આજના ડિજિટલ અને નાણાકીય યુગમાં PAN કાર્ડ (Permanent Account Number) સૌથી મહત્વપૂર્ણ દસ્તાવેજોમાંથી એક બની ગયું છે. બેંક ખાતું ખોલવાથી લઈને આવકવેરા રિટર્ન ફાઇલ કરવું, રોકાણ કરવું, લોન મેળવવી કે મોટા નાણાકીય વ્યવહારો કરવાના હોય ત્યારે PAN કાર્ડ અનિવાર્ય બની ગયું છે. જોકે ઘણા લોકોને ખબર નથી કે એક વ્યક્તિના નામે એકથી વધુ PAN કાર્ડ રાખવું કાયદેસર ગુનો ગણાય છે અને તેના માટે ભારે દંડ પણ થઈ શકે છે.
આવકવેરા વિભાગ દ્વારા નક્કી કરાયેલા નિયમો મુજબ કોઈપણ વ્યક્તિ, કંપની કે સંસ્થા માટે માત્ર એક જ PAN નંબર માન્ય છે. જો કોઈ વ્યક્તિ પાસે ભૂલથી અથવા જાણતા-અજાણતા બે PAN કાર્ડ હોય તો તે નિયમોનું ઉલ્લંઘન ગણાય છે. આવી સ્થિતિમાં સમયસર કાર્યવાહી ન કરવામાં આવે તો ભવિષ્યમાં કર સંબંધિત મુશ્કેલીઓનો સામનો કરવો પડી શકે છે.
2 PAN કાર્ડ રાખવા બદલ લાગી શકે ₹10,000નો દંડ
આવકવેરા અધિનિયમ, 1961ની કલમ 272B મુજબ એકથી વધુ સક્રિય PAN કાર્ડ રાખવું ગેરકાયદેસર છે. જો તપાસ દરમિયાન કોઈ વ્યક્તિ પાસે બે અથવા વધુ PAN નંબર હોવાનું સામે આવે તો તેના પર ₹10,000 સુધીનો દંડ ફટકારવામાં આવી શકે છે.
જો એકથી વધુ PAN કાર્ડનો ઉપયોગ કરચોરી, ખોટી આવક દર્શાવવા, ગેરકાયદેસર નાણાકીય વ્યવહારો કરવા અથવા છેતરપિંડી માટે કરવામાં આવ્યો હોય તો મામલો વધુ ગંભીર બની શકે છે. આવી સ્થિતિમાં કાયદાકીય કાર્યવાહી ઉપરાંત અન્ય દંડાત્મક પગલાં પણ લેવાઈ શકે છે.
ઘણા કિસ્સાઓમાં લોકો જાણતા નથી કે તેમના નામે 2 PAN કાર્ડ બની ગયા છે. નામની સ્પેલિંગમાં ફેરફાર, દસ્તાવેજ ખોવાઈ જવો, સરનામું બદલાવું અથવા જૂના PAN વિશે માહિતી ન હોવાને કારણે લોકો ફરીથી PAN માટે અરજી કરી દે છે. પરિણામે ડુપ્લિકેટ PAN જનરેટ થઈ જાય છે.
આ પણ વાંચો: ગ્વાલિયરમાં પેટ્રોલના ભાવ મુદ્દે ઝઘડો : પંપ કર્મચારીને જીવતો સળગાવ્યો, સમગ્ર ઘટના વિશે વાંચો અહીં
જો તમારી પાસે બે PAN હોય તો શું કરવું?
જો તમને ખબર પડે કે તમારા નામે બે PAN કાર્ડ છે તો ગભરાવાની જરૂર નથી. સૌથી પહેલા બંને PAN નંબરની વિગતો ચકાસો અને જે PANનો તમે નિયમિત ઉપયોગ કરો છો તેને ચાલુ રાખો. ત્યારબાદ વધારાનું અથવા પછીથી મળેલું PAN કાર્ડ સરેન્ડર કરવાની પ્રક્રિયા શરૂ કરો. જો વ્યક્તિ પોતાની ભૂલ સ્વીકારીને સ્વયં વધારાનું PAN સરેન્ડર કરી દે તો ભવિષ્યમાં દંડ અથવા અન્ય મુશ્કેલીઓથી બચી શકાય છે. તેથી આ બાબતને અવગણવા કરતાં તરત સુધારાત્મક પગલાં લેવાનું વધુ યોગ્ય છે.
આ પણ વાંચો: રામ મંદિર જમીન વિવાદમાં નવો વળાંક! : SITને સંજય સિંહે સોંપ્યા 11 પુરાવા, પૂછ્યું- હજુ સુધી FIR કેમ નથી?
PAN કાર્ડ ઓનલાઇન કેવી રીતે સરેન્ડર કરવું?
હવે PAN કાર્ડ સરેન્ડર કરવાની પ્રક્રિયા ઘણી સરળ અને મોટાભાગે ઓનલાઈન ઉપલબ્ધ છે. PAN ધારક NSDL (હાલ Protean eGov Technologies) અથવા UTIITSLના સત્તાવાર પોર્ટલ દ્વારા આ પ્રક્રિયા પૂર્ણ કરી શકે છે.
સૌપ્રથમ સત્તાવાર વેબસાઇટ પર જઈ 'Changes or Correction in PAN Data' વિકલ્પ પસંદ કરવો. ત્યારબાદ જરૂરી વિગતો ભરવી અને જે PAN નંબર સરેન્ડર કરવો હોય તેની માહિતી આપવી. અરજી સાથે જરૂરી દસ્તાવેજો અપલોડ કર્યા પછી ફોર્મ સબમિટ કરવું. અરજી પ્રક્રિયા પૂર્ણ થયા બાદ સંબંધિત વિભાગ દ્વારા વિગતોની ચકાસણી કરીને વધારાના PANને નિષ્ક્રિય કરવાની કાર્યવાહી કરવામાં આવે છે. અરજી કરતા પહેલાં બંને PAN નંબર અને વ્યક્તિગત વિગતોની યોગ્ય રીતે ચકાસણી કરવી જરૂરી છે જેથી ભૂલથી સક્રિય PAN સરેન્ડર ન થઈ જાય.
PAN નંબરના 10 અક્ષરો શું દર્શાવે છે?
ઘણા લોકોને લાગે છે કે PAN પર લખાયેલો 10 અક્ષરોનો નંબર સંપૂર્ણપણે રેન્ડમ હોય છે, પરંતુ હકીકતમાં તેમાં કેટલીક મહત્વપૂર્ણ માહિતી છુપાયેલી હોય છે. PAN નંબરના પ્રથમ ત્રણ અક્ષરો અંગ્રેજી મૂળાક્ષરોના ક્રમ મુજબ કમ્પ્યુટર દ્વારા જનરેટ કરવામાં આવે છે. ચોથો અક્ષર PAN ધારકની કેટેગરી દર્શાવે છે. ઉદાહરણ તરીકે, વ્યક્તિગત કરદાતા માટે 'P', કંપની માટે 'C', ટ્રસ્ટ માટે 'T' અને ફર્મ માટે 'F' અક્ષર વપરાય છે. પાંચમો અક્ષર સામાન્ય રીતે વ્યક્તિના અટક (Surname)નો પ્રથમ અક્ષર દર્શાવે છે. બાકીના ચાર અંક અને છેલ્લો અક્ષર આવકવેરા વિભાગ દ્વારા વિશિષ્ટ ઓળખ માટે ફાળવવામાં આવે છે.
આ પણ વાંચો: અયોધ્યા પછી હવે વિંધ્યવાસિની ધામમાં ચઢાવા પર વિવાદ : દાગીનાના હિસાબ અંગે થયા મોટા ખુલાસા
PAN કાર્ડ સંબંધિત આ સાવચેતી રાખવી જરૂરી
PAN કાર્ડ એક સંવેદનશીલ નાણાકીય ઓળખ દસ્તાવેજ છે. તેથી તેની માહિતી સુરક્ષિત રાખવી ખૂબ જરૂરી છે. PAN નંબરને DigiLocker જેવી સુરક્ષિત ડિજિટલ સેવા અથવા વ્યક્તિગત રેકોર્ડમાં સાચવી રાખવો જોઈએ જેથી દસ્તાવેજ ખોવાઈ જાય તો પણ નવી અરજી કરવાની જરૂર ન પડે.
સાથે જ PAN કાર્ડની નકલ અથવા વિગતો અજાણ્યા લોકો સાથે શેર કરવાનું ટાળવું જોઈએ. સાયબર છેતરપિંડીના વધતા કિસ્સાઓ વચ્ચે PANની માહિતીનો દુરુપયોગ કરીને ખોટા લોન, નકલી ખાતાં અથવા ગેરકાયદેસર નાણાકીય વ્યવહારો થઈ શકે છે.
