RBI Plastic Indian Currency: દેશમાં પ્લાસ્ટિક કરન્સી નોટોને લઈને ચાલી રહેલી ચર્ચાઓ વચ્ચે રૂ.100, રૂ.200 અને રૂ.500ની હાલની કાગળની નોટો બંધ થઈ જશે તેવી અફવાઓ સોશિયલ મીડિયા પર ઝડપથી વાયરલ થઈ રહી છે. અનેક પોસ્ટ્સમાં એવો દાવો કરવામાં આવી રહ્યો છે કે રિઝર્વ બેંક ઓફ ઈન્ડિયા (RBI) ટૂંક સમયમાં કાગળની નોટો પાછી ખેંચીને તેના સ્થાને પ્લાસ્ટિક અથવા પોલિમર નોટો ચલણમાં લાવવાની તૈયારી કરી રહી છે. આ દાવાઓને કારણે સામાન્ય લોકોમાં ચિંતા અને ગૂંચવણ બંને જોવા મળી રહી છે.
ખાસ કરીને 30 જૂન 2026થી હાલની નોટો અમાન્ય થઈ જશે અથવા તેને બદલવામાં આવશે જેવી પોસ્ટ્સ સોશિયલ મીડિયા પર વ્યાપક રીતે શેર થઈ રહી છે. જોકે હવે આ સમગ્ર મામલે RBI અને કેન્દ્ર સરકારની ફેક્ટ-ચેક એજન્સી તરફથી મહત્વપૂર્ણ સ્પષ્ટતા કરવામાં આવી છે, જેના કારણે સ્થિતિ સ્પષ્ટ થઈ ગઈ છે.
શું ખરેખર રૂ.100, રૂ.200 અને રૂ.500ની નોટો બંધ થવાની છે?
સોશિયલ મીડિયા પર વાયરલ થઈ રહેલા દાવાઓમાં કહેવામાં આવી રહ્યું હતું કે RBI ટૂંક સમયમાં કાગળની તમામ ચલણી નોટો પરત ખેંચી લેશે અને તેના સ્થાને નવી પ્લાસ્ટિક કરન્સી નોટો બહાર પાડશે. પરંતુ, સરકારની ફેક્ટ ચેક સંસ્થા PIB (પ્રેસ ઇન્ફોર્મેશન બ્યુરો)એ આ દાવાઓને સંપૂર્ણપણે ખોટા અને ભ્રામક ગણાવ્યા છે. PIBએ સ્પષ્ટ કહ્યું છે કે હાલની કાગળની નોટો બંધ કરવાની અથવા તેને પરત ખેંચવાની કોઈ યોજના RBI દ્વારા જાહેર કરવામાં આવી નથી.
આ પણ વાંચો: શું ખરેખરમાં બંધ થઈ જશે કાગળની નોટો?: પોલિમર કરન્સી પર RBI એ કરી મોટી જાહેરાત
PIBએ શું કહ્યું?
PIBની ફેક્ટ ચેક યુનિટે સોશિયલ મીડિયા પર વાયરલ થઈ રહેલી પોસ્ટ્સની તપાસ કર્યા બાદ જણાવ્યું કે કેટલાક યુઝર્સ RBIના નામે ખોટી માહિતી ફેલાવી રહ્યા છે. PIBએ સ્પષ્ટતા કરતાં જણાવ્યું કે, 30 જૂન 2026થી કાગળની નોટો બંધ થઈ જશે અથવા તેને પ્લાસ્ટિક નોટોથી બદલવામાં આવશે તેવો દાવો સંપૂર્ણપણે ખોટો છે. RBI દ્વારા આવી કોઈ જાહેરાત કરવામાં આવી નથી. સરકારે લોકોને અપીલ કરી છે કે, આવી કોઈ પણ માહિતી પર વિશ્વાસ કરતા પહેલા RBIની સત્તાવાર વેબસાઇટ અથવા વિશ્વસનીય સ્ત્રોતમાંથી તેની પુષ્ટિ કરી લેવી જોઈએ.
પ્લાસ્ટિક નોટોને લઈને શું છે તાજેતરનું અપડેટ?
પ્લાસ્ટિક અથવા પોલિમર નોટો અંગે RBI ચોક્કસપણે વિચારણા કરી રહ્યું છે, પરંતુ તે હજુ પ્રારંભિક તબક્કામાં છે. RBIના ગવર્નર Sanjay Malhotraએ તાજેતરમાં જણાવ્યું હતું કે કેન્દ્રીય બેંક દેશમાં પોલિમર નોટો શરૂ કરવાની સંભાવનાઓનું મૂલ્યાંકન કરી રહી છે. જોકે હજુ સુધી આ અંગે કોઈ અંતિમ નિર્ણય લેવામાં આવ્યો નથી. તેમણે સ્પષ્ટ કર્યું કે, RBI હાલમાં પોલિમર નોટોના ફાયદા અને ગેરફાયદાનું વિશ્લેષણ કરી રહી છે અને તેની વ્યવહારિકતા અંગે અભ્યાસ ચાલી રહ્યો છે.
આ પણ વાંચો: ભારતમાં આવશે પ્લાસ્ટિકની ચલણી નોટો?: ફાટવા, ભીંજાવાની સમસ્યાનો મળી શકે છે કાયમી ઉકેલ
પોલિમર નોટો શું હોય છે?
પોલિમર નોટો સામાન્ય કાગળની નોટો કરતાં અલગ પ્રકારની મજબૂત પ્લાસ્ટિક જેવી સામગ્રીમાંથી બનાવવામાં આવે છે. વિશ્વના અનેક દેશો જેમ કે, ઓસ્ટ્રેલિયા, કેનેડા, ન્યૂઝીલેન્ડ અને બ્રિટનમાં આ પ્રકારની નોટો પહેલેથી જ ઉપયોગમાં છે. આ નોટો લાંબા સમય સુધી ટકી રહે છે, સરળતાથી ફાટી જતી નથી અને તેમાં સુરક્ષાના વધુ આધુનિક ફીચર્સ ઉમેરવામાં આવી શકે છે. જેના કારણે નકલી નોટો બનાવવી વધુ મુશ્કેલ બને છે.
શું હાલની નોટો ચાલુ રહેશે?
હાલની સ્થિતિ મુજબ રૂ.100, રૂ.200, રૂ.500 તેમજ અન્ય તમામ કાગળની ચલણી નોટો સંપૂર્ણપણે માન્ય છે અને તેના ઉપયોગ પર કોઈ પ્રતિબંધ નથી. RBI અથવા કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા નોટો પાછી ખેંચવા અંગે કોઈ સત્તાવાર જાહેરાત કરવામાં આવી નથી. તેથી સામાન્ય નાગરિકોએ સોશિયલ મીડિયા પર ફેલાતી અફવાઓથી દૂર રહેવું જોઈએ.
RBI હજુ અભ્યાસ કરી રહી છે
RBIના જણાવ્યા મુજબ, પ્લાસ્ટિક નોટોને લઈને અંતિમ નિર્ણય લેવામાં હજુ સમય લાગી શકે છે. બેંક હાલમાં તેની કિંમત, ઉપયોગિતા, સુરક્ષા, પર્યાવરણ પરની અસર અને ભારતીય પરિસ્થિતિમાં તેની યોગ્યતા અંગે અભ્યાસ કરી રહી છે. જો ભવિષ્યમાં કોઈ મોટો નિર્ણય લેવામાં આવશે તો તેની સત્તાવાર જાહેરાત RBI દ્વારા કરવામાં આવશે.
અફવાઓથી સાવધાન રહેવાની જરૂર
તાજેતરના વર્ષોમાં સોશિયલ મીડિયા પર કરન્સી, બેન્કિંગ અને નાણાકીય વ્યવસ્થાને લગતી અનેક ખોટી માહિતી વાયરલ થતી રહી છે. આવી સ્થિતિમાં નાગરિકોએ માત્ર સત્તાવાર અને વિશ્વસનીય સ્ત્રોતો પર જ વિશ્વાસ રાખવો જોઈએ. હાલ માટે સ્પષ્ટ છે કે, રૂ.100, રૂ.200 અને રૂ.500ની નોટો બંધ થવાની નથી અને પ્લાસ્ટિક નોટોને લઈને પણ કોઈ અંતિમ નિર્ણય લેવામાં આવ્યો નથી.
