અમરેલીમાં સિંહ દ્વારા યુવકના શિકાર બાદ ચોથા દિવસે પગ કૂતરું લઇને આવ્યું
કૂતરું મોઢામાં દબોચી કંપની તરફ લઈ ગયો, CCTV સામે આવ્યા
સિંહે માથું ધડથી અલગ કર્યું હતું, સેમ્પલ બાદ માનવભક્ષીની ઓળખ થશે
Gujarat Lion Attack: ગુજરાતના અમરેલી જિલ્લાના રાજુલા તાલુકાના કોવાયા ગામે સિંહના હુમલામાં મૃત્યુ પામેલા યુવકના અંગો મળવાનો સિલસિલો ચોથા દિવસે પણ યથાવત રહ્યો છે. અગાઉ માથું મળ્યા બાદ, આજે એક શ્વાન મૃતકનો પગ મોઢામાં દબાવી ખાનગી કંપનીના પરિસરમાં લઈ જતો સીસીટીવીમાં કેદ થયો હતો. આ ઘટના બાદ વન વિભાગ અને પોલીસે તપાસ તેજ કરી, પગને પોસ્ટમોર્ટમ માટે મોકલ્યો છે. વનવિભાગે 4 સિંહોને રેસ્ક્યુ કર્યા છે, પરંતુ માનવભક્ષી સિંહની સત્તાવાર ઓળખ એફએસએલ (FSL) રિપોર્ટ બાદ જ થશે.
અમરેલી જિલ્લાના રાજુલા તાલુકાના કોવાયા ગામ નજીક બનેલી સિંહના હુમલાની ઘટના દિવસેને દિવસે વધુ ચોંકાવનારી બની રહી છે. ચાર દિવસ પહેલાં સિંહના હુમલામાં જીવ ગુમાવનાર યુવકના શરીરના અલગ-અલગ અંગો હજુ પણ મળી રહ્યા છે, જેના કારણે સમગ્ર વિસ્તારમાં ભય અને ચિંતા ફેલાઈ છે. અગાઉ મૃતકનું માથું મળી આવ્યું હતું, જ્યારે હવે ઘટનાના ચોથા દિવસે તેનો એક પગ મળી આવ્યો છે. આ પગ એક શ્વાન મોઢામાં દબોચીને નજીક આવેલી ખાનગી કંપનીના પરિસરમાં લઈ જતું હોવાના CCTV દ્રશ્યો સામે આવ્યા છે. આ ઘટના માત્ર એક દુર્ઘટના પૂરતી મર્યાદિત નથી, પરંતુ ગીર અને આસપાસના વિસ્તારોમાં વધતા માનવ-સિંહ સંઘર્ષ અંગે ગંભીર પ્રશ્નો ઉભા કરે છે. છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં સિંહોની સંખ્યા વધી છે અને તેઓનો વસવાટ વિસ્તાર પણ પરંપરાગત જંગલ સીમાઓની બહાર વિસ્તર્યો છે. પરિણામે ગામડાં, ખેતી વિસ્તાર અને ઔદ્યોગિક ઝોનમાં સિંહોની અવરજવર સામાન્ય બની રહી છે.
CCTV ફૂટેજે તપાસને આપ્યો નવો વળાંક
કોવાયા ગામ નજીક આવેલી પાવર પ્લાન્ટ કંપનીના CCTV કેમેરામાં કેદ થયેલા દ્રશ્યોમાં એક શ્વાન માનવ શરીરના પગ જેવો ભાગ મોઢામાં દબોચીને કંપનીની અંદર લઈ જતો જોવા મળે છે. આ દ્રશ્યો સામે આવ્યા બાદ સ્થાનિક પોલીસ અને વન વિભાગની ટીમો તાત્કાલિક ઘટનાસ્થળે પહોંચી હતી. તપાસ દરમિયાન ખાતરી થઈ કે મળેલો અંગ મૃતક યુવકનો જ હોઈ શકે છે. વન વિભાગે મળેલા પગને કબજે કરીને પોસ્ટમોર્ટમ અને ફોરેન્સિક સાયન્સ લેબોરેટરી (FSL) તપાસ માટે મોકલી આપ્યો છે. DNA અને અન્ય વૈજ્ઞાનિક પરીક્ષણો દ્વારા અંગની સત્તાવાર ઓળખ તેમજ હુમલાની વધુ વિગતો મેળવવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવી રહ્યો છે. આ ઘટના દર્શાવે છે કે જંગલી પ્રાણીઓ દ્વારા કરાયેલા હુમલા બાદ મૃતદેહના અવશેષો લાંબા અંતર સુધી ખેંચાઈ જવાની શક્યતા રહે છે. જેના કારણે તપાસ એજન્સીઓ માટે ઘટનાનું સંપૂર્ણ પુનર્નિર્માણ કરવું વધુ પડકારજનક બની જાય છે.
માનવભક્ષી સિંહની ઓળખ સૌથી મોટો પ્રશ્ન
ઘટના બાદ વન વિભાગે વિસ્તારમાંથી ચાર સિંહોને રેસ્ક્યુ કરીને બાબરકોટ એનિમલ કેર સેન્ટરમાં ખસેડ્યા છે. જોકે, આ ચાર પૈકી કયો સિંહ હુમલા માટે જવાબદાર હતો અને શું તે ખરેખર માનવભક્ષી બની ગયો છે કે નહીં, તે અંગે હજી કોઈ સત્તાવાર જાહેરાત કરવામાં આવી નથી. વન્યજીવ નિષ્ણાતોના મતે કોઈપણ સિંહને તરત જ માનવભક્ષી જાહેર કરી દેવું વૈજ્ઞાનિક રીતે યોગ્ય નથી. સામાન્ય રીતે હુમલા સ્થળેથી મેળવાયેલા વાળ, લોહી, થૂંક અને અન્ય જૈવિક નમૂનાઓનું વિશ્લેષણ કરીને જવાબદાર પ્રાણીની ઓળખ કરવામાં આવે છે. FSL અને વેટરનરી તપાસના અહેવાલો મળ્યા બાદ જ અંતિમ નિર્ણય લેવામાં આવે છે. કારણ કે સિંહ દ્વારા થયેલો દરેક હુમલો માનવભક્ષણનો કિસ્સો ગણાતો નથી. કેટલીક વખત પ્રાદેશિક વર્ચસ્વ, ભય, અચાનક સામસામે આવવું અથવા શિકાર અંગેની ગેરસમજના કારણે પણ હુમલા થઈ શકે છે. તેથી વન વિભાગ સાવચેતીપૂર્વક આગળ વધી રહ્યો છે.
ગીર વિસ્તારની બહાર વધતી સિંહોની હાજરી
ગુજરાત વિશ્વમાં એકમાત્ર એવું સ્થળ છે જ્યાં એશિયાટિક સિંહો કુદરતી રીતે વસવાટ કરે છે. છેલ્લા દાયકામાં તેમની સંખ્યામાં નોંધપાત્ર વધારો થયો છે. આ સફળતા એક તરફ ગૌરવની બાબત છે, પરંતુ બીજી તરફ નવા પડકારો પણ ઊભા કરી રહી છે. સિંહો હવે માત્ર ગીરના જંગલો સુધી મર્યાદિત રહ્યા નથી. તેઓ અમરેલી, ભાવનગર, જુનાગઢ અને ગીર સોમનાથ સહિતના વિસ્તારોમાં સતત દેખાઈ રહ્યા છે. અનેક વખત તેઓ ખેતીવાડી જમીનો, ગામડાંઓ અને ઔદ્યોગિક વિસ્તારોમાં પણ પ્રવેશી જાય છે. વન્યજીવ નિષ્ણાતો માને છે કે વધતી વસતિ, ખોરાકની શોધ અને નવા વિસ્તારની જરૂરિયાતને કારણે સિંહો વધુ દૂર સુધી સ્થળાંતર કરી રહ્યા છે. આ સ્થિતિમાં માનવ અને સિંહ વચ્ચે સીધો સંપર્ક વધે છે, જે અકસ્માતો અને હુમલાની સંભાવનાઓને પણ વધારે છે.
સ્થાનિકોમાં ભય, તંત્ર માટે પડકાર
કોવાયા અને આસપાસના ગામોમાં આ ઘટનાના પગલે ભારે ભયનો માહોલ છે. ખાસ કરીને પશુપાલકો, ખેતમજૂરો અને રાત્રિના સમયે બહાર કામ કરતા લોકોમાં ચિંતા વધી છે. ગ્રામજનો વન વિભાગ પાસેથી વધુ અસરકારક પેટ્રોલિંગ, વહેલી ચેતવણી વ્યવસ્થા અને જોખમી વિસ્તારોમાં સતત દેખરેખની માંગ કરી રહ્યા છે. વન વિભાગ માટે પણ આ ઘટના મહત્વપૂર્ણ પરીક્ષા સમાન છે. એક તરફ સિંહોના સંરક્ષણની જવાબદારી છે તો બીજી તરફ સ્થાનિક નાગરિકોની સુરક્ષા સુનિશ્ચિત કરવી જરૂરી છે. બંને વચ્ચે સંતુલન જાળવવું આગામી સમયમાં સૌથી મોટો પડકાર બનવાનો છે.
કોવાયા ગામની આ ઘટના માત્ર એક વ્યક્તિના દુઃખદ મૃત્યુની કથા નથી, પરંતુ તે ગુજરાતમાં વધતા માનવ-વન્યજીવ સંઘર્ષની ગંભીરતા તરફ ઈશારો કરે છે. હવે સૌની નજર ફોરેન્સિક તપાસના પરિણામો પર છે, જેનાથી હુમલા માટે જવાબદાર સિંહની ઓળખ થઈ શકશે. પરંતુ આ ઘટનાએ ફરી એકવાર સ્પષ્ટ કરી દીધું છે કે સિંહ સંરક્ષણ સાથે માનવ સુરક્ષાને પણ સમાન પ્રાથમિકતા આપવી સમયની માંગ બની ગઈ છે.
