ભાવનગર: પાલીતાણા પંથકમાં છેલ્લા કેટલાક દિવસોથી સિંહોની માનવ વસાહતો તરફ વધતી અવરજવર અને પશુપાલકો પર થતા હુમલાઓને લઈને ચિંતા વધી રહી છે. તાજેતરમાં ગરાજીયા ગામમાં પશુપાલક પર થયેલા જીવલેણ હુમલા બાદ રાજ્યના વન મંત્રી પ્રવિણ માળીએ મહત્વપૂર્ણ નિવેદન આપતાં જણાવ્યું છે કે સમગ્ર વિસ્તારની સ્થિતિ પર વન વિભાગ સતત નજર રાખી રહ્યું છે અને માનવ જીવનની સુરક્ષાને સર્વોચ્ચ પ્રાથમિકતા આપવામાં આવી રહી છે. તેમણે જણાવ્યું કે પાલીતાણા વિસ્તારમાં હાલમાં અંદાજે 23 સિંહોનું ટોળું વિચરણ કરી રહ્યું છે, જેમાંથી 2થી 3 સિંહો માનવ વસાહતો તરફ આક્રમક વર્તન કરી રહ્યા હોવાનું પ્રાથમિક તારણ સામે આવ્યું છે. વન મંત્રીએ સ્પષ્ટ કર્યું કે આવા સિંહોને ઓળખી તેમને સુરક્ષિત રીતે રેસ્ક્યૂ કરીને તેમના કુદરતી રહેઠાણ એવા જંગલ વિસ્તારમાં ખસેડવાની કામગીરી હાથ ધરવામાં આવશે. સાથે જ સમગ્ર વિસ્તારમાં ટ્રેકિંગ અને પેટ્રોલિંગ વધુ સઘન બનાવવામાં આવશે જેથી આવી ઘટનાઓને રોકી શકાય.
ગરાજીયા ગામની ઘટનાએ ઉભા કર્યા ગંભીર સવાલો
પાલીતાણા નજીક આવેલા ગરાજીયા ગામમાં બનેલી ઘટનાએ સમગ્ર રાજ્યનું ધ્યાન ખેંચ્યું છે. સ્થાનિક લોકોના જણાવ્યા મુજબ પશુપાલક કાળુભાઈ બોઘાભાઈ પરમાર રોજની જેમ પોતાના માલઢોરને ચરાવવા માટે ગામની સીમ તરફ ગયા હતા. તે દરમિયાન અચાનક એક સિંહણે તેમના પર હુમલો કર્યો. હુમલો એટલો અચાનક હતો કે આસપાસના લોકો પણ એક ક્ષણ માટે ગભરાઈ ગયા હતા. ઘટનાના કેટલાક દ્રશ્યોમાં સિંહ અને પશુપાલક વચ્ચેનો સંઘર્ષ જોવા મળ્યો હોવાનું સ્થાનિકો જણાવી રહ્યા છે. ગ્રામજનોના જણાવ્યા અનુસાર, સિંહણે થોડા સમય સુધી પશુપાલકને પોતાના કબજામાં રાખ્યો હતો, જેવો અનુભવ આ વિસ્તારના લોકોએ અગાઉ ભાગ્યે જ જોયો છે. આ ઘટના બાદ સમગ્ર ગામમાં ભયનો માહોલ છવાઈ ગયો છે. ગ્રામજનોનું કહેવું છે કે છેલ્લા કેટલાક વર્ષોથી સિંહોની અવરજવર જોવા મળતી હતી, પરંતુ માનવ પર આટલો સીધો અને આક્રમક હુમલો અત્યંત ચિંતાજનક છે.
ગંભીર ઈજાઓ છતાં બચી ગયો પશુપાલક
હુમલામાં કાળુભાઈ પરમારને શરીરના વિવિધ ભાગોમાં ગંભીર ઈજાઓ પહોંચી હતી. જોકે ભારે સંઘર્ષ બાદ તેઓ સિંહણના ચંગુલમાંથી બહાર નીકળવામાં સફળ રહ્યા હતા. ઘટનાની જાણ થતાં સ્થાનિક લોકો તાત્કાલિક મદદ માટે દોડી આવ્યા હતા અને ઈજાગ્રસ્તને પાલીતાણાની માનસિંહજી હોસ્પિટલમાં સારવાર માટે ખસેડવામાં આવ્યો હતો. હાલ તેમની સારવાર ચાલી રહી છે અને તેમની સ્થિતિ પર તબીબોની સતત નજર છે. આ ઘટનાએ વન્યજીવ અને માનવ વચ્ચે વધી રહેલા સંઘર્ષ અંગે ફરી એકવાર ચર્ચા જગાવી છે. સ્થાનિક લોકોનું કહેવું છે કે જંગલ વિસ્તારની નજીક રહેતા લોકો દરરોજ જોખમ વચ્ચે જીવન જીવવા મજબૂર બન્યા છે.
વન વિભાગ સતત મોનિટરિંગ કરી રહ્યું છે
વન મંત્રી પ્રવિણ માળીએ જણાવ્યું કે સમગ્ર વિસ્તારમાં વન વિભાગની ટીમો સતત પેટ્રોલિંગ કરી રહી છે. સિંહોની હિલચાલ પર નજર રાખવા માટે ટ્રેકરોની મદદ લેવામાં આવી રહી છે અને જો જરૂર પડશે તો ટ્રેકરોની સંખ્યામાં પણ વધારો કરવામાં આવશે. તેમણે જણાવ્યું કે જે સિંહો માનવ વસાહતો તરફ વારંવાર આવી રહ્યા છે અથવા હુમલાખોર વર્તન દર્શાવી રહ્યા છે, તેમની ઓળખ કરીને વૈજ્ઞાનિક પદ્ધતિથી રેસ્ક્યૂ કરવામાં આવશે. ત્યારબાદ તેમને સુરક્ષિત રીતે જંગલ વિસ્તારમાં છોડવામાં આવશે જેથી માનવ અને વન્યજીવ વચ્ચેનું અંતર ફરી જળવાઈ રહે.
માનવ-વન્યજીવ સંઘર્ષ વધવાનું કારણ શું?
વન્યજીવ નિષ્ણાતોના મતે, છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં એશિયાટિક સિંહોની સંખ્યામાં વધારો થયો છે. તેના કારણે ઘણા સિંહો પરંપરાગત જંગલ વિસ્તારની બહાર નવા રહેઠાણની શોધમાં આસપાસના વિસ્તારોમાં પહોંચે છે. બીજી તરફ માનવ વસાહતો અને ખેતીના વિસ્તારો જંગલની નજીક વિસ્તરતાં માનવ-વન્યજીવ સંપર્ક પણ વધી રહ્યો છે. ખેડૂતો અને પશુપાલકો રોજિંદા જીવનમાં ખુલ્લા મેદાનો અને જંગલની સીમ નજીક જતા હોવાથી આવી ઘટનાઓનું જોખમ પણ વધી જાય છે. નિષ્ણાતો માને છે કે સતત મોનિટરિંગ, સમયસર એલર્ટ સિસ્ટમ અને સ્થાનિક લોકોને જાગૃત કરવાથી આવા બનાવો ઘટાડી શકાય છે.
સ્થાનિકોમાં સુરક્ષાની માંગ
ઘટના બાદ ગરાજીયા સહિત આસપાસના ગામોના લોકોમાં ભયનું વાતાવરણ સર્જાયું છે. ગ્રામજનોએ વન વિભાગ પાસે સતત પેટ્રોલિંગ વધારવાની, રાત્રિના સમયમાં વિશેષ દેખરેખ રાખવાની અને સિંહોની હિલચાલ અંગે સમયસર માહિતી આપવાની માંગ કરી છે. સાથે જ પશુપાલકો માટે સુરક્ષા વ્યવસ્થા વધુ મજબૂત બનાવવાની પણ રજૂઆત કરવામાં આવી છે. વન વિભાગે પણ લોકોને જંગલ વિસ્તાર અને સિંહોની અવરજવરવાળા વિસ્તારોમાં સાવચેતી રાખવા, એકલા ન જવા અને કોઈ પણ વન્યપ્રાણી દેખાય તો તરત જ વિભાગને જાણ કરવાની અપીલ કરી છે.
વન મંત્રીના નિવેદન બાદ હવે સૌની નજર વન વિભાગ દ્વારા હાથ ધરાનારી રેસ્ક્યૂ કામગીરી પર છે. જો હુમલાખોર સિંહોને સફળતાપૂર્વક જંગલમાં ખસેડવામાં આવશે તો પાલીતાણા પંથકના લોકોમાં વ્યાપેલા ભયને ઘટાડવામાં મદદ મળશે અને માનવ-વન્યજીવ સંઘર્ષને નિયંત્રિત કરવાની દિશામાં મહત્વપૂર્ણ પગલું સાબિત થઈ શકે છે.
