Isobutanol Blending in Diesel : ભારતમાં પેટ્રોલમાં ઇથેનોલ બ્લેન્ડિંગને આગળ ધપાવ્યા બાદ હવે સરકારનું ધ્યાન ડીઝલ ક્ષેત્ર તરફ વળી રહ્યું છે. કેન્દ્રીય માર્ગ પરિવહન અને રાજમાર્ગ મંત્રી Nitin Gadkariએ તાજેતરમાં જણાવ્યું છે કે ડીઝલમાં સીધું ઇથેનોલ ભેળવવું વ્યવહારુ સાબિત થયું નથી, તેથી ઇથેનોલ પરથી તૈયાર થતા Isobutanolને વિકલ્પ તરીકે જોવામાં આવી રહ્યું છે. તેમણે જણાવ્યું કે ડીઝલમાં 15 ટકા સુધી Isobutanol બ્લેન્ડિંગની સંભાવનાઓ પર કામ ચાલી રહ્યું છે. દેશની પ્રથમ ફ્લેક્સ-ફ્યુઅલ પેસેન્જર કાર તરીકે રજૂ કરાયેલી Maruti Suzuki WagonR Flex Fuelના લોન્ચિંગ પ્રસંગે ગડકરીએ જણાવ્યું હતું કે Isobutanol આધારિત એન્જિન અને જનરેટર સેટના સફળ પરીક્ષણો થઈ ચૂક્યા છે. સરકાર હવે બાયોફ્યુઅલના ઉપયોગને માત્ર પેટ્રોલ સુધી મર્યાદિત ન રાખી ડીઝલ સેગમેન્ટમાં પણ વિસ્તૃત કરવાની દિશામાં આગળ વધી રહી છે.
Isobutanol શું છે અને શા માટે મહત્વપૂર્ણ છે?
Isobutanol એક કાર્બનિક આલ્કોહોલ છે, જેનું રાસાયણિક સૂત્ર C4H10O છે. તેને બાયોફ્યુઅલ તરીકે જોવામાં આવે છે કારણ કે તે ઇથેનોલની તુલનામાં વધુ ઊર્જા ઘનતા ધરાવે છે અને પરંપરાગત ઇંધણ સાથે વધુ સારી રીતે ભળી શકે છે. બળતણ ક્ષેત્રના નિષ્ણાતો માને છે કે Isobutanolનું ઊંચું ઊર્જા મૂલ્ય તેને ડીઝલ બ્લેન્ડિંગ માટે વધુ યોગ્ય બનાવે છે. સરકાર માટે આ પગલું માત્ર વૈકલ્પિક ઇંધણનો પ્રયોગ નથી, પરંતુ ઊર્જા સુરક્ષા સાથે પણ જોડાયેલું છે. ભારત હજુ પણ તેની મોટાભાગની ક્રૂડ ઓઇલ જરૂરિયાતો માટે આયાત પર નિર્ભર છે. બાયોફ્યુઅલનો વધતો ઉપયોગ આયાત બિલ ઘટાડવામાં અને વિદેશી મુદ્રાની બચતમાં મદદરૂપ બની શકે છે.
સિવિલ ડ્રેસમાં પબમાં પહોંચ્યા મહિલા IPS: રેડ દરમિયાન થયો ચોંકાવનારો ખુલાસો, અંદર ચાલતું હતું 'ગંદુકામ'
સૌથી મોટો પડકાર : ડીઝલ એન્જિનની સુસંગતતા
ડીઝલમાં કોઈપણ નવા ઇંધણના મિશ્રણ પહેલાં સૌથી મહત્વપૂર્ણ પ્રશ્ન એન્જિનની કાર્યક્ષમતા અને વિશ્વસનીયતાનો હોય છે. અહીં "સીટેન નંબર" મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે. સીટેન નંબર દર્શાવે છે કે ઇંધણ એન્જિનના સિલિન્ડરમાં કેટલું ઝડપથી પ્રજ્વલિત થાય છે. ભારતમાં ઉપલબ્ધ ડીઝલનો સીટેન નંબર સામાન્ય રીતે 51 અથવા તેથી વધુ હોય છે, જ્યારે Isobutanolનો સીટેન નંબર આશરે 15થી 20 વચ્ચે ગણાય છે. એટલે કે, શુદ્ધ Isobutanol ડીઝલનો સીધો વિકલ્પ બની શકતું નથી. પરંતુ મર્યાદિત પ્રમાણમાં બ્લેન્ડિંગ કરવાથી તેની કેટલીક પર્યાવરણીય અને આર્થિક લાભકારી અસરો મળી શકે છે. સંશોધનો દર્શાવે છે કે નીચા પ્રમાણના મિશ્રણથી કણ ઉત્સર્જન અને કેટલાક પ્રદૂષકોમાં ઘટાડો થઈ શકે છે. જોકે મિશ્રણનું પ્રમાણ વધતાં ઇગ્નીશન વિલંબ, માઇલેજમાં ઘટાડો અથવા એન્જિન કાર્યક્ષમતા પર અસર જેવા પડકારો ઊભા થઈ શકે છે. આ કારણે જ સરકાર અને સંશોધન સંસ્થાઓ હજુ પરીક્ષણના તબક્કામાં છે.
ખેડૂતો અને જૂના ટ્રેક્ટરો માટે ચિંતાનો વિષય
ભારત વિશ્વના સૌથી મોટા ટ્રેક્ટર બજારોમાંનું એક છે. દેશભરમાં લાખો ખેડૂતો આજે પણ વર્ષો જૂના ડીઝલ ટ્રેક્ટરો અને કૃષિ મશીનરીનો ઉપયોગ કરે છે. મોટા ઓટોમોબાઇલ ઉત્પાદકો નવા બળતણ ધોરણોને અનુરૂપ એન્જિન અપડેટ કરી શકે છે, પરંતુ નાના અને મધ્યમ ખેડૂતો માટે વારંવાર નવી મશીનરી ખરીદવી સરળ નથી. જો ભવિષ્યમાં ડીઝલમાં Isobutanolનું મિશ્રણ ફરજિયાત અથવા વ્યાપક બને, તો સરકારને જૂના ટ્રેક્ટરો અને કૃષિ સાધનો પર તેની અસરનું મૂલ્યાંકન કરવું પડશે. નિષ્ણાતો માને છે કે બ્લેન્ડિંગ નીતિ અમલમાં આવે તે પહેલાં ખેડૂતો માટે વિશેષ માર્ગદર્શિકા અને ટેક્નિકલ સપોર્ટ જરૂરી બની શકે છે.
Suzuki Fronxનું નવું Sport Edition લોન્ચ: પ્રીમિયમ ફીચર્સ, 4K ડેશકેમ અને સ્પોર્ટી ડિઝાઇન સાથે SUV બની વધુ આકર્ષક!
ડીઝલ બ્લેન્ડિંગ ક્યારે શરૂ થશે?
હાલમાં કેન્દ્ર સરકારે ડીઝલમાં 15 ટકા Isobutanol બ્લેન્ડિંગ માટે કોઈ સત્તાવાર સમયમર્યાદા જાહેર કરી નથી. જોકે, છેલ્લા કેટલાક વર્ષોથી બાયોફ્યુઅલ ક્ષેત્રમાં સરકારની ઝડપ જોતા લાગે છે કે આગામી નીતિગત નિર્ણયોમાં ડીઝલ બ્લેન્ડિંગનો મુદ્દો મહત્વનો બની શકે છે. તાજેતરમાં E85 ફ્લેક્સ-ફ્યુઅલ વાહનો અને ઊંચા ઇથેનોલ મિશ્રણવાળા ઇંધણ તરફ સરકારનું વધતું ધ્યાન પણ આ દિશામાં સંકેત આપે છે. જો આ યોજના અમલમાં આવે છે, તો તે ભારતના ઇંધણ ક્ષેત્રમાં એક મહત્વપૂર્ણ પરિવર્તન સાબિત થઈ શકે છે. પરંતુ તેની સફળતા એન્જિન સુસંગતતા, ઇંધણ પુરવઠા માળખું, ખેડૂતો પર અસર અને લાંબા ગાળાની આર્થિક વ્યવહારુતા પર નિર્ભર રહેશે.
