અત્યારે આખું વિશ્વ અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચેના તણાવ અને સંભવિત યુદ્ધના ભય નીચે જીવી રહ્યું છે. જ્યારે તમામ દેશો તેલના ભાવ અને સુરક્ષાની ચિંતા કરી રહ્યા છે, ત્યારે ચીને ખૂબ જ ચતુરાઈથી એક અલગ રમત શરૂ કરી છે. ચીન અત્યારે ગુપ્ત રીતે વિશ્વના બજારમાંથી અનાજ અને ખાતરની મોટાપાયે સંગ્રહખોરી કરી રહ્યું છે. આ કોઈ સામાન્ય સ્ટોક નથી, પણ એક એવી વ્યુહરચના છે જે આવનારા સમયમાં ભારત સહિતના અનેક દેશોની આર્થિક કમર તોડી શકે છે. વર્લ્ડ બેન્કના પૂર્વ પ્રમુખ ડેવિડ માલપાસે આ બાબતે વિશ્વને જાગૃત કરતાં ચીનના આ 'સાઈલન્ટ એટેક' વિશે ખુલાસો કર્યો છે.
ચીનની ગુપ્ત સંગ્રહખોરીનું રહસ્ય
ડેવિડ માલપાસે એક ઇન્ટરવ્યૂમાં ચોંકાવનારી વિગતો આપી છે કે, ચીન અત્યારે દુનિયાનો સૌથી મોટો અનાજ અને ખાતરનો ભંડાર ઉભો કરી રહ્યું છે. જ્યારે ઈરાન-અમેરિકા સંઘર્ષને કારણે સપ્લાય ચેઈન ખોરવાઈ છે, ત્યારે ચીને તેની નિકાસ બંધ કરી દીધી છે અને આયાત વધારી દીધી છે. બેઇજિંગમાં ટ્રમ્પ અને શી જિનપિંગની મુલાકાત પહેલા આ સમાચાર આવવા તે સૂચવે છે કે, ચીન આ મુદ્દાને એક હથિયાર તરીકે વાપરવા માંગે છે. જો ચીન આ જમાખોરી ચાલુ રાખશે, તો વૈશ્વિક સ્તરે અનાજની ભારે અછત સર્જાઈ શકે છે.
ભારત પર ખાતરના ભાવનો ફટકો
ભારત એક કૃષિપ્રધાન દેશ છે અને આપણા ખેડૂતો માટે ખાતર સૌથી મહત્વનું પાસું છે. ચીનના આ નિર્ણયની સૌથી ગંભીર અસર અહીં જોવા મળી રહી છે. ચીને માર્ચ મહિનાથી જ યુરિયા અને અન્ય ખાતરની નિકાસ પર પ્રતિબંધ લાદી દીધો છે. પરિણામે, ભારત જે યુરિયા અગાઉ 512 ડૉલર પ્રતિ ટન આયાત કરતું હતું, તેનો ભાવ અત્યારે વધીને 959 ડૉલર પ્રતિ ટન પર પહોંચી ગયો છે. ખાતરના ભાવમાં સીધો બમણો વધારો ભારત સરકારના બજેટ અને ખેડૂતોના ખિસ્સા પર સીધો પ્રહાર છે.
ખેતી મોંઘી અને મોંઘવારીમાં વધારો
જ્યારે ખાતરના ભાવ આટલી હદે વધે છે, ત્યારે ખેતીનો કુલ ખર્ચ પણ વધી જાય છે. ભારત સરકારે કાં તો ખેડૂતોને અપાતી સબસિડી વધારવી પડશે અથવા ખેડૂતોએ મોંઘા ભાવે ખાતર ખરીદવું પડશે. આ બંને સ્થિતિમાં અંતે તો નુકસાન સામાન્ય જનતાને જ થશે. ખેતી મોંઘી થવાથી અનાજ, કઠોળ અને શાકભાજીના ભાવમાં તોતિંગ વધારો થશે. ભારત પહેલેથી જ મોંઘા ક્રૂડ ઓઇલના કારણે પરેશાન છે, ત્યારે હવે ખાતરની અછત મોંઘવારીની આગમાં ઘી હોમવાનું કામ કરશે.
LNG ટેન્કર પહોંચ્યા પાકિસ્તાન: ઈરાને કેમ આપ્યો હોર્મુઝમાંથી ખાસ પ્રવેશ
ચીનની ડબલ ગેમ અને વ્યુહરચના
નિષ્ણાતો માને છે કે, ચીનનું આ પગલું માત્ર આત્મરક્ષણ માટે નથી. ઈરાન યુદ્ધના કારણે 'સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝ' જેવો મહત્વનો દરિયાઈ માર્ગ જો લાંબો સમય બંધ રહે, તો ચીનને ડર છે કે તેના દેશમાં ભૂખમરો આવી શકે છે. પરંતુ તેની સાથે જ ચીન 'ફૂડ પોલિટિક્સ' રમી રહ્યું છે. જ્યારે દુનિયામાં અનાજ માટે હાહાકાર મચશે, ત્યારે ચીન પોતાના ભંડારનો ઉપયોગ કરીને ગરીબ અને વિકાસશીલ દેશોને પોતાની શરતો પર નચાવી શકે છે અને આર્થિક રીતે મોટો નફો પણ કમાઈ શકે છે.
જો 1 કરોડ લોકો અઠવાડિયામાં 3 દિવસ ઘરેથી કામ કરે: તો દેશના ₹70,000 કરોડ બચશે! જાણો PM મોદીની 'વર્ક ફ્રોમ હોમ' અપીલ પાછળ છે મોટું આર્થિક ગણિત
ભવિષ્યનું સંકટ અને વૈશ્વિક દબાણ
હાલની સ્થિતિમાં યુદ્ધ શાંત થવાના કોઈ એંધાણ નથી. આ સંઘર્ષ લાંબો ખેંચાશે તો ચીનની સંગ્રહખોરી ભારત જેવા દેશો માટે નાણાકીય કટોકટી ઉભી કરી શકે છે. હવે બધી જ આશા ટ્રમ્પ અને શી જિનપિંગની મુલાકાત પર છે. જો આંતરરાષ્ટ્રીય દબાણ હેઠળ ચીન પોતાની નિકાસબંધી હટાવે અને બજારમાં સ્ટોક ખુલ્લો કરે, તો જ ભારતના ખેડૂતો અને સામાન્ય જનતાને ભાવવધારામાંથી મુક્તિ મળી શકે છે. ત્યાં સુધી ભારતે પોતાના આંતરિક સ્ત્રોતો અને વિકલ્પો પર વિચાર કરવો અનિવાર્ય બન્યું છે.
