અમરેલી જિલ્લાના ધારી ગીર પૂર્વ વનવિભાગ હેઠળની ખાંભા-તુલસીશ્યામ રેન્જના રબારીકા રાઉન્ડ વિસ્તારમાં આવેલા પથ્થરમાળા રેવન્યુ વિસ્તારમાંથી એક વૃદ્ધ સિંહનો કોહવાયેલી હાલતમાં મૃતદેહ મળી આવ્યો છે. સ્થાનિક માલધારીએ જંગલ વિસ્તારમાં મૃતદેહ જોઈ તાત્કાલિક વનવિભાગને જાણ કરી હતી. માહિતી મળતાં જ વનવિભાગની ટીમ ઘટનાસ્થળે પહોંચી હતી અને સમગ્ર વિસ્તારને કોર્ડન કરીને તપાસ હાથ ધરી હતી.
વનવિભાગે સ્થળ પર જરૂરી પંચનામાની કાર્યવાહી પૂર્ણ કર્યા બાદ સિંહના મૃતદેહને પોસ્ટમોર્ટમ માટે મોકલ્યો હતો. ધારી ગીર પૂર્વના ડેપ્યુટી કન્ઝર્વેટર ઑફ ફોરેસ્ટ (DCF) વિકાસ યાદવે જણાવ્યું કે મૃત સિંહની અંદાજિત ઉંમર આશરે 15 વર્ષ હતી. પોસ્ટમોર્ટમના પ્રાથમિક અહેવાલ મુજબ સિંહનું મોત વૃદ્ધાવસ્થાના કારણે કુદરતી રીતે થયું હોવાનું સામે આવ્યું છે. હાલ અન્ય તમામ જરૂરી નમૂનાઓ પણ તપાસ માટે મોકલવામાં આવ્યા છે.
આ પણ વાંચો: અમદાવાદમાં સલાટનગર મુદ્દે મોટો વિવાદ : સ્થાનિકોની ફરિયાદ બાદ કોર્પોરેટરનું નિવેદન ચર્ચામાં
બે મહિનામાં અમરેલી જિલ્લામાં 6 સિંહોના મોત
વનવિભાગના આંકડા મુજબ છેલ્લા બે મહિનામાં અમરેલી જિલ્લામાં કુલ છ સિંહોના મોત નોંધાયા છે. જોકે આ તમામ બનાવોના કારણો એકસરખા નથી. કેટલાક કેસમાં કુદરતી કારણો જવાબદાર રહ્યા છે, જ્યારે કેટલાક બનાવોમાં સિંહબાળના મોત પાછળ 'ઇનફાઇટ' એટલે કે સિંહો વચ્ચેના સંઘર્ષને કારણભૂત માનવામાં આવ્યું છે.
તાજેતરના સમયગાળામાં જંગલ વિસ્તારમાં સિંહોના મૃત્યુના સતત બનાવો સામે આવતા વનવિભાગ દરેક કેસની અલગ-અલગ તપાસ કરી રહ્યું છે. અધિકારીઓનું કહેવું છે કે દરેક મૃતદેહનું પોસ્ટમોર્ટમ અને વૈજ્ઞાનિક તપાસ ફરજિયાત કરવામાં આવે છે, જેથી મૃત્યુનું ચોક્કસ કારણ જાણી શકાય.
સિંહબાળોના મોતના અનેક બનાવ નોંધાયા
થોડા દિવસો અગાઉ ધારી ગીર પૂર્વની દલખાણીયા રેન્જમાંથી પણ એક સિંહબાળનો મૃતદેહ મળી આવ્યો હતો. તે ઉપરાંત દલખાણીયા રેન્જમાં આશરે આઠ માસના સિંહબાળનું મોત નોંધાયું હતું. બગસરા તાલુકાના હામાપુર ગામ નજીક બે દિવસના સિંહબાળના મોતનો પણ બનાવ સામે આવ્યો હતો.
આ પણ વાંચો: સાણંદના પ્રસિદ્ધ ઊમિયા માતા મંદિરમાં ફરી ચોરી : 3 થી 3.5 કિલો ચાંદીની મૂર્તિ અને છત્રની તસ્કરી; CCTVમાં કેદ થયા ત્રણ શખ્સ
આ સિવાય પાણીયા રેન્જમાં બે સિંહો વચ્ચેના સંઘર્ષ દરમિયાન એક સિંહબાળનું મોત થયું હતું. સાવરકુંડલા રેન્જના દોલતી ગામ નજીક પણ ઇનફાઇટમાં એક સિંહબાળના મોતની ઘટના નોંધાઈ હતી. જ્યારે સાવરકુંડલાના મેરીયાણા ગામ વિસ્તારમાં પણ એક સિંહબાળ મૃત હાલતમાં મળી આવ્યું હતું. આ તમામ બનાવોની વનવિભાગ દ્વારા અલગ-અલગ રીતે તપાસ કરવામાં આવી હતી.
વનવિભાગ સતત રાખી રહ્યું છે નજર
ગીર અને આસપાસના વિસ્તારોમાં એશિયાટિક સિંહોની સંખ્યા સતત વધી રહી હોવાથી તેમનો વસવાટ હવે સંરક્ષિત જંગલ વિસ્તાર ઉપરાંત રેવન્યુ વિસ્તાર અને માનવ વસાહતોની નજીક પણ જોવા મળે છે. આવા સંજોગોમાં વનવિભાગ દ્વારા સતત મોનિટરિંગ, પેટ્રોલિંગ અને આરોગ્ય નિરીક્ષણ કરવામાં આવે છે.
વન અધિકારીઓના જણાવ્યા મુજબ વૃદ્ધ સિંહોના કુદરતી મૃત્યુ વન્યજીવનના જીવનચક્રનો એક ભાગ છે. જોકે દરેક ઘટનામાં ઝેર, વીજપ્રવાહ, અકસ્માત અથવા અન્ય માનવસર્જિત કારણોની શક્યતા નકારી શકાય તે માટે વૈજ્ઞાનિક તપાસ કરવામાં આવે છે. હાલ પથ્થરમાળા વિસ્તારમાં મળેલા સિંહના મોતમાં કોઈ શંકાસ્પદ પરિસ્થિતિ સામે આવી નથી.
આ પણ વાંચો: દીપડાઓના આતંકને રોકવા સુરતના જંગલોમાં છોડવામાં આવ્યાં 50 ચિત્તલ : ગુજરાત સરકારનો વન વિભાગ એક્શનમાં, આ પ્રયોગનું કારણ જાણીને ચોંકી જશો
સંરક્ષણ માટે સતત પ્રયાસો જરૂરી
ગીર અને તેની આસપાસનો વિસ્તાર વિશ્વમાં એશિયાટિક સિંહોનું એકમાત્ર કુદરતી નિવાસસ્થાન છે. છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં સિંહોની સંખ્યામાં વધારો નોંધાયો છે, પરંતુ તેની સાથે તેમના આરોગ્ય, રહેઠાણ અને માનવ-વન્યજીવન સંઘર્ષ જેવા પડકારો પણ વધી રહ્યા છે.
નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે વૃદ્ધ સિંહોના કુદરતી મૃત્યુ સામાન્ય પ્રક્રિયા છે, પરંતુ સતત મોનિટરિંગ, સમયસર સારવાર, પૂરતી શિકાર પ્રજાતિઓની ઉપલબ્ધતા અને સુરક્ષિત રહેઠાણ જાળવવું લાંબા ગાળાના સંરક્ષણ માટે અત્યંત જરૂરી છે.
