અત્યાર સુધી ગુજરાતના વિવિધ ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં દીપડાના હુમલાના સમાચારો અવારનવાર સામે આવતા હતા. પણ આજે અમદાવાદ જેવા શહેરમાં દીપડાની દસ્તકથી ભારે દહેશત ફેલાઈ છે. અમદાવાદના પોશ વિસ્તાર ગણાતા ઘુમા ગામની હાઈફાઈ સોસાયટીમાં દીપડો ઘુસતા સ્થાનિકોના જીવ અદ્ધર થઈ ગયા છે. CCTVમાં કેદ થયેલાં દીપડાના વીડિયોને જોઈને લોકોમાં વધુ ભય ફેલાયો છે. ઘટનાની જાણ તંત્રને કરતા તુરંત જ વન વિભાગની ટીમ અને કાંકરિયા ઝૂની ટીમ સાથે અમદાવાદના મેયર હિતેશ બારોટ ઘુમા ગામની શરણદીપ સોસાયટીમાં દોડી આવ્યાં હતાં.
તેમણે સોસાયટીના રહિશો અને સ્થાનિકો સાથે વાતચીત કરી હતી. રેસ્ક્યૂ ટીમને તપાસ દરમિયાન દીપડાના પંજાના નિશાન પણ મળી આવ્યાં છે. દીપડો ક્યાં ગયો હશે, આજ વિસ્તારમાં ક્યાંક છુપાઈને બેઠો હશે કે કેમ તેની પણ તપાસ થઈ રહી છે. એજ કારણ છે કે આખાય વિસ્તારના લોકો હાલ ડર અને દહેશતના માર્યા પોતાના ઘરોમાં પુરાઈને બેઠાં છે. આ સાથે જ સોસાયટીના સીસીટીવીમાં વધુ એક ચોંકાવનારો વીડિયો સામે આવ્યો છે. આ વીડિયોમાં જંગલી જનાવર પાછળ ચારથી પાંચ કૂતરા દોડતા દેખાઈ રહ્યાં છે.
આ પણ વાંચોઃ વિશાળ અજગરે રોકી દીધો રસ્તો! : સવાર-સવારમાં રસ્તા પર અજગર દેખાતા લોકોના શ્વાસ અટકી ગયા, બાવળા નજીક ભયનો માહોલ
અમદાવાદના ઘુમા વિસ્તારમાં દીપડાની દસ્તકથી ચિંતા, શહેરમાં વન્યજીવોની એન્ટ્રી પાછળ શું છે કારણ?
શરણદીપ સોસાયટીમાં દીપડાના પંજાના નિશાનની પુષ્ટિ, CCTVમાં જંગલી પ્રાણી દોડતું દેખાયું; વન વિભાગ અને કાંકરિયા ઝૂની ટીમે શરૂ કર્યું સર્ચ ઓપરેશન અમદાવાદ જેવા મહાનગરમાં વન્યજીવની હાજરી સામાન્ય રીતે દુર્લભ માનવામાં આવે છે. જોકે શહેરના પશ્ચિમ છેવાડે આવેલા ઘુમા-શેલા વિસ્તારમાં દીપડો ઘૂસ્યો હોવાની ઘટનાએ સ્થાનિક રહેવાસીઓમાં ચિંતા અને ભયનો માહોલ ઉભો કર્યો છે. ઘુમા ગામ નજીક આવેલી શરણદીપ સોસાયટીમાં શનિવારે મોડી રાત્રે એક જંગલી પ્રાણી દેખાયું હતું, જેનું CCTV ફૂટેજ સામે આવ્યા બાદ અને સ્થળ પરથી મળેલા પંજાના નિશાનોની તપાસ પછી વન વિભાગે દીપડાની હાજરીની પુષ્ટિ કરી છે. મળતી માહિતી મુજબ, રાત્રે અંદાજે 1:50 વાગ્યે દીપડો સોસાયટીની દીવાલ કૂદીને અંદર પ્રવેશ્યો હતો. તે દરમિયાન એક યુવતી કાર લઈને ત્યાંથી પસાર થઈ રહી હતી, જેણે પણ દીપડાને નજીકથી જોયો હોવાનો દાવો કર્યો છે. ઘટના બાદ સ્થાનિકોએ તરત જ વન વિભાગ અને અમદાવાદ મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશનને જાણ કરી હતી.
આ પણ વાંચોઃ અમદાવાદમાં દીપડાની દસ્તકથી દહેશત! : શહેરના પોશ વિસ્તારની સોસાયટીમાં ઘૂસ્યો દીપડો, CCTV સામે આવતા સ્થાનિકોમાં ફફડાટ
વન વિભાગની તાત્કાલિક કાર્યવાહી, સર્ચ ઓપરેશન શરૂ
અમદાવાદના મેયર હિતેશ બારોટે ઘટનાની પુષ્ટિ કરતાં મીડિયા સાથેની વાતચીતમાં જણાવ્યું કે સ્થાનિકોની જાણ બાદ દીપડાને પકડવા માટે વન વિભાગ અને કાંકરિયા પ્રાણીસંગ્રહાલયની રેસ્ક્યૂ ટીમને તાત્કાલિક સ્થળ પર મોકલવામાં આવી હતી. રવિવારે એટલેકે, આજે સવારે મેયર પણ શરણદીપ સોસાયટી પહોંચ્યા હતા અને રહેવાસીઓ સાથે ચર્ચા કરી હતી. કાંકરિયા ઝૂના અધિકારીઓએ સોસાયટીની અંદર ત્રણથી ચાર અલગ-અલગ સ્થળોએ મળેલા પંજાના નિશાનોનું નિરીક્ષણ કર્યા બાદ તે દીપડાના હોવાનું પ્રાથમિક રીતે સ્પષ્ટ કર્યું છે. ત્યારબાદ ઘુમા, શેલા અને આસપાસના વિસ્તારોમાં સર્ચ ઓપરેશન શરૂ કરવામાં આવ્યું છે. વન વિભાગ હાલ દીપડો કઈ દિશામાં ગયો છે તેની શોધખોળ કરી રહ્યું છે અને જરૂરી સ્થળોએ ટ્રેપ કેમેરા તથા પાંજરાં ગોઠવવાની પ્રક્રિયા પણ હાથ ધરાઈ શકે છે.
શહેરમાં દીપડો કેમ પહોંચી રહ્યો છે?
સૌરાષ્ટ્ર, ગીર વિસ્તાર, દક્ષિણ ગુજરાત અને ઉત્તર ગુજરાતના કેટલાક ગ્રામ્ય વિસ્તારોમાં દીપડાની હાજરી સામાન્ય બાબત છે. પરંતુ છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં અમદાવાદ, વડોદરા, રાજકોટ અને સુરત જેવા શહેરોની આસપાસ પણ દીપડાના દેખાવની ઘટનાઓમાં વધારો નોંધાયો છે. વન્યજીવ નિષ્ણાતોના મતે, શહેરોની સતત વિસ્તરતી હદ, જંગલ વિસ્તારનું ઘટતું પ્રમાણ અને કુદરતી આવાસ પર વધતું દબાણ દીપડા જેવા પ્રાણીઓને માનવ વસાહતો તરફ ધકેલી રહ્યું છે. બીજી તરફ, શહેરના છેવાડાના વિસ્તારોમાં મોટી સંખ્યામાં રખડતા કૂતરાં, પશુધન અને સરળતાથી મળતો ખોરાક પણ દીપડાને આકર્ષે છે. CCTVમાં જંગલી પ્રાણી દોડતું જોવા મળ્યું હોવાની માહિતી પણ આ સંભાવનાને મજબૂત બનાવે છે કે દીપડો શિકારની શોધમાં વસાહત સુધી પહોંચ્યો હોઈ શકે.
આ પણ વાંચો: બાળકીનું અપહરણ કરી મોતને ઘાટ ઉતારનારનું દુષ્કર્મીનું એન્કાઉન્ટર : આરોપીએ હુમલો કરતા સેલ્ફ ડિફેન્સમાં પોલીસે કર્યું ફાયરિંગ
ઘુમા-શેલા વિસ્તારનું બદલાતું ભૂગોળ
ઘુમા અને શેલા વિસ્તાર છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં ઝડપથી વિકસતા રહેણાંક વિસ્તારોમાં સામેલ થયા છે. એક તરફ આધુનિક સોસાયટીઓ અને ઊંચી ઈમારતો ઉભી થઈ રહી છે તો બીજી તરફ આસપાસ હજુ પણ ખેતીની જમીન, ઝાડી-ઝાંખરા અને ખુલ્લા વિસ્તારો જોવા મળે છે. આ પ્રકારનું સંક્રમણ ક્ષેત્ર (Transition Zone) વન્યજીવો માટે શહેરમાં પ્રવેશનો માર્ગ બની શકે છે. વન વિભાગ અગાઉ પણ લોકોને આવા વિસ્તારોમાં રાત્રિના સમયે સતર્ક રહેવા અને કોઈ જંગલી પ્રાણી દેખાય તો તેની નજીક ન જવા માટે અપીલ કરી ચૂક્યું છે.
સ્થાનિકોમાં ભય, પરંતુ ગભરાવાની જરૂર નથી
દીપડાની ઘટનાના પગલે શરણદીપ સોસાયટી તેમજ આસપાસના રહેવાસીઓમાં ભયનો માહોલ જોવા મળી રહ્યો છે. જોકે વન વિભાગે લોકોને અફવાઓથી દૂર રહેવા અને માત્ર સત્તાવાર માહિતી પર વિશ્વાસ રાખવા અનુરોધ કર્યો છે. નિષ્ણાતોના જણાવ્યા પ્રમાણે દીપડો સામાન્ય રીતે માણસ પર હુમલો કરવાનું ટાળે છે અને પોતે જોખમ અનુભવે ત્યારે જ આક્રમક બને છે. તેથી જો દીપડો દેખાય તો તેની નજીક જવાનો અથવા તેને ભગાડવાનો પ્રયાસ ન કરવો જોઈએ. તરત જ વન વિભાગને જાણ કરવી સૌથી સુરક્ષિત વિકલ્પ છે.
માનવ-વન્યજીવ સંઘર્ષ વધતો પડકાર
ગુજરાતમાં છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં માનવ અને વન્યજીવ વચ્ચેના સંપર્કની ઘટનાઓમાં વધારો જોવા મળી રહ્યો છે. ગીર અને આસપાસના વિસ્તારોમાં સિંહો ગામોમાં પ્રવેશતા હોવાની ઘટનાઓ અગાઉ અનેક વખત સામે આવી છે, જ્યારે દીપડા પણ અનેક જિલ્લાઓમાં વસાહતોની નજીક જોવા મળ્યા છે. વન્યજીવ સંરક્ષણ અને શહેરી વિકાસ વચ્ચે સંતુલન જાળવવું હવે વધુ જરૂરી બની ગયું છે. શહેરોની યોજના બનાવતી વખતે ગ્રીન કોરિડોર, કુદરતી આવાસનું સંરક્ષણ અને વન્યજીવોના પરંપરાગત માર્ગોને ધ્યાનમાં લેવાની જરૂરિયાત નિષ્ણાતો વ્યક્ત કરી રહ્યા છે.
હાલ ઘુમા અને શેલા વિસ્તારમાં વન વિભાગનું સર્ચ ઓપરેશન ચાલુ છે. દીપડાને સુરક્ષિત રીતે શોધી પકડીને યોગ્ય કુદરતી આવાસમાં છોડવા માટે પ્રયાસો કરવામાં આવી રહ્યા છે. ત્યાં સુધી સ્થાનિકોને સતર્ક રહેવા, બાળકોને એકલા બહાર ન મોકલવા અને રાત્રિના સમયે અનાવશ્યક બહાર નીકળવાનું ટાળવા સૂચના આપવામાં આવી છે.
