અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે તેમના ટેરિફ બોમ્બથી વૈશ્વિક અર્થતંત્રમાં હલચલ મચાવી છે. અનેક દેશોની જેમ ભારત પણ તેની અસરથી બચી રહ્યું નથી. પરંતુ એક સ્વાગતજનક નિર્ણય હેઠળ ટ્રમ્પ વહીવટીતંત્રે જેનેરિક દવાઓ પર ટેરિફ લાદવાની યોજના હાલ માટે મુલતવી રાખી છે. આ પગલું ભારતીય ફાર્માસ્યુટિકલ ઉદ્યોગ માટે મોટી રાહતરૂપ સાબિત થયું છે, કારણ કે અમેરિકામાં વપરાતી મોટાભાગની સસ્તી દવાઓ ભારતમાંથી નિકાસ કરવામાં આવે છે. જો ટેરિફ લાગુ કરવામાં આવ્યો હોત, તો આ દવાઓ વધુ મોંઘી બની જઈ તેમની માંગમાં ઘટાડો થવાની સંભાવના હતી.
ભારત એ ‘વિશ્વની ફાર્મસી’
મેડિકલ ડેટા એનાલિટિક્સ કંપની IQVIAના અહેવાલ મુજબ, અમેરિકામાં વપરાતી આશરે 47 ટકા જેનેરિક દવાઓ ભારતમાંથી આવે છે. ભારતનો ફાર્માસ્યુટિકલ ઉદ્યોગ એટલો પ્રબળ છે કે તેને ઘણીવાર “વિશ્વની ફાર્મસી” તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. ડાયાબિટીસ, બ્લડ પ્રેશર, કોલેસ્ટ્રોલ અને એન્ટિબાયોટિક્સ જેવી જીવનરક્ષક દવાઓ ભારતીય કંપનીઓ પાસેથી મોટી માત્રામાં આયાત કરવામાં આવે છે. આ દવાઓની કિંમત અમેરિકામાં સ્થાનિક રીતે ઉત્પાદિત દવાઓ કરતાં ઘણી ઓછી હોવાથી, અમેરિકન નાગરિકોને આર્થિક રાહત મળે છે.
યુ-ટર્ન કેમ લેવામાં આવ્યો?
‘ધ વોલ સ્ટ્રીટ જર્નલ’ના અહેવાલ મુજબ, ટ્રમ્પ વહિવટીતંત્રે જેનેરિક દવાઓ પર ટેરિફ લાદવાની સંભાવનાની તપાસ શરૂ કરી હતી. આ તપાસમાં ફક્ત તૈયાર દવાઓ જ નહીં, પરંતુ તેમના ઉત્પાદનમાં વપરાતા કાચા માલ (API)નો પણ સમાવેશ હતો. જોકે તપાસ બાદ વાણિજ્ય વિભાગે આ યોજના પર પુનર્વિચાર કરવાની ભલામણ કરી. અનેક નિષ્ણાતોએ ચેતવણી આપી હતી કે જો આવા ટેરિફ લાદવામાં આવશે, તો અમેરિકામાં દવાઓના ભાવમાં વધારો થશે અને બજારમાં અછત ઊભી થઈ શકે છે.
એક જૂથનું માનવું હતું કે વિદેશી દવાઓ પર ઊંચા ટેરિફ લાદવાથી સ્થાનિક ઉત્પાદનને પ્રોત્સાહન મળશે અને રોજગાર વધશે, જ્યારે બીજા જૂથનું માનવું હતું કે આવું પગલું સામાન્ય અમેરિકન દર્દીઓ માટે નુકસાનકારક સાબિત થશે. અંતે વહીવટીતંત્રે આ યોજના મુલતવી રાખવાનો નિર્ણય લીધો.
ટેરિફ યુદ્ધ અને વૈશ્વિક અસર
ટ્રમ્પની ટેરિફ નીતિ તાજેતરના મહિનાઓમાં વૈશ્વિક અર્થતંત્ર માટે ચર્ચાનો વિષય બની છે. ચીન સામે લાદવામાં આવેલા આયાત ટેરિફ બાદ ચીને અમેરિકન કૃષિ ઉત્પાદનોની ખરીદી બંધ કરી દીધી હતી, જેના કારણે અમેરિકન ખેડૂતોને મોટો ફટકો પડ્યો હતો. જો ભારતની જેનેરિક દવાઓ પર ટેરિફ લાગુ કરવામાં આવ્યો હોત, તો તેની અસર અમેરિકાની આરોગ્યસંભાળ પ્રણાલી પર ગંભીર રીતે પડી શકી હોત. ભારતની સસ્તી અને વિશ્વસનીય દવાઓ વિના, અમેરિકન દર્દીઓ માટે સારવાર વધુ ખર્ચાળ બની જાય એવી સ્થિતિ સર્જાઈ શકી હોત.
ભારતીય ફાર્મા ઉદ્યોગની ભૂમિકા
ભારતનું ફાર્માસ્યુટિકલ ક્ષેત્ર વૈશ્વિક સ્તરે જેનેરિક દવાઓના ઉત્પાદનમાં અગ્રણી સ્થાન ધરાવે છે. ભારતીય કંપનીઓ માત્ર યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ જ નહીં, પરંતુ યુરોપ, આફ્રિકા અને એશિયાના દેશોમાં પણ ઉચ્ચ ગુણવત્તાવાળી અને સસ્તી દવાઓની નિકાસ કરે છે. યુએસ બજાર ભારત માટે સૌથી મોટું નિકાસ સ્થળ છે, જ્યાં દર વર્ષે અબજો ડોલરની દવાઓનું પરિવહન થાય છે.
તેથી, ટ્રમ્પ વહીવટીતંત્ર દ્વારા જેનેરિક દવાઓ પર ટેરિફ લાદવાની યોજના મુલતવી રાખવાનો નિર્ણય ભારતીય કંપનીઓ અને વૈશ્વિક આરોગ્યસંભાળ ક્ષેત્ર બંને માટે આવકારદાયક અને રાહતરૂપ સાબિત થયો છે.
