આજે દેશભરમાં રાધા અષ્ટમીનો તહેવાર શ્રદ્ધા અને ભક્તિથી ઉજવવામાં આવી રહ્યો છે. આ દિવસ ભગવાન કૃષ્ણની પ્રિય રાધા રાણીના જન્મનો દિવસ છે. દર વર્ષે ભાદ્રપદ મહિનાના શુક્લ પક્ષની અષ્ટમી તિથિએ રાધા અષ્ટમી ઉજવવામાં આવે છે. એવી ધાર્મિક માન્યતા છે કે રાધાજી શ્રી કૃષ્ણના સૌથી પ્રિય છે અને રાધા વિના કૃષ્ણની પૂજા પણ અધૂરી માનવામાં આવે છે. આ દિવસે ભક્તો ઉપવાસ રાખે છે, પૂજા કરે છે અને ઇચ્છાઓ પૂર્ણ કરવા માટે પ્રાર્થના કરે છે. રાધા અષ્ટમીની પૂજામાં ઘણી પરંપરાઓ કરવામાં આવે છે, જેમાં એક ખાસ વાત એ છે કે રાધા રાણીને અરવી ચઢાવવામાં આવે છે, જે તેમને ખૂબ જ પ્રિય માનવામાં આવે છે.
રાધા અષ્ટમીનું મહત્વ
રાધાષ્ટમીનો તહેવાર ખાસ કરીને ઉત્તર ભારતમાં, ખાસ કરીને મથુરા, વૃંદાવન, બરસાણા, ગોકુળ અને સમગ્ર વ્રજમાં ખૂબ જ ભક્તિભાવથી ઉજવવામાં આવે છે, તેની ભવ્યતા જોવા જેવી છે. આ દિવસે મંદિરોમાં ઝૂલા શણગારવામાં આવે છે, રાધા-કૃષ્ણની ઝાંખી કાઢવામાં આવે છે અને ઘણી જગ્યાએ ભજન અને કીર્તન કરવામાં આવે છે. લોકો ઘરે રાધા-કૃષ્ણની પૂજા પણ કરે છે અને વ્રત પણ રાખે છે. આ વ્રત રાખવાથી મનોકામનાઓ પૂર્ણ થાય છે, જીવનમાં સુખ-શાંતિ આવે છે અને વિવાહિત જીવનમાં પ્રેમ રહે છે. આ વ્રત ખાસ કરીને એવા લોકો માટે ફળદાયી માનવામાં આવે છે જેઓ લગ્નમાં વિલંબ, વિવાહિત જીવનમાં વિખવાદ અથવા બાળકો સંબંધિત સમસ્યાઓથી પરેશાન છે.
રાધા અષ્ટમીના દિવસે શું કરવું અને શું ન કરવું
રાધાષ્ટમીનું વ્રત રાખવા માટે, વ્યક્તિએ સવારે વહેલા ઉઠવું , સ્નાન કરવું અને સ્વચ્છ લાલ કે પીળા કપડાં પહેરવા. આ પછી, ભગવાન કૃષ્ણ અને રાધા રાણીનું ધ્યાન કરીને ઉપવાસનો સંકલ્પ લેવામાં આવે છે. ઉપવાસના દિવસે, ફક્ત ફળો, દૂધ, સૂકો મેવો અથવા પાણી લઈને ઉપવાસ કરવામાં આવે છે. મીઠું અને અનાજ ટાળવામાં આવે છે. ઉપરાંત, આ દિવસે ગુસ્સો, જૂઠું બોલવું, ખરાબ બોલવું અથવા નકારાત્મક વિચારોથી દૂર રહેવાની સલાહ આપવામાં આવે છે.
રાધા અષ્ટમી પૂજા વિધિ
પૂજા પહેલાં, ઘર અથવા પૂજા સ્થળને ગંગાજળથી શુદ્ધ કરવું જોઈએ. ત્યારબાદ રાધા રાણી અને શ્રી કૃષ્ણની મૂર્તિ અથવા ચિત્રને કોઈ પવિત્ર સ્થાનમાં સ્થાપિત કરો. સૌ પ્રથમ તેમને પંચામૃત (દૂધ, દહીં, ઘી, મધ અને ગંગાજળ) થી અભિષેક કરો. ત્યારબાદ, તેમને નવા વસ્ત્રો પહેરાવો અને ફૂલો, ચંદન, કુમકુમ, રોલી, અગરબત્તી, માળા અને મેકઅપની વસ્તુઓ અર્પણ કરો.
રાધાષ્ટમી પર અરવી પ્રસાદ
રાધાષ્ટમીની પૂજામાં ભોગનું વિશેષ મહત્વ છે. સામાન્ય રીતે ભોગ તરીકે ખીર, માખણ-ખાંડ, ફળો અને મીઠાઈઓ ચઢાવવામાં આવે છે, પરંતુ અરવી ખાસ કરીને રાધા રાણીને ચઢાવવામાં આવે છે. તે એકમાત્ર દેવતા છે જેની પૂજામાં અરવી નો ઉપયોગ થાય છે. અરવી એક પ્રકારની શાકભાજી છે, જે મૂળ શાકભાજી છે. તે સામાન્ય રીતે ઉપવાસ દરમિયાન ખાવામાં આવતી નથી, પરંતુ રાધાષ્ટમી પર તેને ચઢાવવાને શુભ માનવામાં આવે છે. એવું માનવામાં આવે છે કે રાધા રાણીને આ ભોગ ખૂબ જ પ્રિય છે અને તેને ચઢાવવાથી વિશેષ પુણ્ય ફળ મળે છે.
રાધા અષ્ટમી મંત્ર
પૂજા દરમિયાન રાધા રાણીના મંત્રોનો જાપ કરવાથી ‘ॐ वृषभानुज्यै विधमहे, कृष्णप्रियायै धीमहि, तन्नो राधा प्रचोदयात’ પૂજાનું ફળ અનેકગણું વધે છે. બીજા દિવસે, ઉપવાસની પારણ કરો, એટલે કે હળવો સાત્વિક ખોરાક ખાઈને ઉપવાસનો અંત કરો.
