Work From Home Benefits: વૈશ્વિક સ્તરે તેલના વધતા ભાવ અને ઈરાન-ઈઝરાયેલ યુદ્ધ જેવી સ્થિતિ વચ્ચે પ્રધાનમંત્રી નરેન્દ્ર મોદીએ દેશની ઊર્જા સુરક્ષાને લઈને એક મોટો મંત્ર આપ્યો છે. પીએમ મોદીએ બળતણ અને વિદેશી હૂંડિયામણ બચાવવા માટે 'Work From Home' (WFH) વ્યવસ્થાને ફરીથી મોટા પાયે અપનાવવાની અપીલ કરી છે. જો દેશની કંપનીઓ આ અપીલ પર અમલ કરે અને માત્ર 1 કરોડ કર્મચારીઓ અઠવાડિયામાં ત્રણ દિવસ ઘરેથી કામ કરે, તો ભારત વાર્ષિક આશરે ₹70,000 કરોડની માતબર રકમ બચાવી શકે છે, જે અનેક રાજ્યોના કુલ બજેટ કરતા પણ વધુ છે.
ભારત તેની ક્રૂડ ઓઇલની જરૂરિયાતના લગભગ 85 ટકા વિદેશથી આયાત કરે છે, જે તેને વિશ્વનો ત્રીજો સૌથી મોટો તેલ આયાતકાર દેશ બનાવે છે. પશ્ચિમ એશિયામાં વધતો તણાવ અને આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ક્રૂડના ભાવમાં ઉછાળો સીધી રીતે ભારતના અર્થતંત્ર, મોંઘવારી અને સામાન્ય માણસના ખિસ્સા પર અસર કરે છે. આ પૃષ્ઠભૂમિમાં, પીએમ મોદીએ રાષ્ટ્રજોગ સંબોધનમાં ઉર્જા બચતને રાષ્ટ્રીય વ્યૂહરચનાનો ભાગ ગણાવી છે. તેમણે કોવિડ-19 સમયના મોડેલને યાદ કરતા કંપનીઓને વિનંતી કરી છે કે જ્યાં શક્ય હોય ત્યાં હાઇબ્રિડ અથવા રિમોટ વર્કિંગ પદ્ધતિને પ્રોત્સાહન આપવામાં આવે. આ અપીલ માત્ર એક સૂચન નથી, પરંતુ ભારતની આર્થિક સ્થિરતા અને શહેરી ટ્રાફિકની સમસ્યાના ઉકેલ માટેનો એક વ્યૂહાત્મક સંદેશ છે. જો આ નીતિ મોટા પાયે લાગુ કરવામાં આવે તો કર્મચારીઓની સુવિધાની સાથે દેશના તિજોરી પરનો બોજ પણ નોંધપાત્ર રીતે ઘટી શકે છે.
ગણિત સમજો: કેવી રીતે બચશે ₹70,000 કરોડ?
ભારતના મેટ્રો શહેરો જેવા કે દિલ્હી, મુંબઈ, બેંગલુરુ, અમદાવાદ અને પુણેમાં લાખો કર્મચારીઓ ઓફિસ જવા માટે ખાનગી વાહનોનો ઉપયોગ કરે છે. સરેરાશ એક કર્મચારી રોજની 30 કિલોમીટરની મુસાફરી કરે છે. જો 1 કરોડ લોકો અઠવાડિયામાં ત્રણ દિવસ ઘરેથી કામ કરે, તો રસ્તાઓ પરથી વાહનોની અવરજવરમાં દરરોજ 300 મિલિયન કિલોમીટરનો ઘટાડો થશે.
આ આંકડા મુજબ, દરરોજ 20 મિલિયન લિટર પેટ્રોલ અને ડીઝલની બચત થઈ શકે છે. વાર્ષિક ધોરણે આ બચત 7 થી 7.5 અબજ લિટર ઇંધણ સુધી પહોંચે છે, જેની વર્તમાન બજાર કિંમત ₹70,000 કરોડથી વધુ થાય છે. આ બચત સીધી રીતે દેશની ચાલુ ખાતાની ખાધ (CAD) ઘટાડવામાં અને રૂપિયાને મજબૂત કરવામાં મદદ કરશે.
કોવિડ કાળનો સફળ પ્રયોગ અને પર્યાવરણને ફાયદો
રોગચાળા દરમિયાન ભારતે સાબિત કર્યું હતું કે IT, મીડિયા, બેંકિંગ અને કન્સલ્ટિંગ જેવા ક્ષેત્રોમાં ડિજિટલ મોડેલ અત્યંત અસરકારક છે. તે સમયે રસ્તાઓ પર ટ્રાફિક જામ ઘટ્યો હતો અને પ્રદૂષણના સ્તરમાં ઐતિહાસિક ઘટાડો નોંધાયો હતો. હવે સરકાર આ જ અનુભવને આર્થિક હિતમાં ફરીથી લાગુ કરવા માંગે છે. વર્ક ફ્રોમ હોમથી માત્ર ઇંધણ જ નહીં, પરંતુ વીજળી, ઓફિસ સ્પેસ અને મેન્ટેનન્સ ખર્ચમાં પણ કંપનીઓને મોટો ફાયદો મળી શકે છે.
ટ્રાફિક અને માનસિક સ્વાસ્થ્યમાં સુધારો
બળતણની બચત સિવાય, આ મોડેલનો સૌથી મોટો લાભ સામાન્ય નાગરિકને મળશે. મુસાફરીમાં વિતાવેલો 2 થી 3 કલાકનો સમય બચવાથી કર્મચારીઓ તેમના પરિવાર સાથે સમય વિતાવી શકશે, જે તેમની ઉત્પાદકતામાં વધારો કરશે. શહેરોમાં જાહેર પરિવહન વ્યવસ્થા પરનો ભાર ઘટશે અને વાયુ પ્રદૂષણમાં ઘટાડો થતા લોકોના સ્વાસ્થ્યમાં પણ સુધારો જોવા મળશે.
હાઇબ્રિડ મોડેલ: ભવિષ્યની જરૂરિયાત
જોકે, ઉત્પાદન (Manufacturing), હોસ્પિટાલિટી અને રિટેલ જેવા ક્ષેત્રોમાં કર્મચારીઓની હાજરી અનિવાર્ય છે, પરંતુ સર્વિસ સેક્ટરમાં 'હાઇબ્રિડ મોડેલ' (થોડા દિવસ ઓફિસ, થોડા દિવસ ઘર) સરળતાથી અપનાવી શકાય છે. નિષ્ણાતો સૂચવે છે કે જો કેન્દ્ર અને રાજ્ય સરકારો 'ગ્રીન વર્ક પોલિસી' લાવીને કંપનીઓને પ્રોત્સાહન આપે, તો ભારત તેલની આયાત પરની પોતાની નિર્ભરતા ઘટાડીને આર્થિક રીતે વધુ મજબૂત બની શકે છે.
