Strait of Hormuz: મધ્ય પૂર્વમાં લાંબા સમયથી ચાલી રહેલા ભૂરાજકીય તણાવ અને હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાં વધેલી અનિશ્ચિતતા વચ્ચે ભારત માટે રાહતના સમાચાર સામે આવ્યા છે. ત્રણ ભારતીય ધ્વજવાળા ક્રૂડ ઓઇલ ટેન્કર – 'દેશ વૈભવ', 'દેશ વિભોર' અને 'સનમાર હેરાલ્ડ' – 8.6 લાખ મેટ્રિક ટનથી વધુ ક્રૂડ ઓઇલ લઈને સુરક્ષિત રીતે ભારત તરફ આગળ વધી રહ્યા છે. આ ઘટનાને ભારતની ઊર્જા સુરક્ષા અને દરિયાઈ વ્યૂહરચના માટે એક મોટી સફળતા તરીકે જોવામાં આવી રહી છે.
હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાંથી સુરક્ષિત રીતે પસાર થયા ત્રણ ભારતીય ટેન્કર
કેન્દ્રીય બંદરો, શિપિંગ અને જળમાર્ગ મંત્રી સર્બાનંદ સોનોવાલે આ મહત્વપૂર્ણ કામગીરીની માહિતી શેર કરી હતી. તેમણે જણાવ્યું કે ત્રણેય ભારતીય ધ્વજવાળા ટેન્કર 94 ભારતીય ક્રૂ સભ્યો સાથે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાંથી સફળતાપૂર્વક પસાર થયા છે અને હવે ભારતના બંદરો તરફ આગળ વધી રહ્યા છે.
તેમણે ભારપૂર્વક કહ્યું કે વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીના નેતૃત્વ હેઠળ ભારત સરકાર દેશના દરિયાઈ હિતો અને ઊર્જા પુરવઠાની સુરક્ષાને સર્વોચ્ચ પ્રાથમિકતા આપી રહી છે. શિપિંગ મંત્રાલય સહિત અનેક સરકારી એજન્સીઓ સતત સંકલન કરીને ભારતીય નાવિકો અને ઊર્જા પુરવઠાના માર્ગોની સલામતી સુનિશ્ચિત કરી રહી છે.
24 જૂનથી 1 જુલાઈ વચ્ચે ભારત પહોંચશે ત્રણેય જહાજ
અધિકારીઓના જણાવ્યા અનુસાર, ત્રણેય ટેન્કર આગામી દિવસોમાં વિવિધ ભારતીય બંદરો પર પહોંચશે.
દેશ વૈભવ 24 જૂને ગુજરાતના વાડીનાર બંદરે પહોંચશે.
દેશ વિભોર 24 જૂને જ ગુજરાતના સિક્કા બંદરે પહોંચવાની ધારણા છે.
સનમાર હેરાલ્ડ 1 જુલાઈએ ઓડિશાના પારાદીપ બંદરે પહોંચશે.
આ ત્રણેય જહાજો દ્વારા લાવવામાં આવી રહેલું 8.6 લાખ મેટ્રિક ટનથી વધુ ક્રૂડ ઓઇલ ભારતની ઊર્જા જરૂરિયાતો માટે મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવી રહ્યું છે.
હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ કેમ છે દુનિયાનો સૌથી મહત્વપૂર્ણ જળમાર્ગ?
હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ વિશ્વના સૌથી વ્યસ્ત અને વ્યૂહાત્મક દરિયાઈ માર્ગોમાંનો એક છે. પર્શિયન ખાડીમાંથી નીકળતું મોટાભાગનું ક્રૂડ ઓઇલ આ જ માર્ગ દ્વારા દુનિયાના વિવિધ દેશોમાં પહોંચે છે.
ભારત તેની કુલ ક્રૂડ ઓઇલ જરૂરિયાતનો મોટો હિસ્સો આયાત કરે છે અને તેમાં મધ્ય પૂર્વના દેશોનું મહત્વનું યોગદાન છે. આવા સંજોગોમાં હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાં કોઈપણ પ્રકારની અસ્થિરતા વૈશ્વિક બજારમાં તેલના ભાવ અને સપ્લાય ચેઇન પર સીધી અસર કરી શકે છે.
અમેરિકા દ્વારા ટ્રાફિક પ્રતિબંધો હટાવાયા
તાજેતરમાં આ વિસ્તારમાં તણાવ ઘટતા અમેરિકા દ્વારા હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાં લાગુ કરાયેલા દરિયાઈ ટ્રાફિક પ્રતિબંધો હટાવવામાં આવ્યા હતા. આ નિર્ણય બાદ ફરીથી તેલ ટેન્કરો માટે આ માર્ગ ખુલ્લો બન્યો અને આંતરરાષ્ટ્રીય વેપારને રાહત મળી.
આ દરમિયાન અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે થયેલા રાજદ્વારી પ્રયાસો પણ મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવી રહ્યા છે. અહેવાલો મુજબ બંને દેશો વચ્ચે થયેલી સમજૂતી બાદ કેટલીક આર્થિક રાહતો અને ઊર્જા ક્ષેત્રમાં સહકારના નવા માર્ગ ખુલ્યા છે, જેના કારણે વૈશ્વિક તેલ બજારમાં સ્થિરતા આવવાની આશા વધી છે.
ભારત માટે આ સમાચાર શા માટે મહત્વપૂર્ણ છે?
ભારત વિશ્વનો ત્રીજો સૌથી મોટો ક્રૂડ ઓઇલ આયાતકાર દેશ છે. દેશની ઊર્જા જરૂરિયાતોનો મોટો ભાગ આયાતી તેલ પર આધારિત છે. આવી સ્થિતિમાં હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાંથી અવિરત પુરવઠો જળવાઈ રહે તે ભારત માટે અત્યંત મહત્વપૂર્ણ છે.
ત્રણેય ટેન્કર સુરક્ષિત રીતે ભારત તરફ આગળ વધી રહ્યા હોવાના સમાચારથી માત્ર ઊર્જા ક્ષેત્રને જ નહીં, પરંતુ પેટ્રોલ અને ડીઝલના પુરવઠા અંગેની ચિંતાઓમાં પણ રાહત મળી શકે છે. જો પુરવઠો સતત ચાલુ રહે તો આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ભાવમાં અતિશય ઉછાળો આવવાની શક્યતા પણ ઘટી શકે છે.
ઊર્જા સુરક્ષા માટે ભારતની વ્યૂહરચનાને મળ્યું બળ
છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં ભારતે ઊર્જા સુરક્ષા મજબૂત કરવા માટે અનેક પગલાં લીધા છે. વ્યૂહાત્મક પેટ્રોલિયમ ભંડાર વધારવા, વિવિધ દેશોમાંથી ક્રૂડ ઓઇલની આયાતમાં વૈવિધ્ય લાવવા અને શિપિંગ સુરક્ષાને મજબૂત બનાવવાના પ્રયાસો કરવામાં આવ્યા છે.
હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાંથી ત્રણ ભારતીય ટેન્કરોનો સફળ અને સુરક્ષિત માર્ગ એ દર્શાવે છે કે ભારત માત્ર ઊર્જા આયાત પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરી રહ્યું નથી, પરંતુ તેની દરિયાઈ જીવનરેખાઓને સુરક્ષિત રાખવા માટે પણ સક્રિય રીતે કામ કરી રહ્યું છે.
આ પણ વાંચો: બાંગ્લાદેશમાં ભગવાન રામના અપમાનનો ઉગ્ર વિરોધ : હજારો હિન્દુઓ રસ્તા પર ઉતર્યા, સરકારને આપી કડક ચેતવણી
શા માટે મહત્વપૂર્ણ છે આ સમગ્ર ઘટના?
મધ્ય પૂર્વમાં વધતા તણાવ વચ્ચે વૈશ્વિક ઊર્જા બજારો સતત અનિશ્ચિતતાનો સામનો કરી રહ્યા છે. આવા સમયમાં ભારત માટે 8.6 લાખ મેટ્રિક ટનથી વધુ ક્રૂડ ઓઇલ લઈને ત્રણ ભારતીય ટેન્કરોનું સુરક્ષિત રીતે પરત ફરવું માત્ર એક શિપિંગ સફળતા નથી, પરંતુ દેશની ઊર્જા સુરક્ષા, વ્યૂહાત્મક આયોજન અને આંતરરાષ્ટ્રીય સંકલનનું પણ મહત્વપૂર્ણ ઉદાહરણ છે.
