વિપક્ષે ભાવવધારાને લોકોની ખિસ્સા પર ભાર ગણાવ્યો, જ્યારે પેટ્રોલિયમ મંત્રીએ રાજ્ય કર, વૈશ્વિક બજાર અને ઊર્જા સુરક્ષાને મુખ્ય કારણ ગણાવ્યાં
નવી દિલ્હી: દેશમાં પેટ્રોલ, ડીઝલ અને LPGના ભાવ વધારાને લઈને રાજકીય ઘમાસાણ તેજ બન્યું છે. કોંગ્રેસ સહિત વિપક્ષે કેન્દ્ર સરકાર પર સામાન્ય લોકો અને મધ્યમ વર્ગ પર મોંઘવારીનો ભાર નાખવાનો આરોપ લગાવ્યો છે. આ પૃષ્ઠભૂમિમાં કેન્દ્રીય પેટ્રોલિયમ અને કુદરતી ગેસ મંત્રી હરદીપ સિંહ પુરીએ સરકારનો બચાવ કરતાં કહ્યું છે કે આંતરરાષ્ટ્રીય ઊર્જા બજારમાં સતત ઝટકાઓ છતાં ભારતે પુરવઠો જાળવી રાખ્યો છે અને ભાવોને શક્ય તેટલા નિયંત્રણમાં રાખવાનો પ્રયાસ કર્યો છે. રોઇટર્સના અહેવાલ મુજબ, તાજેતરના વૈશ્વિક તેલ-ગેસ તણાવ વચ્ચે વિપક્ષે સરકારને ભાવવધારાનો ભાર ગ્રાહકો પર ન નાખવા અપીલ કરી છે.
વધુમાં પુરીએ જણાવ્યું કે દિલ્હીનો પેટ્રોલ ભાવ ચાર વર્ષ પહેલાંની સરખામણીએ હજુ ઓછો છે. ઉપલબ્ધ બજાર અહેવાલો મુજબ, એપ્રિલ 2022માં દિલ્હીનો પેટ્રોલ ભાવ 105 રૂપિયાથી વધુ સુધી ગયો હતો, જ્યારે 10 જૂન 2026ના અહેવાલો અનુસાર દિલ્હીમાં પેટ્રોલ આશરે 102 રૂપિયા પ્રતિ લિટર અને ડીઝલ આશરે 95 રૂપિયા પ્રતિ લિટર આસપાસ નોંધાયું છે. જોકે આ તુલના શહેર, સમય અને કર માળખા પર આધારિત હોવાથી તેને સમગ્ર દેશની સ્થિતિ તરીકે જોવી યોગ્ય નથી.
પેટ્રોલ પછી હવે ડીઝલમાં પણ થશે 'ભેળસેળ'!: 15% Isobutanol ઉમેરવાની તૈયારી, નીતિન ગડકરીએ આપ્યો મોટો સંકેત
સરકારનો તર્ક: વૈશ્વિક સંકટની અસર ભારતે મર્યાદિત રાખી
પેટ્રોલિયમ મંત્રીએ કહ્યું કે રશિયા-યુક્રેન યુદ્ધ અને ઈરાન-હોર્મુઝ તણાવ જેવી ઘટનાઓ ભારતના નિયંત્રણ બહાર છે, પરંતુ તેની અસર વૈશ્વિક ક્રૂડ અને ગેસ બજાર પર થઈ છે. અગાઉના અહેવાલો મુજબ પુરીએ તાજેતરમાં કહ્યું હતું કે દેશમાં પૂરતા ઊર્જા જથ્થા છે અને આગામી મહિનાઓમાં ઇંધણના ભાવ ઘટવાની શક્યતા છે.
સરકારનો બીજો મુખ્ય તર્ક એ છે કે ઇંધણના ભાવમાં રાજ્યોના વેટ અને સ્થાનિક કરનો પણ મોટો હિસ્સો છે. તેથી માત્ર કેન્દ્રને જવાબદાર ઠેરવવું પૂરતું નથી. જોકે વિપક્ષનું કહેવું છે કે કેન્દ્રએ કસ્ટમ અને એક્સાઇઝ ડ્યૂટીમાં રાહત આપીને ગ્રાહકોને તાત્કાલિક રાહત આપવી જોઈએ.
ગુજરાતના જામનગરમાં બનશે ભારતનું પહેલું AI ડેટા સેન્ટર: Meta માટે Reliance બનાવશે 168 MWનું ડેટા હબ
LPG અને ઉજ્જ્વલા યોજના પર નવો વિવાદ
LPGના ભાવમાં વધારો અને ઉજ્જ્વલા યોજના હેઠળ સબસિડીવાળા સિલિન્ડરની મર્યાદા ઘટાડવાના અહેવાલોએ રાજકીય વિવાદ વધાર્યો છે. મીડિયા રીપોર્ટ્સ અનુસાર દિલ્હીમાં 14.2 કિલોના ઘરેલુ LPG સિલિન્ડરનો ભાવ 913 રૂપિયાથી વધીને 942 રૂપિયા થયો છે.
કોમર્શિયલ LPGમાં પણ વધારો નોંધાયો છે. ઇકોનોમિક ટાઇમ્સના અહેવાલ મુજબ 1 જૂનથી દિલ્હીમાં 19 કિલોના કોમર્શિયલ LPG સિલિન્ડરનો ભાવ 42 રૂપિયા વધીને 3,113.50 રૂપિયા થયો હતો. આનો સીધો પ્રભાવ હોટલ, રેસ્ટોરન્ટ, નાસ્તા-ફૂડ વ્યવસાય અને નાના વેપારીઓ પર પડી શકે છે.
ચૂંટણી સાથે ભાવ નક્કી થાય છે? પુરીએ આરોપ નકાર્યો
વિપક્ષે ઘણીવાર આરોપ લગાવ્યો છે કે પેટ્રોલ-ડીઝલના ભાવ ચૂંટણીને ધ્યાનમાં રાખીને સ્થિર રાખવામાં આવે છે અને પછી વધારો કરવામાં આવે છે. પુરીએ આ દાવો નકારતાં કહ્યું કે સરકાર ભાવ નક્કી કરતી વખતે બજાર પરિસ્થિતિ, પુરવઠો અને ગ્રાહક હિતને ધ્યાનમાં રાખે છે.
પરંતુ હકીકત એ છે કે ભારતમાં પેટ્રોલ અને ડીઝલનો અંતિમ ગ્રાહક ભાવ ક્રૂડ ઓઇલ, રૂપિયા-ડોલર વિનિમય દર, રિફાઇનિંગ ખર્ચ, ડીલર કમિશન અને કેન્દ્ર-રાજ્ય કરના સંયોજનથી બને છે. તેથી ભાવવધારો માત્ર એક પરિબળથી સમજાવી શકાય એવો નથી.
જાહેર અસર: પરિવહનથી લઈને ખાદ્યપદાર્થો સુધી અસર
ડીઝલ મોંઘું થાય તો માલવહન ખર્ચ વધે છે, જે શાકભાજી, અનાજ, દૂધ, FMCG વસ્તુઓ અને બાંધકામ સામગ્રીના ભાવ સુધી અસર પહોંચાડી શકે છે. પેટ્રોલ ભાવવધારો મધ્યમ વર્ગ અને નોકરીયાત પરિવારોના માસિક બજેટને અસર કરે છે. કોમર્શિયલ LPG મોંઘી થવાથી રેસ્ટોરન્ટ અને ફૂડ સર્વિસ ક્ષેત્રમાં ખર્ચ વધે છે, જે અંતે ગ્રાહક સુધી પહોંચી શકે છે.
સરકાર માટે હવે સૌથી મોટા બે પડકાર છે: વૈશ્વિક ઊર્જા બજારની અનિશ્ચિતતા વચ્ચે પુરવઠો જાળવી રાખવો અને ઘરેલુ ગ્રાહકો પર મોંઘવારીનો ભાર મર્યાદિત રાખવો. પુરીના દાવા મુજબ ભારતે 41 દેશોમાંથી તેલ અને ગેસ ખરીદીને ઊર્જા સ્ત્રોતોનું વૈવિધ્યીકરણ કર્યું છે, પરંતુ ભાવવધારાની સીધી અસર સામાન્ય લોકોના બજેટમાં દેખાઈ રહી છે.
