Trump Iran Deal Red Lines: મધ્ય પૂર્વમાં ચાલી રહેલા તણાવપૂર્ણ માહોલ વચ્ચે અમેરિકી રાષ્ટ્રપ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પના પ્રશાસને ઈરાન સાથેની વાટાઘાટો અંગે પોતાનું વલણ અત્યંત સ્પષ્ટ કર્યું છે. અમેરિકાએ ઈરાન સામે ત્રણ એવી 'રેડ લાઈન' (બિન-વાટાઘાટપાત્ર શરતો) દોરી દીધી છે, જે હવે આખા મિડલ ઈસ્ટના ભવિષ્યનો નિર્ણય કરશે. અમેરિકાના નાણા સચિવ સ્કોટ બેસેન્ટે વ્હાઇટ હાઉસમાં સત્તાવાર જાહેરાત કરતા જણાવ્યું હતું કે, જો ઈરાનને અમેરિકા સાથે કોઈ પણ પ્રકારની સમજૂતી કરવી હશે, તો તેણે ટ્રમ્પ પ્રશાસનની આ કડક શરતોનું પાલન કરવું જ પડશે.
આ જાહેરાત એવા સમયે કરવામાં આવી છે જ્યારે વિશ્વભરમાં બંને દેશો વચ્ચે 60 દિવસના કામચલાઉ યુદ્ધવિરામ અને પરમાણુ મંત્રણા શરૂ થવાની અટકળો તેજ બની છે. અમેરિકાનું વલણ સ્પષ્ટ છે: ટ્રમ્પ કોઈ પણ 'નબળી ડીલ' સ્વીકારવા તૈયાર નથી. તે ઈરાન પર માત્ર આર્થિક દબાણ જ નહીં, પરંતુ સુરક્ષાના મુદ્દે પણ કોઈ બાંધછોડ કરવાના મૂડમાં નથી, જે આંતરરાષ્ટ્રીય સંબંધોમાં નવા સમીકરણો સર્જી રહ્યું છે.
ઈરાન સામે અમેરિકાની 3 'રેડ લાઈન'
ટ્રમ્પ પ્રશાસને ઈરાન માટે ત્રણ મુખ્ય શરતો નક્કી કરી છે, જેનું પાલન અનિવાર્ય છે:
યુરેનિયમનું સમર્પણ: ઈરાને તેના તમામ અત્યંત સંવર્ધિત યુરેનિયમનો જથ્થો આંતરરાષ્ટ્રીય સમુદાયને સોંપી દેવો પડશે.
પરમાણુ હથિયાર પર સંપૂર્ણ રોક: ઈરાન ભવિષ્યમાં ક્યારેય પણ પરમાણુ શસ્ત્રો બનાવવાનો પ્રયાસ કરશે નહીં, તેવી ખાતરી આપવી પડશે.
સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝમાં મુક્ત અવરજવર: વિશ્વના ઓઈલ સપ્લાય માટે જીવાદોરી સમાન 'સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝ' માંથી દરિયાઈ વાહનોની અવરજવર અગાઉની જેમ સંપૂર્ણપણે મુક્ત અને ખુલ્લી રાખવી પડશે.
આ પણ વાંચો: હોર્મુઝની ખાડી ફરી ધમધમશે?: અમેરિકા-ઈરાન વચ્ચે 60 દિવસના યુદ્ધવિરામ માટે 'કામચલાઉ' શાંતિ કરાર, જાણો આગળ શું થશે!
સમજૂતી પર સસ્પેન્સ અને સૈન્ય વિકલ્પની ચેતવણી
જોકે, બંને દેશો વચ્ચે કામચલાઉ સમજૂતીના જે અહેવાલો વહેતા થયા છે, તેને સ્કોટ બેસેન્ટે સત્તાવાર સમર્થન આપવાનો ઇનકાર કર્યો છે. તેમણે સ્પષ્ટ કર્યું કે અત્યારે ટીમો વચ્ચે ચર્ચા ચાલી રહી છે, પરંતુ કોઈ પણ નિર્ણય રાષ્ટ્રપ્રમુખ ટ્રમ્પના અંતિમ નિર્દેશ પર આધારિત હશે. અમેરિકાએ કડક શબ્દોમાં ચેતવણી આપી છે કે, જ્યાં સુધી ઈરાન આ શરતો પર નક્કર પગલાં નહીં ભરે, ત્યાં સુધી તેને પ્રતિબંધોમાંથી કોઈ મુક્તિ મળશે નહીં. જો રાજદ્વારી પ્રયાસો નિષ્ફળ જશે, તો અમેરિકા માટે 'સૈન્ય વિકલ્પ' હજુ પણ ટેબલ પર ખુલ્લો છે.
ઈરાની નેતૃત્વમાં આંતરિક વિખવાદનો દાવો
અમેરિકી નાણા સચિવે એક મોટો દાવો કરતા કહ્યું કે અમેરિકાના સતત આર્થિક અને સૈન્ય દબાણને કારણે ઈરાની સરકાર ભારે મૂંઝવણમાં છે. તેમના મતે, ઈરાનના ત્રણ મુખ્ય સ્તંભો – ચૂંટાયેલી સરકાર, IRGC (રિવોલ્યુશનરી ગાર્ડ) અને ધર્મગુરુઓ – વચ્ચે તાલમેલનો અભાવ છે, જેના કારણે તેઓ આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે નિર્ણાયક નિર્ણયો લેવામાં પાછા પડી રહ્યા છે. હવે આખી દુનિયાની નજર એ વાત પર છે કે શું ઈરાન આ કડક શરતો સ્વીકારીને વાટાઘાટોને અંતિમ સ્વરૂપ આપશે કે પછી મધ્ય પૂર્વમાં સંઘર્ષ વધુ ઘેરો બનશે.
