Middle East War: પશ્ચિમ એશિયામાં ચાલી રહેલો તણાવ હવે એક ભયાનક વળાંક પર પહોંચી ગયો છે. ઈરાન દ્વારા હોર્મુઝની ખાડીમાં કરવામાં આવેલી નાકેબંધી અને જહાજો પરના હુમલાઓનો જવાબ આપવા માટે અમેરિકાએ કમર કસી લીધી છે. અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે અત્યંત આક્રમક વલણ અપનાવતા 'પ્રોજેક્ટ ફ્રીડમ' (Project Freedom) ની જાહેરાત કરી છે. આ મિશનનો મુખ્ય હેતુ હોર્મુઝની ખાડીમાં ઈરાનના પ્રભુત્વને ખતમ કરી વૈશ્વિક તેલ સપ્લાય અને જહાજોની અવરજવરને સુરક્ષિત કરવાનો છે. ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે સોશિયલ મીડિયા પર ઈરાનને ખુલ્લી ચેતવણી આપતા જણાવ્યું છે કે જો અમેરિકી હિતો કે જહાજોને સહેજ પણ નુકસાન પહોંચ્યું, તો ઈરાનને દુનિયાના નકશા પરથી મિટાવી દેવામાં આવશે. ટ્રમ્પના આ નિવેદન અને અમેરિકી સેનાની હિલચાલથી મિડલ ઈસ્ટમાં ગમે ત્યારે ત્રીજું વિશ્વયુદ્ધ ફાટી નીકળે તેવી સ્થિતિ સર્જાઈ છે.
શું છે 'પ્રોજેક્ટ ફ્રીડમ'?
અમેરિકી સંરક્ષણ મંત્રાલય દ્વારા શરૂ કરાયેલા આ ઓપરેશન હેઠળ, હોર્મુઝની ખાડીમાં યુદ્ધ જહાજો, વિનાશક બોટ અને આધુનિક ફાઈટર જેટ્સનો કાફલો ઉતારવામાં આવ્યો છે. ઈરાન આ ખાડી પર પોતાનો હક જમાવીને વૈશ્વિક તેલ માર્ગને રોકવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યું છે, જેના કારણે દુનિયાભરમાં ઈંધણના ભાવમાં ભડકો થવાની શક્યતા છે. અમેરિકાએ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે તે બળપ્રયોગ કરીને પણ આ નાકેબંધી તોડશે અને આંતરરાષ્ટ્રીય જળમાર્ગમાં 'નેવિગેશનની સ્વતંત્રતા' જાળવી રાખશે.
હોર્મુઝની ખાડી કેમ મહત્વની છે?
હોર્મુઝની ખાડી વિશ્વની સૌથી મહત્વની તેલ શિપિંગ લેન છે. દુનિયાના કુલ તેલ વેપારનો લગભગ 20 થી 25 ટકા હિસ્સો આ સાંકડી ખાડીમાંથી પસાર થાય છે. જો ઈરાન આ માર્ગ બંધ કરે, તો ભારત સહિત સમગ્ર વિશ્વના દેશોમાં પેટ્રોલ-ડીઝલના ભાવ આસમાને પહોંચી શકે છે અને વૈશ્વિક અર્થતંત્ર પડી ભાંગે તેવી સ્થિતિ સર્જાય. અમેરિકા આ જોખમ ટાળવા માટે સીધું મેદાનમાં ઉતર્યું છે.
ઈરાનનો વળતો પ્રહાર અને રશિયા-ચીનનો ટેકો
બીજી તરફ, ઈરાને પણ પીછેહઠ કરવાનો ઈનકાર કર્યો છે. ઈરાની સૈન્ય કમાન્ડરોએ જણાવ્યું છે કે, તેઓ કોઈપણ વિદેશી આક્રમણનો સામનો કરવા તૈયાર છે. ઈરાને પણ આ વિસ્તારમાં પોતાની મિસાઈલ સિસ્ટમ અને સબમરીન તૈનાત કરી દીધી છે. સૂત્રોના જણાવ્યા મુજબ, જો અમેરિકા હુમલો કરે છે, તો રશિયા અને ચીન પણ ઈરાનના સમર્થનમાં આવી શકે છે, જે આ સંઘર્ષને વધુ વ્યાપક બનાવી શકે છે.
વિશ્વના દેશોમાં ચિંતાનો માહોલ
સંયુક્ત રાષ્ટ્ર (UN) અને યુરોપિયન દેશોએ બંને પક્ષોને શાંતિ જાળવવા અપીલ કરી છે. જોકે, ટ્રમ્પના સત્તામાં આવ્યા બાદ અમેરિકાની વિદેશ નીતિ અત્યંત કડક બની છે. 'પ્રોજેક્ટ ફ્રીડમ' હેઠળ અમેરિકી સેનાએ એવા આદેશો આપ્યા છે કે કોઈપણ શંકાસ્પદ ઈરાની બોટ જે અમેરિકી જહાજ તરફ આગળ વધશે તેને તાત્કાલિક ઉડાવી દેવામાં આવશે. આગામી 48 કલાક આ વિસ્તાર અને સમગ્ર વિશ્વ માટે અત્યંત નિર્ણાયક માનવામાં આવી રહ્યા છે.
