ડિજિટલ યુગમાં આપણું જીવન સંપૂર્ણપણે સ્માર્ટફોન અને લૅપટોપ પર નિર્ભર બની ગયું છે. પરંતુ હવે એક ચિંતાજનક હકીકત સામે આવી છે દુનિયાના 100થી વધુ દેશો પાસે એવા સ્પાયવેર ટૂલ્સ છે, જે કોઈપણ ડિવાઇસમાં ઘૂસી તમારા પર્સનલ ડેટા, કોલ્સ, મેસેજ અને એક્ટિવિટીઝ પર નજર રાખી શકે છે. એટલે હવે પ્રશ્ન એ છે કે શું તમારો ફોન ખરેખર સુરક્ષિત છે?
સ્પાયવેરનો વધતો ખતરો: શું કહે છે રિપોર્ટ?
UK National Cyber Security Centre ની એક રિપોર્ટ અનુસાર, હાલમાં વિશ્વના 100થી વધુ દેશો પાસે અદ્યતન સ્પાયવેર ટૂલ્સ ઉપલબ્ધ છે. કેટલાક વર્ષો પહેલાં આ સંખ્યા આશરે 80 જેટલી હતી, પરંતુ હવે તેમાં નોંધપાત્ર વધારો થયો છે. આથી સ્પષ્ટ થાય છે કે સરકારો અને એજન્સીઓ હવે વધુ સરળતાથી ડિજિટલ ડિવાઇસ સુધી પહોંચ મેળવી શકે છે.
સ્પાયવેરનો ઉપયોગ હવે ક્યાં સુધી પહોંચ્યો?
શરૂઆતમાં સ્પાયવેરનો ઉપયોગ મુખ્યત્વે આતંકવાદીઓ અને ગુનેગારોને ટ્રેક કરવા માટે થતો હતો. પરંતુ છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં આ ટેક્નોલોજીનો ઉપયોગ પત્રકારો, સામાજિક કાર્યકરો અને રાજકીય નેતાઓ પર નજર રાખવા માટે પણ થતો હોવાના આરોપો લાગ્યા છે. ખાસ કરીને Pegasus સ્પાયવેર કેસે વિશ્વભરમાં ભારે ચર્ચા જગાવી હતી, જેમાં અનેક દેશોના લોકોના ફોનમાં ગેરકાયદેસર રીતે ઇન્સ્ટોલ થવાના આરોપો સામે આવ્યા હતા.
સ્પાયવેર શું છે અને કેવી રીતે કામ કરે છે?
સ્પાયવેર એક પ્રકારનું Malware છે, જે ગુપ્ત રીતે તમારા ડિવાઇસમાં પ્રવેશ કરે છે.
તેની મદદથી:
તમારા મેસેજ અને કોલ્સ ટ્રેક થાય છે
પર્સનલ ડેટા ચોરી શકાય છે
બ્રાઉઝિંગ એક્ટિવિટી પર નજર રાખી શકાય છે
કેમેરા અને માઇક્રોફોન ગુપ્ત રીતે ચાલુ કરી શકાય છે
કેટલાક અદ્યતન સ્પાયવેર એટલા શક્તિશાળી હોય છે કે તેઓ ઇન્સ્ટોલ થયા પછી પણ યુઝરને ખબર પડવા દેતા નથી.
ડિવાઇસમાં સ્પાયવેર હોવાના સંકેતો
જો તમારા ફોન અથવા લૅપટોપમાં નીચેના લક્ષણો દેખાય, તો સાવધાન રહેવું જરૂરી છે:
ડિવાઇસ અચાનક ધીમું થઈ જવું
વારંવાર ક્રેશ થવું
અજીબ પોપ-અપ મેસેજ દેખાવા
વેબ સર્ચ કરતી વખતે અજાણી સાઇટ પર રિડાયરેક્ટ થવું
એપ્સમાં અનિયમિત એરર મેસેજ આવવું
આ સંકેતો સ્પાયવેર અથવા અન્ય મેલવેરની હાજરી દર્શાવી શકે છે.
સ્પાયવેર કેવી રીતે ડિવાઇસમાં આવે છે?
સ્પાયવેર તમારા ફોનમાં વિવિધ રીતે આવી શકે છે:
અજાણ્યા લિંક પર ક્લિક કરવાથી
ફેક એપ ડાઉનલોડ કરવાથી
મિસકોલ અથવા ફિશિંગ મેસેજ દ્વારા
અસુરક્ષિત વેબસાઇટ્સ પરથી
આથી જ સાવચેતી રાખવી ખૂબ જરૂરી છે.
સ્પાયવેરથી બચવા માટે અસરકારક ઉપાયો
1. સોફ્ટવેર અપડેટ રાખો
તમારા ફોન અને એપ્સ હંમેશા અપડેટ રાખો, જેથી નવા સિક્યુરિટી પેચ મળી રહે.
2. અજાણ્યા લિંકથી દૂર રહો
SMS, ઇમેઇલ અથવા સોશિયલ મીડિયા પર મળેલા શંકાસ્પદ લિંક પર ક્યારેય ક્લિક ન કરો.
3. વિશ્વસનીય સ્રોતમાંથી જ એપ ડાઉનલોડ કરો
માત્ર Google Play Store અને Apple App Store જેવી અધિકૃત પ્લેટફોર્મનો ઉપયોગ કરો.
4. મજબૂત પાસવર્ડ અને સિક્યુરિટી એપ્સનો ઉપયોગ કરો
પાસવર્ડ મેનેજમેન્ટ અને એન્ટીવાયરસ એપ્સ તમારા ડેટાને વધુ સુરક્ષિત રાખે છે.
5. અજાણ્યા લોકો સાથે ઓનલાઇન વાતચીત ટાળો
સાયબર ઠગો ઘણીવાર સોશિયલ એન્જિનિયરિંગ દ્વારા માહિતી મેળવે છે.
