દરેક દિવસ ઇતિહાસના પાનાઓમાં કંઈક ખાસ લઈને આવે છે. 8 મેનો દિવસ પણ વિશ્વ ઇતિહાસ અને આરોગ્ય જાગૃતિ માટે ખૂબ મહત્વ ધરાવે છે. આજે સમગ્ર વિશ્વમાં “વિશ્વ થેલેસેમિયા દિવસ” તરીકે ઉજવણી કરવામાં આવે છે. આનુવંશિક રીતે પેઢીદર પેઢી ફેલાતી આ ગંભીર રક્ત સંબંધિત બીમારી વિશે લોકોમાં જાગૃતિ લાવવાનો આ દિવસનો મુખ્ય હેતુ છે. સાથે જ આજના દિવસે વિશ્વ ઇતિહાસમાં અનેક મહત્વપૂર્ણ ઘટનાઓ પણ બની હતી.
વિશ્વ થેલેસેમિયા દિવસ કેમ મનાવવામાં આવે છે?
દર વર્ષે 8 મેના રોજ સમગ્ર વિશ્વમાં “World Thalassemia Day” મનાવવામાં આવે છે. આ દિવસનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય:
થેલેસેમિયા વિશે જાગૃતિ ફેલાવવી
લોકોમાં સમયસર ટેસ્ટિંગ અંગે સમજ વધારવી
અને દર્દીઓ તથા તેમના પરિવારને સહાય માટે સમાજને પ્રેરિત કરવો
થેલેસેમિયા એક આનુવંશિક રક્ત વિકાર છે, જે માતા-પિતાથી બાળકમાં પહોંચે છે. આ બીમારી જન્મથી જ બાળકને અસર કરે છે અને જીવનભર તેની અસર રહે છે.
શું છે થેલેસેમિયા?
થેલેસેમિયા એવી સ્થિતિ છે જેમાં શરીર પૂરતું હિમોગ્લોબિન બનાવી શકતું નથી.
હિમોગ્લોબિન:
લોહીમાં રહેલું મહત્વપૂર્ણ પ્રોટીન છે
જે શરીરના દરેક ભાગ સુધી ઓક્સિજન પહોંચાડવાનું કામ કરે છે
જ્યારે હિમોગ્લોબિનનું પ્રમાણ ખૂબ ઓછું થઈ જાય છે ત્યારે:
થાક
નબળાઈ
શ્વાસ લેવામાં તકલીફ
અને ગંભીર આરોગ્ય સમસ્યાઓ
ઉભી થઈ શકે છે.
થેલેસેમિયાના બે મુખ્ય પ્રકાર
1. થેલેસેમિયા માઇનર
આ સ્થિતિમાં વ્યક્તિ સામાન્ય જીવન જીવી શકે છે
ઘણીવાર ખાસ લક્ષણો દેખાતા નથી
પરંતુ તે બીમારીનો વાહક (Carrier) હોય છે
2. થેલેસેમિયા મેજર
આ ગંભીર અને જીવલેણ સ્થિતિ છે
દર્દીને નિયમિત બ્લડ ટ્રાન્સફ્યુઝનની જરૂર પડે છે
સમયસર સારવાર ન મળે તો જીવને જોખમ થઈ શકે છે
નિષ્ણાતો અનુસાર લગ્ન પહેલાં થેલેસેમિયા ટેસ્ટ કરાવવો ખૂબ જરૂરી છે જેથી આવતી પેઢીને આ ગંભીર બીમારીથી બચાવી શકાય.
થેલેસેમિયા સામે બચાવ કેવી રીતે શક્ય?
હાલમાં થેલેસેમિયાનો સંપૂર્ણ ઉપચાર સરળતાથી ઉપલબ્ધ નથી, પરંતુ:
Pre-marital Screening
Genetic Counseling
અને સમયસર Blood Test
દ્વારા આ બીમારીના ફેલાવાને ઘણાં અંશે અટકાવી શકાય છે.
ગુજરાત સહિત ભારતમાં અનેક સામાજિક સંસ્થાઓ હવે યુવાનોમાં થેલેસેમિયા ટેસ્ટ અંગે જાગૃતિ ફેલાવી રહી છે.
8 મેના દિવસે બનેલી મહત્વપૂર્ણ ઐતિહાસિક ઘટનાઓ
1945 – જર્મનીએ મિત્ર રાષ્ટ્રો સમક્ષ આત્મસમર્પણ કર્યું
દ્વિતીય વિશ્વ યુદ્ધ દરમિયાન 8 મે 1945ના રોજ નાઝી જર્મનીએ મિત્ર રાષ્ટ્રો સમક્ષ આત્મસમર્પણ કર્યું હતું. આ દિવસને યુરોપમાં “Victory in Europe Day” તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે.
1999 – બેલગ્રેડમાં ચીની દૂતાવાસ પર NATO હુમલો
NATO દ્વારા યૂગોસ્લાવિયા પર કરવામાં આવેલા હવાઈ હુમલાઓ દરમિયાન બેલગ્રેડ સ્થિત ચીની દૂતાવાસ પર મિસાઈલ હુમલો થયો હતો, જેને લઈને આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે ભારે વિવાદ સર્જાયો હતો.
2000 – લોર્ડ સ્વરાજપાલની મહત્વપૂર્ણ નિમણૂક
ભારતીય મૂળના 69 વર્ષીય લોર્ડ સ્વરાજપાલને બ્રિટનની એક મોટી યુનિવર્સિટીના Vice Chancellor તરીકે નિયુક્ત કરવામાં આવ્યા હતા.
2002 – ન્યૂઝીલેન્ડ ક્રિકેટ ટીમે પાકિસ્તાન પ્રવાસ રદ કર્યો
સુરક્ષા કારણોસર ન્યૂઝીલેન્ડ ક્રિકેટ ટીમે પાકિસ્તાન પ્રવાસ અધવચ્ચે છોડીને વતન પરત જવાનો નિર્ણય લીધો હતો.
2004 – મુરલીધરનનો વિશ્વ રેકોર્ડ
શ્રીલંકાના દિગ્ગજ સ્પિનર મુથૈયા મુરલીધરને 521 ટેસ્ટ વિકેટ લઈને વિશ્વ રેકોર્ડ બનાવ્યો હતો.
2006 – અમેરિકા અને પાકિસ્તાન વચ્ચે સૈન્ય કરાર
સંયુક્ત રાજ્ય અમેરિકા પાકિસ્તાનને આધુનિક પરંપરાગત શસ્ત્ર પ્રણાલી આપવા સંમત થયું હતું.
2010 – છત્તીસગઢમાં નક્સલવાદી હુમલો
દંતેવાડા હુમલાના એક મહિના બાદ નક્સલવાદીઓએ CRPFના સશસ્ત્ર વાહનને લેન્ડમાઈન વિસ્ફોટથી ઉડાવી દીધું હતું, જેમાં અનેક જવાનો શહીદ થયા હતા.
8 મેના રોજ જન્મેલા પ્રખ્યાત વ્યક્તિઓ
ગિરિજા દેવી (1929)
ભારતીય શાસ્ત્રીય સંગીતની પ્રસિદ્ધ ઠુમરી ગાયિકા.
સ્વામી ચિન્મયાનંદ (1916)
વેદાંત ફિલસૂફી અને આધ્યાત્મિક જ્ઞાન માટે વિશ્વભરમાં જાણીતા.
ગોપબંધુ ચૌધરી (1895)
ઓડિશાના પ્રખ્યાત ગાંધીવાદી અને સ્વાતંત્ર્ય સેનાની.
તપન રાય ચૌધરી (1926)
ભારતીય ઇતિહાસના જાણીતા વિદ્વાન.
જીન-હેનરી ડ્યુનાન્ટ (1828)
માનવ સેવા માટે પ્રથમ Nobel Peace Prize મેળવનાર મહાન વ્યક્તિત્વ.
8 મેના રોજ અવસાન પામેલા પ્રખ્યાત વ્યક્તિઓ
આત્મારામ રાવજી દેશપાંડે (1982)
પ્રખ્યાત મરાઠી લેખક અને સાહિત્યકાર.
ઝિયા ફરીદુદ્દીન ડાગર (2013)
ભારતીય શાસ્ત્રીય સંગીતના પ્રતિષ્ઠિત ધ્રુપદ ગાયક.
દેવીપ્રસાદ ચટ્ટોપાધ્યાય (1993)
ભારતીય ઇતિહાસ અને ફિલસૂફી ક્ષેત્રે નોંધપાત્ર યોગદાન આપનાર વિદ્વાન.
મીર કાસિમ (1777)
ભારતીય ઇતિહાસના મહત્વપૂર્ણ શાસક.
અમીર ચંદ (1915)
ભારતની આઝાદી માટે સંઘર્ષ કરનાર ક્રાંતિકારી.
