Donald Trump: અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે ચાલી રહેલી તણાવપૂર્ણ વાટાઘાટો ફરી એકવાર વૈશ્વિક રાજનીતિના કેન્દ્રમાં આવી ગઈ છે. શાંતિ સોદા અંગે અનિશ્ચિતતા વધતી જતાં અમેરિકાના પૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે માત્ર ઈરાન જ નહીં પરંતુ અમેરિકન મીડિયા અને ડેમોક્રેટ્સ પર પણ કડક પ્રહાર કર્યા છે. ટ્રમ્પના નિવેદનોએ ફરીથી અમેરિકાની આંતરિક રાજકીય ધ્રુવીકરણ અને મધ્ય પૂર્વની અસ્થિર પરિસ્થિતિને ચર્ચાના કેન્દ્રમાં મૂકી છે.
ટ્રમ્પે ટ્રુથ સોશિયલ પર શું લખ્યું?
Donald Trump એ તેમની સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ ટ્રુથ સોશિયલ પર એક લાંબી પોસ્ટ શેર કરી હતી. તેમાં તેમણે દાવો કર્યો કે જો ઈરાન સંપૂર્ણપણે અમેરિકા સમક્ષ શરણાગતિ સ્વીકારે તો પણ અમેરિકન મીડિયા તેને ઈરાનની જીત તરીકે રજૂ કરશે.
ટ્રમ્પે લખ્યું કે જો ઈરાન તેની નૌકાદળ, વાયુસેના અને સૈન્ય શક્તિ ગુમાવી દે અને તેહરાનમાં સફેદ ધ્વજ સાથે આત્મસમર્પણ કરે, તો પણ “ફેક ન્યૂઝ મીડિયા” તેને અમેરિકાની હાર અને ઈરાનની જીત તરીકે દેખાડશે. તેમના શબ્દોમાં મીડિયા અને ડેમોક્રેટ્સ “પોતાનો રસ્તો ખોઈ ચૂક્યા છે.”
આ નિવેદનથી સ્પષ્ટ થાય છે કે ટ્રમ્પ આગામી રાજકીય લડાઈમાં મીડિયા વિરોધી અભિગમને ફરીથી મજબૂત બનાવી રહ્યા છે. અમેરિકામાં તેમના સમર્થકો વચ્ચે મીડિયા વિરુદ્ધ આ પ્રકારની ભાષા લાંબા સમયથી રાજકીય રીતે અસરકારક માનવામાં આવે છે.
કયા મીડિયા સંગઠનોને બનાવ્યા નિશાન?
ટ્રમ્પે ખાસ કરીને CNN, The New York Times અને The Wall Street Journal જેવા મોટા અમેરિકન મીડિયા હાઉસને નિશાન બનાવ્યા. તેમણે આરોપ લગાવ્યો કે આ મીડિયા સંસ્થાઓ હંમેશા તેમની વિરુદ્ધ નેરેટિવ ઉભું કરે છે અને ઈરાન સંબંધિત કોઈપણ પરિસ્થિતિને રાજકીય દૃષ્ટિકોણથી રજૂ કરે છે.
અમેરિકન રાજકારણમાં મીડિયા અને ટ્રમ્પ વચ્ચેનો ટકરાવ કોઈ નવી બાબત નથી. 2016ની ચૂંટણીથી જ ટ્રમ્પ મુખ્યધારા મીડિયા પર “ફેક ન્યૂઝ” ફેલાવવાનો આરોપ લગાવતા આવ્યા છે. હવે ઈરાન મુદ્દે પણ તેમણે એ જ લાઇન ફરી અપનાવી છે.
ઈરાન-અમેરિકા સંબંધોમાં તણાવ કેમ વધી રહ્યો છે?
Iran અને United States વચ્ચે છેલ્લા કેટલાક મહિનાથી તણાવ વધી રહ્યો છે. બંને દેશો વચ્ચે શાંતિ સોદા અને પરમાણુ મુદ્દે ચર્ચાઓ ચાલી રહી છે, પરંતુ અત્યાર સુધી કોઈ અંતિમ સહમતિ સામે આવી નથી.
આ વર્ષે ફેબ્રુઆરીમાં તેહરાન પર થયેલા સંયુક્ત યુએસ-ઇઝરાયલી હુમલાઓ બાદ પરિસ્થિતિ વધુ ગંભીર બની હતી. ત્યારબાદ બંને પક્ષો વચ્ચે સૈન્ય તણાવ વધ્યો અને મધ્ય પૂર્વમાં યુદ્ધ જેવી સ્થિતિ સર્જાઈ હતી. હાલમાં યુદ્ધવિરામ અમલમાં છે, પરંતુ વિશ્વના રાજકીય નિરીક્ષકો માને છે કે પરિસ્થિતિ હજુ પણ અસ્થિર છે.
ખાસ કરીને ઈરાનના પરમાણુ કાર્યક્રમ અને પશ્ચિમ દેશો વચ્ચેનો વિવાદ હજી સુધી ઉકેલાયો નથી. અમેરિકાનું માનવું છે કે ઈરાનની પરમાણુ પ્રવૃત્તિઓ પ્રદેશ માટે જોખમરૂપ બની શકે છે, જ્યારે ઈરાન સતત દાવો કરે છે કે તેનો કાર્યક્રમ શાંતિપૂર્ણ હેતુઓ માટે છે.
મધ્ય પૂર્વમાં શું છે હાલની સ્થિતિ?
Israel, ઈરાન અને અમેરિકાની ભૂમિકા કારણે મધ્ય પૂર્વમાં રાજકીય અને સૈન્ય તણાવ સતત વધતો રહ્યો છે. ગાઝા સંઘર્ષ, લેબનોનમાં હિઝબુલ્લાહની ગતિવિધિઓ અને રેડ સીમાં સુરક્ષા મુદ્દાઓને કારણે સમગ્ર પ્રદેશ આંતરરાષ્ટ્રીય ચિંતાનો વિષય બન્યો છે.
અમેરિકા ઈઝરાયલને ખુલ્લું સમર્થન આપી રહ્યું છે, જ્યારે ઈરાન પ્રદેશમાં પોતાના પ્રભાવને જાળવી રાખવા પ્રયત્નશીલ છે. આવી સ્થિતિમાં શાંતિ કરારની ચર્ચાઓનું અટકી જવું વૈશ્વિક બજારો અને ઊર્જા સુરક્ષા માટે પણ મહત્વપૂર્ણ ગણાય છે.
ટ્રમ્પના નિવેદનનું રાજકીય મહત્વ શું?
ટ્રમ્પ હાલમાં અમેરિકાની આગામી ચૂંટણી રાજનીતિમાં ફરી કેન્દ્રસ્થાને છે. તેઓ સતત બાઈડન પ્રશાસનની વિદેશ નીતિની ટીકા કરતા રહ્યા છે. ઈરાન મુદ્દે મીડિયા અને ડેમોક્રેટ્સને નિશાન બનાવી તેઓ પોતાના સમર્થકોમાં એ સંદેશ આપવા માંગે છે કે અમેરિકન રાજકીય અને મીડિયા વ્યવસ્થા તેમની સામે પક્ષપાતી છે.
રાજકીય વિશ્લેષકો માને છે કે આવી ભાષા ટ્રમ્પના “America First” નેરેટિવને વધુ મજબૂત બનાવે છે. સાથે જ તેઓ આંતરરાષ્ટ્રીય મુદ્દાઓને ઘરઆંગણે રાજકીય ચર્ચામાં ફેરવી દેવાની ક્ષમતા પણ ધરાવે છે.
આ પણ વાંચો: "અમેરિકા વિશ્વાસ લાયક નથી" : હુમલાઓ બાદ ફરી ભડક્યું ઈરાન! વૈશ્વિક તેલ બજારમાં ખળભળાટ!
આંતરરાષ્ટ્રીય સુરક્ષાને સીધી અસર?
ઈરાન અને અમેરિકા વચ્ચેની કોઈપણ મોટી રાજકીય કે સૈન્ય ઘટના વૈશ્વિક અર્થતંત્ર, તેલના ભાવ અને આંતરરાષ્ટ્રીય સુરક્ષાને સીધી અસર કરે છે. ટ્રમ્પનું નિવેદન એવા સમયે આવ્યું છે જ્યારે વિશ્વ મધ્ય પૂર્વમાં લાંબા ગાળાની સ્થિરતા અંગે ચિંતિત છે.
જો વાટાઘાટો નિષ્ફળ જાય અથવા તણાવ ફરી વધે તો તેનું અસરકારક પરિણામ વૈશ્વિક રાજકીય ગઠબંધનો, શેરબજારો અને ઊર્જા પુરવઠા પર પડી શકે છે. ઉપરાંત અમેરિકાની આંતરિક ચૂંટણી રાજનીતિમાં પણ ઈરાન મુદ્દો ફરી એકવાર કેન્દ્રસ્થાને આવી શકે છે.
