. છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં સંરક્ષણના સફળ પ્રયાસોને કારણે સિંહોની સંખ્યા સતત વધી રહી છે અને તેઓ ગીરની બહાર અમરેલી, ભાવનગર, જુનાગઢ સહિતના વિસ્તારોમાં પણ વસવાટ કરી રહ્યા છે. આવા સમયે કોઈપણ પ્રકારના રોગચાળાની શક્યતા સમગ્ર સંરક્ષણ વ્યવસ્થાને પડકારરૂપ બની શકે છે. નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે વહેલી તકે રોગની ઓળખ, સંક્રમિત પ્રાણીઓનું મોનિટરિંગ અને વૈજ્ઞાનિક વ્યવસ્થાપન દ્વારા નુકસાનને નિયંત્રિત કરી શકાય છે.
ગીરના સિંહો પર રોગચાળાનું સંકટ: વનવિભાગનું હાઈએલર્ટ, 20થી વધુ સિંહ પર સતત નજર
આગામી દિવસો મહત્વપૂર્ણ
હાલ વન વિભાગ દ્વારા સમગ્ર પરિસ્થિતિ પર નજીકથી નજર રાખવામાં આવી રહી છે. જસાધાર સહિત સંવેદનશીલ વિસ્તારોમાં પેટ્રોલિંગ વધારવામાં આવ્યું છે અને સિંહોના વર્તન તથા આરોગ્ય સંબંધિત માહિતીનું દૈનિક મૂલ્યાંકન થઈ રહ્યું છે. કેન્દ્ર અને રાજ્ય સરકારના સંકલન સાથે નિષ્ણાતોની ટીમો દ્વારા તપાસ આગળ વધી રહી છે. સિંહોના મોત પાછળનું વાસ્તવિક કારણ શું છે તે લેબોરેટરી રિપોર્ટ અને નિષ્ણાતોના અંતિમ અભિપ્રાય બાદ જ સ્પષ્ટ થશે. જોકે હાલની સ્થિતિએ ગીરના સિંહોના સ્વાસ્થ્ય અને સુરક્ષાને લઈને તંત્ર સંપૂર્ણ સતર્ક બન્યું છે અને આગામી કેટલાક દિવસો આ મામલે અત્યંત મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવી રહ્યા છે.
