Rajkot: ગુજરાતમાં ખાદ્ય પદાર્થોમાં ભેળસેળ કરનારા તત્વો સામે તંત્રએ લાલ આંખ કરી છે. રંગીલા રાજકોટમાં ફરી એકવાર માનવ સ્વાસ્થ્ય સાથે ચેડાં કરતું નેટવર્ક ઝડપાયું છે. રાજકોટ પોલીસે એક ગુપ્ત ઓપરેશન હાથ ધરીને અંદાજે 400 લિટર જેટલું શંકાસ્પદ અને અત્યંત ઘાતક કહી શકાય તેવું ભેળસેળયુક્ત દૂધ જપ્ત કર્યું છે. આ ઘટનાએ શહેરભરમાં ચકચાર મચાવી દીધી છે અને દૂધના ગ્રાહકોમાં ફાળ પડી છે.
કેવી રીતે ફૂટ્યો ભંડાફોડ?
રાજકોટ પોલીસની ક્રાઈમ બ્રાન્ચ અને સ્થાનિક પોલીસને બાતમી મળી હતી કે શહેરના એક ચોક્કસ વિસ્તારમાં દૂધના નામે સફેદ ઝેર પીરસવામાં આવી રહ્યું છે. આ માહિતીને આધારે પોલીસે દરોડા પાડ્યા ત્યારે સ્થળ પરનું દ્રશ્ય જોઈને અધિકારીઓ પણ ચોંકી ઉઠ્યા હતા. અસ્વચ્છ વાતાવરણમાં કેમિકલ અને અન્ય પદાર્થોના મિશ્રણથી દૂધ જેવું દેખાતું પ્રવાહી તૈયાર કરવામાં આવતું હતું.
પોલીસે ત્વરિત કાર્યવાહી કરીને 400 લિટર દૂધનો જથ્થો સીઝ કર્યો છે. આ દૂધ કોને સપ્લાય કરવામાં આવતું હતું અને તેમાં કયા પ્રકારના ઝેરી કેમિકલ્સનો ઉપયોગ થયો છે, તે જાણવા માટે એફએસએલ (FSL) અને ફૂડ એન્ડ ડ્રગ્સ વિભાગની મદદ લેવામાં આવી છે. તમામ નમૂનાઓ લેબ ટેસ્ટિંગ માટે મોકલી દેવાયા છે.
સફેદ ઝેરનું ગણિત: દૂધમાં શું ભેળવવામાં આવે છે?
દૂધમાં ભેળસેળ માત્ર પાણી પૂરતી મર્યાદિત નથી રહી. નફાખોર વેપારીઓ દૂધને ઘટ્ટ બતાવવા અને વધુ નફો મેળવવા માટે અત્યંત જોખમી પદાર્થો વાપરે છે:
યુરિયા અને ડિટર્જન્ટ: દૂધમાં કુદરતી ફીણ અને સફેદી લાવવા માટે કપડાં ધોવાનો પાવડર અને યુરિયા વાપરવામાં આવે છે, જે સીધું લિવર પર હુમલો કરે છે.
સ્ટાર્ચ અને માલ્ટોડેક્સટ્રિન: દૂધની ઘનતા (Fat) વધારવા માટે લોટ અને અન્ય પાવડર ભેળવાય છે.
હાઈડ્રોજન પેરોક્સાઈડ: દૂધ લાંબો સમય બગડે નહીં તે માટે આ કેમિકલ નખાય છે, જે આંતરડાને ગંભીર નુકસાન પહોંચાડે છે.
આરોગ્ય પર ખતરો: બાળકો અને વૃદ્ધો માટે જીવલેણ
દૂધ એ સંપૂર્ણ આહાર ગણાય છે, જે ખાસ કરીને નવજાત બાળકો અને બીમાર લોકો લેતા હોય છે. જ્યારે આવા નકલી દૂધનું સેવન કરવામાં આવે ત્યારે તેની અસરો અત્યંત ગંભીર હોય છે. તબીબોના મતે, આ પ્રકારનું કેમિકલયુક્ત દૂધ પીવાથી કિડની ફેલ થવી, પાચનતંત્રના રોગો, ચામડીની એલર્જી અને લાંબા ગાળે કેન્સર જેવી જીવલેણ બીમારીઓ થઈ શકે છે. રાજકોટની આ ઘટના બાદ આરોગ્ય વિભાગે પણ શહેરની અન્ય ડેરીઓ પર તપાસ વધારી દીધી છે.
આ પણ વાંચો: રાજકોટમાં RTE પ્રવેશમાં ભારે સ્પર્ધા : બેઠકો કરતાં ત્રણ ગણી આવી અરજીઓ
તંત્રની કડક કાર્યવાહી અને કાયદાકીય પાસાઓ
રાજકોટ પોલીસે આ મામલે ગુનો નોંધીને મુખ્ય સૂત્રધારોની ધરપકડ કરવાની તજવીજ હાથ ધરી છે. ફૂડ સેફ્ટી એન્ડ સ્ટાન્ડર્ડ્સ એક્ટ (FSSAI) હેઠળ જો દોષિત ઠરશે, તો આરોપીઓને ભારે દંડ અને જેલની સજા થઈ શકે છે. પોલીસ કમિશનરે જણાવ્યું છે કે, "લોકોના જીવન સાથે ચેડાં કરનારા કોઈપણ શખ્સને છોડવામાં આવશે નહીં."
આ ઘટના માત્ર એક જપ્તીનો કિસ્સો નથી, પણ આપણા ખાદ્ય તંત્રની નબળાઈઓ પર એક જોરદાર પ્રહાર છે. રાજકોટ પોલીસની આ સફળતા બાદ હવે રાજ્યવ્યાપી દૂધના નમૂના લેવાની ઝુંબેશ શરૂ થાય તેવી શક્યતા છે.
